ఏకాదశదశకమ్ – సనకాదీనాం వైకుంఠదర్శనమ్ | హిరణ్యాక్షస్య తథా హిరణ్యకశిపోః జననమ్ |
శ్రీమన్నారాయణీయం పదకొండవ దశకంలో సనకాది మునులు వైకుంఠాన్ని దర్శించడం, ద్వారపాలకులైన జయవిజయులు వారిని అడ్డుకోవడం వల్ల శాపానికి గురికావడం, ఆపై వారు దితి మరియు కశ్యప ప్రజాపతి దంపతులకు హిరణ్యాక్ష, హిరణ్యకశిపులుగా జన్మించడం అనే ఘట్టాలు వర్ణించబడ్డాయి.నారాయణీయం ఏకాదశ దశకం భగవంతుని లీలావిలాసంలో భాగంగా పార్షదులకు లభించిన శాపం, లోకకళ్యాణం కోసం జరిగిన రాక్షస జన్మల వృత్తాంతం ఈ దశకంలోని ప్రధానాంశం. ఈ పదకొండవ దశకాన్ని భక్తితో పారాయణ చేయడం వల్ల అహంకారం తొలగి పరమ వైరాగ్యము, భగవత్సాక్షాత్కార భాగ్యము సిద్ధిస్తాయి. అలాగే శారీరక రోగాలు నివారించబడి సంపూర్ణ ఆయురారోగ్యాలు చేకూరుతాయి.
క్రమేణ సర్గే పరివర్ధమానే
కదాపి దివ్యాః సనకాదయస్తే |
భవద్విలోకాయ వికుంఠలోకం
ప్రపేదిరే మారుతమందిరేశ || 1 ||
ఓ గురువాయూరప్పా! సృష్టి క్రమంగా విస్తరిస్తూ అభివృద్ధి చెందుతున్న ఒక సమయంలో, దివ్య తేజస్సుతో ప్రకాశించే సనకుడు, సనందనుడు, సనాతనుడు, సనత్కుమారుడు మొదలైన మహామునులు, నీ దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని ప్రత్యక్షంగా దర్శించాలనే పవిత్రమైన కోరికతో, నీవు నివసించే వైకుంఠలోకానికి చేరుకున్నారు.
మనోజ్ఞనైఃశ్రేయస కాననాద్యై-
–రనేకవాపీమణిమందిరైశ్చ |
అనోపమం తం భవతో నికేతం
మునీశ్వరాః ప్రాపురతీతకక్ష్యాః || 2 ||
ఆ వైకుంఠం మనస్సుకు వర్ణించలేని ఆనందాన్ని కలిగించే మోక్షప్రదమైన దివ్య ఉద్యానవనాలతో, అమృతంలా నిర్మలమైన నీటితో నిండిన అనేక బావులతో, నవరత్నాలతో నిర్మించిన అద్భుతమైన మణిమయ భవనాలతో అలంకరించబడి ఉంది. ఈ సృష్టిలో దేనితోనూ పోల్చలేనంత గొప్పదైన నీ ఆ దివ్య నివాసాన్ని చేరుకున్న ఆ మహామునులు, వరుసగా ఉన్న ఆరు బయటి ద్వారాలను దాటి లోపలికి ప్రవేశించారు.
భవద్దిదృక్షూన్ భవనం వివిక్షూన్
ద్వాఃస్థౌ జయస్తాన్ విజయోఽప్యరుంధామ్ |
తేషాం చ చిత్తే పదమాప కోపః
సర్వం భవత్ప్రేరణయైవ భూమన్ || 3||
ఓ సర్వవ్యాపకుడా! నిన్ను దర్శించాలనే ఆత్రుతతో నీ అంతఃపురంలోకి ప్రవేశిస్తున్న ఆ మహామునులను, ఏడవ ద్వారం వద్ద కాపలా కాస్తున్న నీ ద్వారపాలకులైన జయుడు, విజయుడు అడ్డుకున్నారు. సాధారణంగా ఎంతో శాంతస్వభావం కలిగిన ఆ మునుల హృదయాల్లో కూడా దాని వల్ల కోపం కలిగింది. అయితే ఓ భూమన్! ఇదంతా కూడా నీ సంకల్పం ప్రకారమే, నీ లీలను నెరవేర్చడానికి నీ ప్రేరణ వల్లనే జరిగింది.
