శ్రీమద్భగవద్గీత 9 వ అధ్యాయం – రాజవిద్యారాజగుహ్యయోగము

శ్రీమద్భగవద్గీత మహాభారతంలోని భీష్మపర్వంలో భాగంగా వెలువడిన పరమ పవిత్రమైన ఆధ్యాత్మిక గ్రంథం. ఇందులో మొత్తం 18 అధ్యాయాలు, 700 శ్లోకాలు ఉన్నాయి.భగవద్గీత తొమ్మిదవ అధ్యాయమైన రాజవిద్యారాజగుహ్యయోగములో మొత్తం 34 శ్లోకాలు ఉన్నాయి.ఈ అధ్యాయంలో శ్రీకృష్ణుడు అత్యంత పవిత్రమైన, రహస్యమైన జ్ఞానాన్ని అర్జునుడికి ఉపదేశిస్తాడు. ఈ జ్ఞానం రాజవిద్యలలో శ్రేష్ఠమైనదని, రాజగుహ్యాలలో అత్యంత రహస్యమైనదని తెలియజేస్తాడు.సమస్త జగత్తు తనలోనే ఆధారపడి ఉందని, తాను సర్వవ్యాపిగా ఉన్నప్పటికీ సృష్టిలోని దేనిచేతనూ బంధించబడనని వివరిస్తాడు. భక్తితో తనను ఆరాధించే వారిని తాను ఎల్లప్పుడూ కాపాడుతానని చెబుతాడు.ఆకులు, పువ్వులు, పండ్లు, నీరు వంటి వాటిని భక్తితో సమర్పించినా స్వీకరిస్తానని భగవంతుడు తెలియజేస్తాడు. భక్తిలో కులం, స్థితి, జన్మ వంటి భేదాలు లేవని, ఎవరైనా తనను శరణు వేడితే పరమగతిని పొందగలరని ఉపదేశిస్తాడు.భగవంతుని సర్వవ్యాపకత్వం, భక్తి యొక్క గొప్పతనం, నిస్వార్థ సమర్పణ, పరమాత్మపై సంపూర్ణ విశ్వాసం మరియు శరణాగతి యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరించే అధ్యాయమే రాజవిద్యారాజగుహ్యయోగము.ఈ అధ్యాయంలో ప్రతి శ్లోకానికి సంస్కృత మూలం, పదార్థం మరియు సులభమైన తెలుగు భావాన్ని అందించాము. భగవద్గీతను సులభంగా అర్థం చేసుకోవాలనుకునే భక్తులకు ఇది ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.

శ్రీ భగవానువాచ:
ఇదం తు తే గుహ్యతమం ప్రవక్ష్యామ్యనసూయవే |
జ్ఞానం విజ్ఞానసహితం యద్‌జ్ఞాత్వా మోక్ష్యసే௨శుభాత్ || 1
భావం:
శ్రీ భగవానుడు: అర్జునా! నీవు అసూయ లేనివాడివి. అందువల్ల సంసారబంధాల నుంచి విముక్తి పొందడానికి ఉపయోగపడే అత్యంత రహస్యమైన జ్ఞానాన్ని, దాని అనుభవంతో సహా నీకు వివరిస్తాను. దీనిని తెలుసుకుంటే నీవు అన్ని అశుభాల నుంచి విముక్తి పొందుతావు.
రాజవిద్యా రాజగుహ్యం పవిత్రమిదముత్తమమ్ |
ప్రత్యక్షావగమం ధర్మ్యం సుసుఖం కర్తుమవ్యయమ్ || 2
భావం:
ఈ జ్ఞానం విద్యలన్నింటిలోనూ గొప్పది. అత్యంత రహస్యమైనది, పవిత్రమైనది. దీనిని సాధన ద్వారా స్వయంగా అనుభవించి తెలుసుకోవచ్చు. ఇది ధర్మబద్ధమైనది, ఆచరించడానికి సులభమైనది, శాశ్వతమైనది.
అశ్రద్దధానాః పురుషా ధర్మస్యాస్య పరంతప |
అప్రాప్య మాం నివర్తంతే మృత్యుసంసారవర్త్మని || 3
భావం:
అర్జునా! ఈ జ్ఞానంపై నమ్మకం, శ్రద్ధ లేనివారు నన్ను చేరుకోలేరు. వారు పుట్టడం, మరణించడం అనే సంసారచక్రంలోనే తిరుగుతూ ఉంటారు.
మయా తతమిదం సర్వం జగదవ్యక్తమూర్తినా |
మత్‌స్థాని సర్వభూతాని న చాహం తేష్వవస్థితః || 4
భావం:
నా కంటికి కనిపించని దివ్యస్వరూపంతో ఈ ప్రపంచమంతా వ్యాపించి ఉన్నాను. సమస్త జీవులూ నాలోనే ఉన్నాయి. అయితే నేను వాటిలో ఒక వస్తువులా ఉండను.
