నారాయణీయం 52 వ దశకమ్ – వత్సస్తేయం తథా బ్రహ్మగర్వశమనం
నారాయణీయంలోని 52వ దశకంలో శ్రీకృష్ణుని అద్భుతమైన వత్సస్తేయ లీలతో పాటు బ్రహ్మదేవుని గర్వభంగ ఘట్టం వివరించబడింది. అఘాసుర సంహారం అనంతరం శ్రీకృష్ణుడు గోపబాలకులతో కలిసి యమునా తీరంలో భోజనం చేస్తూ ఆనందంగా గడుపుతుంటాడు. ఆ సమయంలో శ్రీకృష్ణుని దివ్యశక్తిని పరీక్షించాలనే ఉద్దేశంతో బ్రహ్మదేవుడు గోపబాలకులను, దూడలను అపహరించి దాచిపెడతాడు. అయితే సర్వలోకాలకు అధిపతి అయిన శ్రీకృష్ణుడు వారందరి రూపాలను తానే ధరించి గోకులంలో యథావిధిగా లీలలను కొనసాగిస్తాడు. తన మాయకు అతీతమైన శ్రీకృష్ణుని అనంతమైన వైభవాన్ని చూసి బ్రహ్మదేవుడు ఆశ్చర్యచకితుడై తన గర్వాన్ని విడిచిపెట్టి పరమాత్ముని శరణు వేడుకుంటాడు. భగవంతుని అపారమైన మహిమను, సృష్టికర్తకు సైతం అందని ఆయన దివ్యశక్తిని తెలియజేసే ఈ పవిత్ర దశకాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేద్దాం. 🙏
అన్యావతారనికరేష్వనిరీక్షితం తే
భూమాతిరేకమభివీక్ష్య తదాఘమోక్షే |
బ్రహ్మా పరీక్షితుమనాః స పరోక్షభావం
నిన్యేఽథ వత్సకగణాన్ ప్రవితత్య మాయామ్ || 1||
ఓ శ్రీకృష్ణా! మీరు ఇతర అవతారాలలో ఎన్నడూ చూపని విధంగా, అఘాసురుడికి మోక్షాన్ని ప్రసాదించడం వంటి అద్భుతమైన లీలను బ్రహ్మదేవుడు గమనించాడు. మీ అసాధారణమైన దివ్యశక్తిని చూసి ఆశ్చర్యపోయిన బ్రహ్మదేవుడు, మీ మహిమను పరీక్షించాలని సంకల్పించాడు. అందుకోసం తన మాయాశక్తిని ఉపయోగించి గోపబాలురను, దూడలను అదృశ్యం చేసి వేరొకచోట దాచిపెట్టాడు.
వత్సానవీక్ష్య వివశే పశుపోత్కరే తా-
-నానేతుకామ ఇవ ధాతృమతానువర్తీ |
త్వం సామిభుక్తకబలో గతవాంస్తదానీం
భుక్తాంస్తిరోఽధిత సరోజభవః కుమారాన్ || 2||
గోపబాలురకు దూడలు కనిపించకపోవడంతో వారు ఆందోళన చెందారు. దూడలను వెతుక్కుంటూ వెళ్లారు. వారి పరిస్థితిని గమనించిన మీరు, బ్రహ్మదేవుని సంకల్పాన్ని తెలుసుకుని, అప్పటికే చేతిలో ఉన్న అన్నపు ముద్దతోనే దూడలను వెతకడానికి బయలుదేరారు. ఆ సమయంలో బ్రహ్మదేవుడు గోపబాలురను కూడా అదృశ్యం చేసి దాచిపెట్టాడు.
వత్సాయితస్తదను గోపగణాయితస్త్వం
శిక్యాదిభాండమురళీగవలాదిరూపః |
ప్రాగ్వద్విహృత్య విపినేషు చిరాయ సాయం
త్వం మాయయాఽథ బహుధా వ్రజమాయయాథ || 3||
ఓ కృష్ణా! బ్రహ్మదేవుడు దాచిపెట్టిన దూడలు, గోపబాలుర స్థానంలో మీరే వారి రూపాలను ధరించారు. వారి చేతుల్లో ఉండే అన్నపు మూటలు, వేణువులు, కొమ్ములు, కర్రలు మొదలైన వస్తువులతో సహా ప్రతి ఒక్కరి రూపాన్ని మీరే ధరించారు. గతంలో వలెనే అడవిలో ఆటపాటలతో విహరిస్తూ, సాయంత్రం సమయానికి మీ మాయాశక్తితో అనేక రూపాలను ధరించి బృందావనానికి తిరిగి వచ్చారు.