వైకుంఠలోకానుచితప్రచేష్టౌ
కష్టౌ యువాం దైత్యగతిం భజేతమ్ |
ఇతి ప్రశప్తౌ భవదాశ్రయౌ తౌ
హరిస్మృతిర్నోఽస్త్వితి నేమతుస్తాన్ || 4 ||
“వైకుంఠంలాంటి పవిత్రమైన లోకంలో చేయకూడని పని చేశారు మీరు. అందువల్ల ఈ లోకం నుండి దిగజారి రాక్షసులుగా జన్మించండి” అని ఆ మహామునులు జయవిజయులను శపించారు. అప్పుడు నీ చరణాలనే ఆశ్రయించిన జయవిజయులు తమ తప్పును అంగీకరించి, “రాక్షస జన్మలు వచ్చినా పరవాలేదు. కానీ ఆ జన్మలలో కూడా శ్రీహరియైన నిన్ను స్మరించే భాగ్యం మాత్రం మాకు ఎప్పటికీ పోకూడదు” అని ప్రార్థిస్తూ, ఆ మహామునులకు వినయంగా నమస్కరించారు.
తదేతదాజ్ఞాయ భవానవాప్తః
సహైవ లక్ష్మ్యా బహిరంబుజాక్ష |
ఖగేశ్వరాంసార్పితచారుబాహు-
–రానందయంస్తానభిరామమూర్త్యా || 5 ||
ఓ పద్మాక్షా! (తామర రేకులవంటి అందమైన కన్నులు కలవాడా!) ద్వారం వద్ద జరిగిన ఈ సంఘటనను, జయవిజయులకు శాపం పడిన విషయాన్ని తెలుసుకున్న నీవు, వెంటనే మహాలక్ష్మీదేవితో కలిసి వైకుంఠ అంతఃపురం నుండి బయటకు వచ్చావు. గరుత్మంతుడి భుజంపై నీ అందమైన చేతిని ఆనించి, చూసినకొద్దీ చూడాలనిపించే నీ అపూర్వమైన దివ్యమంగళ స్వరూపంతో ఆ మహామునులకు ప్రత్యక్ష దర్శనం ఇచ్చి, వారి కన్నులకూ మనస్సులకూ అపారమైన ఆనందాన్ని కలిగించావు.ప్రసాద్య గీర్భిః స్తువతో మునీంద్రా-
–ననన్యనాథావథ పార్షదౌ తౌ |
సంరంభయోగేన భవైస్త్రిభిర్మా-
–ముపేతమిత్యాత్తకృపం న్యగాదీః || 6 ||
నిన్ను స్తుతిస్తూ ఉన్న ఆ మహామునులను నీ మధురమైన దివ్య వాక్కులతో ప్రసన్నులను చేసిన తరువాత, నీ తప్ప మరెవరినీ ఆశ్రయించని నీ పరమ భక్తులైన జయవిజయులను దయతో చూశావు. అప్పుడు వారితో, “మీరు నాపై తీవ్రమైన శత్రుత్వ భావంతోనే అయినా నిరంతరం నన్నే ధ్యానిస్తూ మూడు జన్మలు గడిపిన తర్వాత, ఆ జన్మల వల్ల వచ్చిన పాపాలు తొలగిపోయి, మళ్లీ నన్నే చేరుకుంటారు” అని కరుణతో ఓదార్చావు.