న చ మత్‌స్థాని భూతాని పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్ |
భూతభృన్న చ భూతస్థో మమాత్మా భూతభావనః || 5
భావం:
నా దివ్యమైన యోగశక్తిని చూడు. సమస్త జీవులను సృష్టించి, పోషించేది నేనే అయినప్పటికీ, వాటికి బంధించబడి ఉండను. వాటిని నిలబెట్టే నా పరమాత్మ స్వరూపం వాటికి అతీతంగా ఉంటుంది.
యథా௨௨కాశస్థితో నిత్యం వాయుః సర్వత్రగో మహాన్ |
తథా సర్వాణి భూతాని మత్‌స్థానీత్యుపధారయ || 6
భావం:
ఎక్కడికైనా ప్రయాణించే గాలి ఎప్పుడూ ఆకాశంలోనే ఉన్నట్లుగా, సమస్త జీవులూ నాలోనే ఉన్నాయని తెలుసుకో.
సర్వభూతాని కౌంతేయ ప్రకృతిం యాంతి మామికామ్ |
కల్పక్షయే పునస్తాని కల్పాదౌ విసృజామ్యహమ్ || 7
భావం:
కౌంతేయా! ఒక కల్పం ముగిసినప్పుడు సమస్త జీవులూ నా ప్రకృతిలో లీనమవుతాయి. మళ్లీ సృష్టి ప్రారంభమైనప్పుడు వాటన్నింటినీ నేను సృష్టిస్తాను.
ప్రకృతిం స్వామవష్టభ్య విసృజామి పునః పునః |
భూతగ్రామమిమం కృత్స్నమవశం ప్రకృతేర్వశాత్ || 8
భావం:
నా ప్రకృతిని ఆధీనంలో ఉంచుకుని, ప్రకృతికి లోబడి ఉండే సమస్త జీవులను మళ్లీ మళ్లీ సృష్టిస్తాను. ఆ జీవులు తమ స్వభావం ప్రకారం ప్రకృతికి బద్ధులై ఉంటాయి.
న చ మాం తాని కర్మాణి నిబధ్నంతి ధనంజయ |
ఉదాసీనవదాసీనమసక్తం తేషు కర్మసు || 9
భావం:
ధనంజయా! ఈ సృష్టి కార్యాలన్నీ చేస్తున్నప్పటికీ అవి నన్ను బంధించలేవు. ఎందుకంటే నేను వాటిపై ఎలాంటి ఆసక్తి లేకుండా, వాటికి అతీతంగా ఉంటాను.
మయా௨ధ్యక్షేణ ప్రకృతిః సూయతే సచరాచరమ్ |
హేతునా௨నేన కౌంతేయ జగద్విపరివర్తతే || 10
భావం:
కౌంతేయా! నా పర్యవేక్షణలోనే ప్రకృతి చరాచర జగత్తును సృష్టిస్తుంది. నా అధీనంలో ప్రకృతి పనిచేయడం వల్లనే ఈ ప్రపంచం నిరంతరం కొనసాగుతూ ఉంటుంది.
అవజానంతి మాం మూఢా మానుషీం తనుమాశ్రితమ్ |
పరం భావమజానంతో మమ భూతమహేశ్వరమ్ || 11
భావం:
సమస్త జీవులకు ప్రభువైన నా పరమాత్మ స్వరూపాన్ని తెలియని అజ్ఞానులు, నేను మానవ రూపంలో కనిపిస్తున్నానని నన్ను సాధారణ మనిషిగా భావించి తక్కువగా చూస్తారు.
మోఘాశా మోఘకర్మాణో మోఘజ్ఞానా విచేతసః |
రాక్షసీమాసురీం చైవ ప్రకృతిం మోహినీం శ్రితాః || 12
భావం:
అలాంటి వివేకం లేనివారి ఆశలు నెరవేరవు. వారి పనులు, జ్ఞానం కూడా సరైన ఫలితాలను ఇవ్వవు. వారు చెడు ఆలోచనలు, రాక్షస స్వభావం, అసుర గుణాలకు లోనై ఉంటారు.
మహాత్మానస్తు మాం పార్థ దైవీం ప్రకృతిమాశ్రితాః |
భజంత్యనన్యమనసో జ్ఞాత్వా భూతాదిమవ్యయమ్ || 13
భావం:
పార్థా! దైవీ స్వభావం కలిగిన మహాత్ములు నన్ను సమస్త జీవులకూ ఆదికారణమైనవాడిగా, నాశనం లేనివాడిగా తెలుసుకుంటారు. వారు ఇతర ఆలోచనలు లేకుండా ఏకాగ్రచిత్తంతో నన్ను భజిస్తారు.