త్వామేవ శిక్యగవలాదిమయం దధానో
భూయస్త్వమేవ పశువత్సకబాలరూపః |
గోరూపిణీభిరపి గోపవధూమయీభి-
-రాసాదితోఽసి జననీభిరతిప్రహర్షాత్ || 4||
ఓ ప్రభూ! మీరు గోపబాలుర రూపంలోనే కాకుండా, వారి చేతుల్లోని అన్నపు మూటలు, వేణువులు, కర్రలు మొదలైన వస్తువుల రూపంలో కూడా ఉన్నారు. అంతేకాక, దూడల రూపాలను, గోపబాలుర రూపాలను కూడా మీరే ధరించారు. ఆవులు, గోపికలు తమ పిల్లలను, దూడలను చూసినప్పుడు ఎంతో ప్రేమతో, ఆనందంతో వాటిని చేరదీసుకున్నారు. వారికి తెలియకుండానే తమకు అత్యంత ప్రియమైన రూపంలో ఉన్నది సాక్షాత్తు మీరే!
జీవం హి కంచిదభిమానవశాత్ స్వకీయం
మత్వా తనూజ ఇతి రాగభరం వహంత్యః |
ఆత్మానమేవ తు భవంతమవాప్య సూనుం
ప్రీతిం యయుర్న కియతీం వనితాశ్చ గావః || 5 ||
సాధారణంగా ప్రతి ఒక్కరూ తమ పిల్లలను, దూడలను తమవిగా భావించి వాటిపై అపారమైన ప్రేమను చూపిస్తారు. కానీ ఆ సమయంలో గోపికలు, ఆవులు తమ పిల్లల రూపంలో ఉన్నది సాక్షాత్తు పరమాత్మ అయిన మిమ్మల్నే అని తెలియకపోయినా, మీ దివ్యస్వరూపాన్నే ప్రేమిస్తున్నారు. అందువల్ల వారి ప్రేమ ఇంతకుముందు కంటే ఎన్నో రెట్లు పెరిగింది. తమ బిడ్డల రూపంలో మీరే ఉండటంతో వారు పొందిన ఆనందం వర్ణనాతీతమైనది.
ఏవం ప్రతిక్షణవిజృంభితహర్షభార-
-నిశ్శేషగోపగణలాలితభూరిమూర్తిమ్ |
త్వామగ్రజోఽపి బుబుధే కిల వత్సరాంతే
బ్రహ్మాత్మనోరపి మహాన్ యువయోర్విశేషః || 6 ||
ఈ విధంగా ప్రతి క్షణం పెరుగుతున్న ఆనందంతో గోపికలు, గోపకులు, ఆవులు మీ అనేక రూపాలను ఎంతో ప్రేమతో ఆదరించారు. ఇలా ఒక సంవత్సరం గడిచిపోయింది. అయితే మీ అన్నయ్య బలరాముడు కూడా ఈ విచిత్రమైన మార్పును గమనించాడు. గోపబాలురపై, దూడలపై అందరి ప్రేమ అసాధారణంగా పెరగడానికి కారణం ఏమిటో ఆలోచించి, ఈ రూపాలన్నింటిలో ఉన్నది మీరేనని గ్రహించాడు. బ్రహ్మదేవుడు, మీ ఇద్దరి మధ్య ఉన్న గొప్ప తేడాను కూడా తెలుసుకున్నాడు.
