అష్టమ దశకం – ప్రళయ వర్ణన
నారాయణీయంలోని ఎనిమిదవ దశకంలో బ్రహ్మదేవుని కాలగణన, బ్రహ్మదేవుని రాత్రి సమయంలో జరిగే నైమిత్తిక ప్రళయం, ఆ సమయంలో భగవంతుడు ఆదిశేషునిపై యోగనిద్రలో ఉండటం, తరువాత మళ్లీ సృష్టి ప్రారంభమయ్యే విధానాన్ని వివరించారు.
ఏవం తావత్ ప్రాకృతప్రక్షయాంతే
బ్రాహ్మే కల్పే హ్యాదిమే లబ్ధజన్మా |
బ్రహ్మా భూయస్త్వత్త ఏవాప్య వేదాన్
సృష్టిం చక్రే పూర్వకల్పోపమానామ్ || 1 ||
ఓ స్వామీ! ప్రాకృత ప్రళయం ముగిసిన తరువాత ప్రారంభమైన మొదటి బ్రాహ్మకల్పంలో బ్రహ్మదేవుడు జన్మించాడు. ఆయన తిరిగి నీ నుంచే వేదజ్ఞానాన్ని పొంది, గత కల్పంలో ఉన్నట్లుగానే ఈ ప్రపంచాన్ని మళ్లీ సృష్టించాడు.
సోఽయం చతుర్యుగసహస్రమితాన్యహాని
తావన్మితాశ్చ రజనీర్బహుశో నినాయ |
నిద్రాత్యసౌ త్వయి నిలీయ సమం స్వసృష్టై-
–ర్నైమిత్తికప్రళయమాహురతోఽస్య రాత్రిమ్ || 2 ||
బ్రహ్మదేవుని ఒక పగలు వెయ్యి మహాయుగాల కాలం ఉంటుంది. ఆయన రాత్రి కూడా అంతే కాలం ఉంటుంది. బ్రహ్మదేవుని పగలు ముగిసినప్పుడు, ఆయన తాను సృష్టించిన జీవులతో కలిసి నీలో లీనమై నిద్రిస్తాడు. బ్రహ్మదేవుని ఈ రాత్రి కాలాన్నే నైమిత్తిక ప్రళయం అని పిలుస్తారు.
అస్మాదృశాం పునరహర్ముఖకృత్యతుల్యాం
సృష్టిం కరోత్యనుదినం స భవత్ప్రసాదాత్ |
ప్రాగ్బ్రహ్మకల్పజనుషాం చ పరాయుషాం తు
సుప్తప్రబోధనసమాఽస్తి తదాఽపి సృష్టిః || 3 ||
మనకు ప్రతిరోజూ నిద్రపోయి ఉదయాన్నే లేచి పనులు ప్రారంభించడం ఎంత సహజమో, అలాగే బ్రహ్మదేవుడు కూడా ప్రతి పగలు ప్రారంభంలో నీ అనుగ్రహంతో సృష్టిని మళ్లీ కొనసాగిస్తాడు. బ్రహ్మతో సమానమైన దీర్ఘాయుష్షు కలిగిన మహనీయులకు ఈ సృష్టి నిద్ర నుంచి మేల్కొనడం లాంటిదే.
పంచాశదబ్దమధునా స్వవయోఽర్ధరూప-
–మేకం పరార్ధమతివృత్య హి వర్తతేఽసౌ |
తత్రాంత్యరాత్రిజనితాన్ కథయామి భూమన్
పశ్చాద్దినావతరణే చ భవద్విలాసాన్ || 4 ||
ఓ పరమాత్మా! ప్రస్తుతం బ్రహ్మదేవుడు తన జీవితంలో యాభై సంవత్సరాలను, అంటే ఒక పరార్థాన్ని పూర్తి చేశాడు. ఇప్పుడు ఆయన రెండవ పరార్థంలో ఉన్నాడు. మొదటి పరార్థం చివరి రాత్రిలో జరిగిన ప్రళయ విశేషాలను, ఆ తరువాత కొత్త పగలు ప్రారంభమైనప్పుడు జరిగిన నీ దివ్యలీలలను ఇప్పుడు వివరిస్తున్నాను.
దినావసానేఽథ సరోజయోనిః
సుషుప్తికామస్త్వయి సన్నిలిల్యే |
జగంతి చ త్వజ్జఠరం సమీయు-
–స్తదేదమేకార్ణవమాస విశ్వమ్ || 5 ||
బ్రహ్మదేవుని పగలు ముగియగానే, ఆయన నిద్రించాలనే ఉద్దేశంతో నీలో లీనమయ్యాడు. అప్పుడు ఆయన సృష్టించిన లోకాలన్నీ నీ ఉదరంలోకి చేరిపోయాయి. ఆ సమయంలో ఈ ప్రపంచమంతా ఒకే విశాలమైన సముద్రంగా మారిపోయింది.
తవైవ వేషే ఫణిరాజిశేషే
జలైకశేషే భువనే స్మ శేషే |
ఆనందసాంద్రానుభవస్వరూపః
స్వయోగనిద్రాపరిముద్రితాత్మా || 6 ||
లోకమంతా కేవలం జలంతో నిండిపోయినప్పుడు, నీ అంశమైన సర్పరాజు ఆదిశేషునిపై నీవు శయనించావు. పరిపూర్ణమైన ఆనందమే స్వరూపంగా కలిగిన నీవు, నీ దివ్యమైన యోగనిద్రలో ప్రశాంతంగా మునిగిపోయావు.
