కేదారేశ్వర వ్రతకథ
పరిచయం
నైమిశారణ్యంలో ఒక రోజు సూత మహర్షి శౌనకాది మహర్షులతో, “మహర్షులారా! సకల సౌభాగ్యాలను ప్రసాదించే కేదారేశ్వర వ్రతం గురించి మీకు వివరిస్తాను. పార్వతీదేవి ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించి, పరమశివుని శరీరంలో సగభాగాన్ని పొందింది. ఈ వ్రతాన్ని భక్తితో ఆచరించినవారు సకల సంపదలను పొంది, చివరకు శివసాయుజ్యాన్ని పొందుతారు” అని ఇలా చెప్పసాగాడు.
భృంగి మహర్షి కథ
“మహర్షులారా! కైలాస పర్వతం అనేక రత్నాలతో మెరిసే శిఖరాలు, అందమైన పూలు, పండ్ల చెట్లు, పచ్చని వనాలు, సెలయేళ్లతో ఎంతో అందంగా ఉంటుంది. దేవతలు, మహర్షులు, యోగులు సేవించే ఆ పవిత్ర పర్వతంపై పరమశివుడు పార్వతీదేవితో కలిసి ప్రమథగణాల మధ్య కొలువై ఉన్నాడు.
ఆ సమయంలో దేవతలు, మహర్షులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు స్వామివారిని సేవిస్తూ ఆనందంగా ఉన్నారు. నారదాది దేవగాయకులు గానం చేస్తుండగా, అప్సరసలు నృత్యం చేస్తున్నారు.
అప్పుడు భృంగిరిటి అనే శివభక్తుడు కూడా స్వామివారిని సంతోషపెట్టడానికి నృత్యం చేశాడు. అతని నృత్యాన్ని చూసి దేవతలందరూ నవ్వుకున్నారు. కానీ శివుడు అతని భక్తికి సంతోషించి అనుగ్రహించాడు. ఆ తర్వాత భృంగిరిటి పార్వతీదేవిని పట్టించుకోకుండా, శివుడికి మాత్రమే ప్రదక్షిణ చేసి నమస్కరించాడు.
దీంతో ఆశ్చర్యపోయిన పార్వతీదేవి, “స్వామీ! భృంగిరిటి నన్ను విడిచిపెట్టి మీకు మాత్రమే ఎందుకు ప్రదక్షిణ చేస్తున్నాడు?” అని అడిగింది. అప్పుడు శివుడు, “అపర్ణా! పరమార్థాన్ని తెలుసుకున్న యోగులకు నీతో పని ఏముంది? అందుకే అతడు నాకు మాత్రమే నమస్కరిస్తున్నాడు” అని చెప్పాడు. ఆ మాటలకు పార్వతీదేవి బాధపడింది. తనలోని శక్తిని శివుని నుంచి ఉపసంహరించుకుంది. దాంతో శివుడు శక్తి లేని శరీరంలా మిగిలిపోయాడు. పార్వతీదేవి కూడా తన సహజ తేజస్సును కోల్పోయింది.
ఆ తర్వాత ఆమె కైలాసాన్ని విడిచిపెట్టి తపస్సు చేయడానికి గౌతమ మహర్షి ఆశ్రమానికి వెళ్లింది.
పార్వతీదేవికి కేదారేశ్వర వ్రత ఉపదేశం
గౌతమ మహర్షి ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించిన పార్వతీదేవిని చూసి, “అమ్మా! నీవు ఇక్కడికి రావడానికి కారణం ఏమిటి?” అని అడిగాడు. అప్పుడు పార్వతీదేవి తనకు జరిగిన విషయాలన్నీ వివరించి, “మహర్షీ! పరమశివుని శరీరంలో సగభాగాన్ని పొందడానికి నేను ఏ వ్రతాన్ని ఆచరించాలో దయచేసి చెప్పండి” అని ప్రార్థించింది.
గౌతమ మహర్షి శాస్త్రాలు, పురాణాలను పరిశీలించి, సకల కోరికలను నెరవేర్చే కేదారేశ్వర వ్రతాన్ని ఆమెకు ఇలా ఉపదేశించాడు. “అమ్మా! భాద్రపద మాసంలోని శుక్లపక్ష అష్టమి రోజున పవిత్రమైన మనస్సుతో ఈ వ్రతాన్ని ప్రారంభించాలి. ఇరవై ఒక్క దారాలతో తయారు చేసిన ప్రతిసరాన్ని చేతికి కట్టుకుని, ఆ దారాన్ని పూజించాలి. ఆ రోజున ఉపవాసం ఉండాలి. మరుసటి రోజు బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి.