త్వదీయభృత్యావథ కాశ్యపాత్ తౌ
సురారివీరావుదితౌ దితౌ ద్వౌ |
సంధ్యాసముత్పాదనకష్టచేష్టౌ
యమౌ చ లోకస్య యమావివాన్యౌ || 7 ||
ఆ తరువాత నీ సేవకులైన జయవిజయులు, కశ్యప ప్రజాపతి వీర్యం వల్ల దితీదేవి గర్భంలో దేవతలకు బలమైన శత్రువులైన ఇద్దరు మహావీరులుగా జన్మించారు. శాస్త్రం నిషేధించిన సాయంసంధ్యా సమయంలో గర్భం ధరించడం వల్ల, వారు క్రూర స్వభావం కలవారిగా పుట్టారు. లోకాన్ని సంహరించే యమధర్మరాజుల్లా భయంకరమైన వారై, ఆ కవల సోదరులు సమస్త లోకాలకు భయాన్ని కలిగిస్తూ పెరిగారు.
హిరణ్యపూర్వః కశిపుః కిలైకః
పరో హిరణ్యాక్ష ఇతి ప్రతీతః |
ఉభౌ భవన్నాథమశేషలోకం
రుషా న్యరుంధాం నిజవాసనాంధౌ || 8 ||
ఆ ఇద్దరు సోదరులలో పెద్దవాడు హిరణ్యకశిపుడు, రెండవవాడు హిరణ్యాక్షుడు అని ప్రసిద్ధి చెందారు. పూర్వజన్మలో వచ్చిన రాక్షస స్వభావం వల్ల వారి వివేకం పూర్తిగా కప్పబడి పోయింది. అందువల్ల వారు సమస్త లోకాలకు ప్రభువైన నీపై, అలాగే నీ ఆధీనంలో ఉన్న ఈ సృష్టి మొత్తంపై తీవ్రమైన ద్వేషం పెంచుకున్నారు. ఆ కోపంతో దేవతలను, మహర్షులను, సజ్జనులను హింసిస్తూ, ధర్మం నడవకుండా అడ్డంకులు సృష్టించడం ప్రారంభించారు.
తయోర్హిరణ్యాక్షమహాసురేంద్రో
రణాయ ధావన్ననవాప్తవైరీ |
భవత్ప్రియాం క్ష్మాం సలిలే నిమజ్య
చచార గర్వాద్వినదన్ గదావాన్ || 9 ||
ఆ ఇద్దరు సోదరులలో హిరణ్యాక్షుడు అనే మహా రాక్షసరాజు, తనతో యుద్ధం చేసే సమానమైన ప్రత్యర్థిని వెతుకుతూ అన్ని దిక్కులలో తిరిగాడు. కానీ తనకు సరితూగే శత్రువు ఎవ్వరూ కనిపించలేదు. దాంతో అహంకారం మరింత పెరిగి, చేతిలో గదను పట్టుకుని గర్జిస్తూ తిరిగాడు. అంతేకాదు, నీకు అత్యంత ప్రియమైన భూదేవిని తీసుకెళ్లి ప్రళయ సముద్ర జలాలలో ముంచివేసి, తన బలాన్ని ప్రదర్శిస్తూ గర్వంతో సంచరించసాగాడు.
తతో జలేశాత్ సదృశం భవంతం
నిశమ్య బభ్రామ గవేషయంస్త్వామ్ |
భక్తైకదృశ్యః స కృపానిధే త్వం
నిరుంధి రోగాన్ మరుదాలయేశ || 10 ||
ఆ తర్వాత సముద్రాధిపతియైన వరుణదేవుని ద్వారా, తనకు సమానమైన ప్రత్యర్థి నీవేనని తెలుసుకున్న హిరణ్యాక్షుడు, నిన్ను వెతుకుతూ యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో అన్ని చోట్ల తిరిగాడు. అయితే ఓ అపార కరుణామయుడా! నీవు అనన్య భక్తులకు మాత్రమే ప్రత్యక్షమయ్యే పరమాత్మవు. ఓ గురువాయూరప్పా! అలాగే నా సమస్త రోగాలను తొలగించి నన్ను కాపాడుము.
ఇతి ఏకాదశదశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్సైట్లోని ఇతర పోస్ట్లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్ను సందర్శించండి. 🙏
👉 భారతీయ సంస్కృతి YouTube Channel Link