కాలాఖ్యశక్తిం ప్రళయావసానే
ప్రబోధయేత్యాదిశతా కిలాదౌ |
త్వయా ప్రసుప్తం పరిసుప్తశక్తి-
–వ్రజేన తత్రాఖిలజీవధామ్నా || 7 ||
ఓ ప్రభూ! యోగనిద్రలోకి వెళ్లే ముందు, “ప్రళయకాలం పూర్తయిన తరువాత నన్ను మేల్కొలుపు” అని కాలశక్తికి ఆజ్ఞాపించావు. సమస్త శక్తులను నీలో లీనం చేసుకొని, జీవరాశులన్నింటికీ ఆధారమైన నీవు ఆదిశేషునిపై యోగనిద్రలోకి ప్రవేశించావు.
చతుర్యుగాణాం చ సహస్రమేవం
త్వయి ప్రసుప్తే పునరద్వితీయే |
కాలాఖ్యశక్తిః ప్రథమప్రబుద్ధా
ప్రాబోధయత్త్వాం కిల విశ్వనాథ || 8 ||
ఓ విశ్వనాథా! వెయ్యి మహాయుగాల కాలం పాటు నీవు యోగనిద్రలో ఉన్నావు. ప్రళయకాలం ముగిసినప్పుడు, అందరికంటే ముందుగా మేల్కొన్న కాలశక్తి నీ ఆజ్ఞ ప్రకారం నిన్ను మేల్కొలిపింది.
విబుధ్య చ త్వం జలగర్భశాయిన్
విలోక్య లోకానఖిలాన్ ప్రలీనాన్ |
తేష్వేవ సూక్ష్మాత్మతయా నిజాంతః-
–స్థితేషు విశ్వేషు దదాథ దృష్టిమ్ || 9 ||
ప్రళయ జలాలపై శయనించిన ఓ ప్రభూ! నిద్ర నుంచి మేల్కొన్న తరువాత, నీలో లీనమైన లోకాలన్నింటినీ చూశావు. అవన్నీ నీలోనే ఎంతో సూక్ష్మమైన రూపంలో దాగి ఉన్నాయి. వాటిని మళ్లీ సృష్టించాలనే సంకల్పంతో వాటిపై నీ దివ్య దృష్టిని సారించావు.
తతస్త్వదీయాదయి నాభిరంధ్రా-
–దుదంచితం కించన దివ్యపద్మమ్ |
నిలీననిశ్శేషపదార్థమాలా-
–సంక్షేపరూపం ముకుళాయమానమ్ || 10 ||
ఆ తరువాత నీ నాభి నుంచి ఒక దివ్యమైన పద్మం మొగ్గలా పైకి వచ్చింది. ప్రళయ సమయంలో నీలో లీనమైన సమస్త ప్రపంచం, జీవరాశులు, పదార్థాలన్నీ ఆ పద్మంలో సూక్ష్మరూపంలో దాగి ఉన్నాయి.
తదేతదంభోరుహకుడ్మలం తే
కళేవరాత్తోయపథే ప్రరూఢమ్ |
బహిర్నిరీతం పరితః స్ఫురద్భిః
స్వధామభిర్ధ్వాంతమలం న్యకృంతత్ || 11 ||
నీ దివ్య శరీరం నుంచి జలమధ్యంలో మొలకెత్తిన ఆ పద్మం క్రమంగా బయటకు వచ్చింది. దాని నుంచి వెలువడిన దివ్యమైన కాంతి చుట్టూ వ్యాపించి, అప్పటివరకు ప్రపంచాన్ని కమ్ముకున్న గాఢాంధకారాన్ని పూర్తిగా తొలగించింది.
సంఫుల్లపత్రే నితరాం విచిత్రే
తస్మిన్ భవద్వీర్యధృతే సరోజే |
స పద్మజన్మా విధిరావిరాసీత్
స్వయంప్రబుద్ధాఖిలవేదరాశిః || 12 ||
నీ శక్తితో నిలిచి ఉన్న ఆ దివ్యపద్మం అందమైన రేకులతో పూర్తిగా వికసించింది. ఆ పద్మంలో బ్రహ్మదేవుడు ఆవిర్భవించాడు. జన్మించిన వెంటనే ఆయనకు సమస్త వేదజ్ఞానం సహజంగానే స్మరణకు వచ్చింది.
అస్మిన్ పరాత్మన్ నను పాద్మకల్పే
త్వమిత్థముత్థాపితపద్మయోనిః |
అనంతభూమా మమ రోగరాశిం
నిరుంధి వాతాలయవాస విష్ణో || 13 ||
ఓ పరమాత్మా! ఈ పాద్మకల్పంలో నీ నాభి పద్మం నుంచి బ్రహ్మదేవుణ్ణి ఈ విధంగా ఉద్భవింపజేశావు. అపారమైన మహిమ కలిగినవాడా! గురువాయూరులో నివసించే ఓ విష్ణూ! నా రోగాలన్నింటినీ తొలగించి నన్ను రక్షించు.
8 వ దశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్సైట్లోని ఇతర పోస్ట్లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్ను సందర్శించండి. 🙏