ఆ రోజు నుంచి అమావాస్య వరకు ప్రతిరోజూ శ్రీ కేదారేశ్వర స్వామిని భక్తితో పూజించాలి. ఇంట్లో శుభ్రమైన ప్రదేశంలో ధాన్యపు రాశిపై పూర్ణకుంభాన్ని ఉంచాలి. ఆ కుంభానికి ఇరవై ఒక్క దారాలతో చేసిన సూత్రాన్ని చుట్టి, పట్టువస్త్రంతో కప్పాలి. అందులో తొమ్మిది రత్నాలను లేదా తమ శక్తికి తగినంత బంగారాన్ని ఉంచాలి.
గంధం, పూలు, అక్షతలతో పూజించాలి. ఇరవై ఒక్క మంది బ్రాహ్మణులను ఆహ్వానించి, వారి పాదాలను కడిగి గౌరవంగా కూర్చోబెట్టాలి. కేదారేశ్వర స్వామిని ప్రతిష్ఠించి, చందనం, కుంకుమ, పూలు, వస్త్రాలు, తాంబూలం సమర్పించాలి. ధూపదీపాలతో పూజించి, వివిధ రకాల భక్ష్యభోజ్యాలను, పండ్లను నైవేద్యంగా సమర్పించాలి. స్వామివారిని స్తుతించి, బ్రాహ్మణులకు తమ శక్తికి తగిన దక్షిణ ఇచ్చి వ్రతాన్ని పూర్తి చేయాలి. ఈ విధంగా భక్తితో వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే పరమశివుడు సంతోషించి, కోరిన వరాలను ప్రసాదిస్తాడు” అని గౌతమ మహర్షి వివరించాడు.
పార్వతీదేవికి అర్ధనారీశ్వర రూపం ప్రాప్తి
గౌతమ మహర్షి చెప్పిన విధంగా పార్వతీదేవి కేదారేశ్వర వ్రతాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించింది. ఆమె భక్తికి సంతోషించిన పరమశివుడు దేవతలతో కలిసి అక్కడికి వచ్చి, తన శరీరంలో సగభాగాన్ని పార్వతీదేవికి ప్రసాదించాడు. దాంతో పార్వతీదేవి ఎంతో ఆనందించి, లోకంలోని వారందరూ ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించి తమ కోరికలను నెరవేర్చుకునేలా అనుగ్రహించమని శివుడిని కోరింది.
శివుడు ఆమె కోరికను అంగీకరించి, ఈ వ్రతాన్ని భక్తితో ఆచరించినవారికి సకల శుభాలను ప్రసాదిస్తానని వరమిచ్చాడు.
చిత్రాంగదుడు, వజ్రదంతుడి కథ
కొంతకాలం తర్వాత చిత్రాంగదుడు అనే శివభక్తుడైన గంధర్వుడు నందికేశ్వరుడి ద్వారా ఈ వ్రతవిధానాన్ని తెలుసుకున్నాడు. మానవులందరికీ ఈ వ్రత మహిమను తెలియజేయాలని ఉజ్జయినీ నగరానికి వెళ్లి, వజ్రదంతుడు అనే రాజుకు ఈ వ్రతాన్ని ఉపదేశించాడు. ఆ రాజు నియమానుసారం వ్రతాన్ని ఆచరించి గొప్ప సామ్రాజ్యాన్ని పొందాడు.
పుణ్యవతి, భాగ్యవతి కథ
ఆ తర్వాత ఒక నగరంలో నివసించే పేద వైశ్యుడికి పుణ్యవతి, భాగ్యవతి అనే ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉండేవారు. వారిద్దరూ తండ్రిని కేదారేశ్వర వ్రతం ఆచరించడానికి అనుమతి కోరారు. అయితే, తాను పేదవాడినని, వ్రతానికి అవసరమైన సామగ్రిని సమకూర్చలేనని చెప్పాడు. అప్పుడు ఆ ఇద్దరు కుమార్తెలు, తండ్రి అనుమతినే తమకు గొప్ప సంపదగా భావించి, ఒక మర్రిచెట్టు దగ్గర కూర్చుని ప్రతిసరాన్ని కట్టుకుని భక్తితో స్వామివారిని పూజించారు. వారి భక్తికి మెచ్చిన పరమశివుడు వ్రతానికి అవసరమైన సామగ్రిని అనుగ్రహించాడు. వారు వ్రతాన్ని పూర్తిచేయగా, స్వామి వారికి ఆయురారోగ్యాలు, ఐశ్వర్యం, అందమైన రూపాలను ప్రసాదించాడు.