సతతం కీర్తయంతో మాం యతంతశ్చ దృఢవ్రతాః |
నమస్యంతశ్చ మాం భక్త్యా నిత్యయుక్తా ఉపాసతే || 14
భావం:
అలాంటి భక్తులు ఎప్పుడూ నా నామాన్ని కీర్తిస్తూ ఉంటారు. దృఢమైన సంకల్పంతో నన్ను చేరుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు. భక్తితో నాకు నమస్కరిస్తూ, నిరంతరం నన్నే ధ్యానిస్తూ ఉంటారు.
జ్ఞానయజ్ఞేన చాప్యన్యే యజంతో మాముపాసతే |
ఏకత్వేన పృథక్త్వేన బహుధా విశ్వతోముఖమ్ || 15
భావం:
మరికొందరు జ్ఞానయజ్ఞం ద్వారా నన్ను ఆరాధిస్తారు. నేను ఒక్కడినే అని, అనేక రూపాల్లో ఉన్నానని, సమస్త ప్రపంచంలో వ్యాపించి ఉన్నానని భావిస్తూ వివిధ విధాలుగా నన్ను పూజిస్తారు.
అహం క్రతురహం యజ్ఞః స్వధా௨హమహమౌషధమ్ |
మంత్రో௨హమహమేవా௨జ్యమహమగ్నిరహం హుతమ్ || 16
భావం:
యజ్ఞంలో ఉపయోగించే క్రతువు, యజ్ఞం, పితృదేవతలకు సమర్పించే స్వధా, ఔషధం, మంత్రం, నెయ్యి, అగ్ని, హోమంలో సమర్పించే హవిస్సు — ఇవన్నీ నేనే.
పితా௨హమస్య జగతో మాతా ధాతా పితామహః |
వేద్యం పవిత్రమోంకార ఋక్సామ యజురేవ చ || 17
భావం:
ఈ ప్రపంచానికి తండ్రిని, తల్లిని, అందరినీ పోషించేవాడిని, తాతను నేనే. తెలుసుకోవలసిన పరమసత్యం నేనే. పవిత్రమైన ఓంకారం, ఋగ్వేదం, సామవేదం, యజుర్వేదం కూడా నేనే.
గతిర్భర్తా ప్రభుః సాక్షీ నివాసః శరణం సుహృత్ |
ప్రభవః ప్రలయః స్థానం నిధానం బీజమవ్యయమ్ || 18
భావం:
ఈ ప్రపంచానికి గమ్యస్థానాన్ని, పోషకుడిని, ప్రభువును, సాక్షిని నేనే. అందరికీ నివాసస్థానం, ఆశ్రయం, నిజమైన మిత్రుడిని నేనే. సమస్త సృష్టికి కారణం, లయస్థానం, ఆధారం, నాశనం లేని బీజం కూడా నేనే.
తపామ్యహమహం వర్షం నిగృహ్ణామ్యుత్సృజామి చ |
అమృతం చైవ మృత్యుశ్చ సదసచ్చాహమర్జున || 19
భావం:
అర్జునా! సూర్యుని వేడి ద్వారా వేడిని కలిగించేది నేనే. వర్షాన్ని ఆపేది, కురిపించేది కూడా నేనే. అమృతమూ, మరణమూ నేనే. శాశ్వతమైనదీ, అశాశ్వతమైనదీ కూడా నేనే.
త్రైవిద్యా మాం సోమపాః పూత పాపా
యజ్ఞైరిష్ట్వా స్వర్గతిం ప్రార్థయంతే |
తే పుణ్యమాసాద్యసురేంద్రలోకం
అశ్నంతి దివ్యాన్ దివి దేవభోగాన్ || 20
భావం:
మూడు వేదాలను అధ్యయనం చేసినవారు యజ్ఞాల ద్వారా నన్ను పూజించి, సోమరసం సేవించి, పాపాల నుంచి విముక్తి పొందాలని, స్వర్గాన్ని చేరాలని కోరుకుంటారు. వారు తమ పుణ్యఫలంతో ఇంద్రలోకాన్ని చేరి అక్కడి దివ్యమైన సుఖాలను అనుభవిస్తారు.
తే తం భుక్త్వా స్వర్గలోకం విశాలం
క్షీణే పుణ్యే మర్త్యలోకం విశంతి |
ఏవం త్రయీధర్మమనుప్రపన్నాః
గతాగతం కామకామా లభంతే || 21
భావం:
వారు స్వర్గలోకంలోని సుఖాలను అనుభవించిన తరువాత, వారి పుణ్యం పూర్తయిపోగానే మళ్లీ భూలోకంలో జన్మిస్తారు. ఈ విధంగా స్వర్గసుఖాలను కోరుకుంటూ కర్మకాండను ఆచరించేవారు పుట్టడం, మరణించడం అనే చక్రంలో తిరుగుతూనే ఉంటారు.