వర్షావధౌ నవపురాతనవత్సపాలాన్
దృష్ట్వా వివేకమసృణే ద్రుహిణే విమూఢే |
ప్రాదీదృశః ప్రతినవాన్ మకుటాంగదాది
-భూషాంశ్చతుర్భుజయుజః సజలాంబుదాభాన్ || 7 ||
ఒక సంవత్సరం పూర్తయిన తరువాత బ్రహ్మదేవుడు తిరిగి వచ్చి, తాను దాచిపెట్టిన గోపబాలురను, దూడలను చూడాలనుకున్నాడు. కానీ అక్కడ అప్పటికే ఉన్న గోపబాలురను, దూడలను చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు. తాను దాచిపెట్టిన పాత గోపబాలురకు, అక్కడ కనిపిస్తున్న కొత్త గోపబాలురకు మధ్య తేడాను గుర్తించలేక అయోమయానికి గురయ్యాడు. అప్పుడు మీరు కొత్తగా కనిపిస్తున్న ప్రతి గోపబాలుడి రూపాన్ని నాలుగు చేతులతో, కిరీటాలు, కంకణాలు వంటి దివ్యాభరణాలతో, నీలమేఘశ్యామల వర్ణంతో ప్రకాశించే విష్ణుమూర్తి రూపంగా చూపించారు.
ప్రత్యేకమేవ కమలాపరిలాలితాంగాన్
భోగీంద్రభోగశయనాన్ నయనాభిరామాన్ |
లీలానిమీలితదృశః సనకాదియోగి-
-వ్యాసేవితాన్ కమలభూర్భవతో దదర్శ || 8 ||
ఓ శ్రీహరీ! బ్రహ్మదేవుడు అక్కడ కనిపించిన ప్రతి ఒక్క గోపబాలుడి రూపంలోనూ నాలుగు చేతులతో కూడిన శ్రీమహావిష్ణు స్వరూపాన్ని దర్శించాడు. ప్రతి రూపమూ లక్ష్మీదేవిచే సేవించబడుతూ, ఆదిశేషునిపై శయనిస్తున్నట్లుగా, ఎంతో మనోహరంగా కనిపించింది. ఆ దివ్యమూర్తులందరూ యోగనిద్రలో ఉన్నట్లుగా నేత్రాలను మూసుకుని, సనకాది మహర్షుల వంటి మహాయోగులచే సేవించబడుతూ ఉన్నారు. ఇలా అనంతమైన నారాయణ స్వరూపాలను బ్రహ్మదేవుడు దర్శించి విస్మయానికి గురయ్యాడు.
నారాయణాకృతిమసంఖ్యతమాం నిరీక్ష్య
సర్వత్ర సేవకమపి స్వమవేక్ష్య ధాతా |
మాయానిమగ్నహృదయో విముమోహ యావ-
-దేకో బభూవిథ తదా కబలార్ధపాణిః || 9 ||
బ్రహ్మదేవుడు ఎటు చూసినా అసంఖ్యాకమైన నారాయణ స్వరూపాలనే దర్శించాడు. అంతేకాక, ఆ దివ్యమూర్తులందరికీ సేవకుడిగా తన స్వరూపాన్ని కూడా చూశాడు. మీ అపారమైన మాయాశక్తిలో మునిగిపోయిన బ్రహ్మదేవుడు పూర్తిగా మోహానికి లోనయ్యాడు. చివరకు ఆ దివ్యమైన అనంతరూపాలన్నీ అదృశ్యమైపోయి, చేతిలో సగం తిన్న అన్నపు ముద్దను పట్టుకుని ఉన్న బాలకృష్ణుడిగా మీరొక్కరే కనిపించారు.
నశ్యన్ మదే తదను విశ్వపతిం ముహుస్త్వాం
నత్వా చ నూతవతి ధాతరి ధామ యాతే |
పోతైః సమం ప్రముదితైః ప్రవిశన్ నికేతం
వాతాలయాధిప విభో పరిపాహి రోగాత్ || 10||
ఓ విశ్వపాలకా! తన అహంకారం తొలగిపోయిన తరువాత బ్రహ్మదేవుడు తన తప్పును తెలుసుకుని, మీ పాదాలకు పదేపదే నమస్కరించి, భక్తితో స్తుతించాడు. అనంతరం తన లోకానికి తిరిగి వెళ్లిపోయాడు. ఆ తరువాత మీరు గోపబాలురతో, దూడలతో కలిసి ఎంతో ఆనందంగా బృందావనంలోని మీ నివాసానికి ప్రవేశించారు. ఓ గురువాయూరప్పా! ఓ సర్వేశ్వరా! మీ దివ్యకృపతో నన్ను సమస్త రోగాల నుండి, బాధల నుండి రక్షించండి.
ఇతి ద్విపంచాశత్తమదశకం సమాప్తం |
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