కొంతకాలానికి పుణ్యవతిని ఉజ్జయినీ రాజు వివాహం చేసుకున్నాడు. భాగ్యవతిని చోళరాజు వివాహం చేసుకున్నాడు. దీంతో వారి తండ్రి కూడా సంపదలను పొంది సుఖంగా జీవించాడు.
భాగ్యవతి వ్రతాన్ని విడిచిపెట్టడం
కొంతకాలం గడిచాక భాగ్యవతి ఐశ్వర్యంతో గర్వించి, కేదారేశ్వర వ్రతాన్ని ఆచరించడం మానేసింది. దాంతో ఆమె శివుడి అనుగ్రహాన్ని కోల్పోయింది. ఆమె భర్త కోపించి, భాగ్యవతిని, ఆమె కుమారుడిని రాజ్యం నుంచి బయటకు పంపించేశాడు. దిక్కుతోచని స్థితిలో ఆమె ఒక బోయవాని ఇంట్లో ఆశ్రయం పొందింది.
తన కుమారుడిని పిలిచి, ఉజ్జయినీలో ఉన్న తన అక్క పుణ్యవతి దగ్గరకు వెళ్లి సహాయం కోరమని చెప్పింది. ఆ బాలుడు ఉజ్జయినీకి వెళ్లి తన తల్లి పడుతున్న కష్టాలను పెద్దమ్మకు వివరించాడు. ఆమె మ కొంత ధనం ఇచ్చి పంపించింది. అయితే, మార్గమధ్యంలో పరమశివుడు దొంగ రూపంలో వచ్చి ఆ ధనాన్ని తీసుకెళ్లిపోయాడు. బాలుడు తిరిగి పెద్దమ్మ దగ్గరకు వెళ్లి జరిగిన విషయాన్ని చెప్పాడు. ఆమె మళ్లీ కొంత ధనం ఇచ్చి పంపించింది. ఈసారి కూడా శివుడు దొంగ రూపంలో వచ్చి ఆ ధనాన్ని తీసుకెళ్లాడు.
మూడోసారి బాలుడు పెద్దమ్మ దగ్గరకు బయలుదేరినప్పుడు, శివుడు అదృశ్యరూపంలో కనిపించి, “బాలకా! మీ తల్లి కేదారేశ్వర వ్రతాన్ని మానేసింది. అందుకే నీవు తీసుకెళ్తున్న ధనం మీకు దక్కడం లేదు” అని చెప్పాడు. బాలుడు ఈ విషయాన్ని పుణ్యవతికి తెలియజేశాడు. అప్పుడు ఆమె తన చెల్లెలు మళ్లీ కేదారేశ్వర వ్రతాన్ని ఆచరించేలా చేయాలని నిర్ణయించుకుంది. బాలుడికి ధనం ఇచ్చి పంపిస్తూ, తన తల్లితో వ్రతం చేయమని చెప్పాలని సూచించింది.
బాలుడు తల్లి దగ్గరకు వెళ్లి పెద్దమ్మ ఇచ్చిన ధనాన్ని అందించి, ఆమె చెప్పిన మాటలను వివరించాడు. దీంతో భాగ్యవతికి తన తప్పు గుర్తుకొచ్చింది. భక్తిశ్రద్ధలతో మళ్లీ కేదారేశ్వర వ్రతాన్ని ఆచరించింది. శివుడి అనుగ్రహంతో ఆమె భర్త తన పరివారంతో వచ్చి, భార్యను, కుమారుడిని తిరిగి రాజధానికి తీసుకెళ్లాడు.
అప్పటి నుంచి భాగ్యవతి ప్రతి సంవత్సరం కేదారేశ్వర వ్రతాన్ని నియమనిష్ఠలతో ఆచరిస్తూ, శివుడి అనుగ్రహంతో సుఖసంతోషాలతో, సౌభాగ్య సంపదలతో జీవించింది.
కేదారేశ్వర వ్రత ఫలితం
“మహర్షులారా! ఇలా పార్వతీదేవి స్వయంగా ఆచరించి, పరమశివుడి అనుగ్రహాన్ని పొందిన మహిమాన్వితమైన వ్రతం కేదారేశ్వర వ్రతం. ఈ విధంగా కేదారేశ్వర వ్రతాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించినవారు ఆయురారోగ్యాలు, ఐశ్వర్యం, సకల శుభాలను పొందుతారు. ఈ వ్రతకథను భక్తితో వినేవారికి, చదివేవారికి కూడా పరమశివుని అనుగ్రహం కలుగుతుంది” అని సూత మహర్షి వివరించారు.
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