అనన్యాశ్చింతయంతో మాం యే జనాః పర్యుపాసతే |
తేషాం నిత్యాభియుక్తానాం యోగక్షేమం వహామ్యహమ్ || 22
భావం:
ఎవరైతే ఇతర ఆలోచనలు లేకుండా ఎల్లప్పుడూ నన్నే స్మరిస్తూ, భక్తితో నన్ను ఆరాధిస్తారో, అలాంటి భక్తులకు అవసరమైన వాటిని సమకూర్చి, ఉన్నవాటిని కాపాడే బాధ్యతను నేనే తీసుకుంటాను.
యే௨ప్యన్యదేవతా భక్తా యజంతే శ్రద్ధయాన్వితాః |
తే௨పి మామేవ కౌంతేయ యజంత్యవిధిపూర్వకమ్ || 23
భావం:
కౌంతేయా! ఇతర దేవతలను కూడా భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించేవారు నిజానికి నన్నే పూజిస్తున్నారు. అయితే వారు సరైన తత్వాన్ని తెలుసుకోకుండా పూజిస్తున్నందువల్ల వారి ఆరాధన సంపూర్ణమైన విధానంలో ఉండదు.
అహం హి సర్వయజ్ఞానాం భోక్తా చ ప్రభురేవ చ |
న తు మామభిజానంతి తత్త్వేనా௨తశ్చ్యవంతి తే || 24
భావం:
అన్ని యజ్ఞాలకు భోక్తను, అధిపతిని నేనే. కానీ ఇతర దేవతలను మాత్రమే ఆరాధించేవారు ఈ సత్యాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు. అందువల్ల వారు కోరుకున్న పరమగతిని పొందలేక మళ్లీ జన్మిస్తారు.
యాంతి దేవవ్రతా దేవాన్ పితౄన్ యాంతి పితృవ్రతాః |
భూతాని యాంతి భూతేజ్యా యాంతి మద్యాజినో௨పి మామ్ || 25
భావం:
దేవతలను ఆరాధించేవారు దేవతలను చేరుకుంటారు. పితృదేవతలను పూజించేవారు పితృలోకాన్ని చేరుకుంటారు. భూతాలను ఆరాధించేవారు వాటిని చేరుకుంటారు. నన్ను పూజించేవారు నన్నే చేరుకుంటారు.
పత్రం పుష్పం ఫలం తోయం యో మే భక్త్యా ప్రయచ్ఛతి |
తదహం భక్త్యుపహృతమశ్నామి ప్రయతాత్మనః || 26
భావం:
ఎవరైనా స్వచ్ఛమైన మనస్సుతో భక్తిగా నాకు ఒక ఆకు, ఒక పువ్వు, ఒక పండు లేదా కొద్దిగా నీరు సమర్పించినా, వారు ప్రేమతో సమర్పించిన ఆ కానుకను నేను సంతోషంగా స్వీకరిస్తాను.
యత్కరోషి యదశ్నాసి యజ్జుహోషి దదాసి యత్ |
యత్తపస్యసి కౌంతేయ తత్కురుష్వ మదర్పణమ్ || 27
భావం:
కౌంతేయా! నీవు చేసే ప్రతి పనిని, తినే ఆహారాన్ని, చేసే యజ్ఞాన్ని, ఇచ్చే దానాన్ని, ఆచరించే తపస్సును అన్నింటినీ నాకు అర్పణగా సమర్పించు.
శుభాశుభఫలైరేవం మోక్ష్యసే కర్మబంధనైః |
సన్న్యాసయోగయుక్తాత్మా విముక్తో మాముపైష్యసి || 28
భావం:
ఇలా నీ పనులన్నింటినీ నాకు అర్పించడం వల్ల మంచి, చెడు కర్మల ఫలితాల ద్వారా ఏర్పడే బంధాల నుంచి విముక్తి పొందుతావు. ఫలితాలపై ఆసక్తిని విడిచిపెట్టి కర్మలను ఆచరించే నీవు బంధాల నుంచి విముక్తుడై చివరకు నన్ను చేరుకుంటావు.
సమో௨హం సర్వభూతేషు న మే ద్వేష్యో௨స్తి న ప్రియః |
యే భజంతి తు మాం భక్త్యా మయి తే తేషు చాప్యహమ్ || 29
భావం:
నేను సమస్త జీవుల పట్ల సమానమైన ప్రేమను కలిగి ఉంటాను. నాకు ఎవరిపైనా ద్వేషం లేదు, ప్రత్యేకమైన ఇష్టాయిష్టాలు కూడా లేవు. అయితే ఎవరైతే నన్ను నిజమైన భక్తితో ఆరాధిస్తారో, వారు నాలో ఉంటారు; నేను కూడా వారిలో ఉంటాను.
అపి చేత్సుదురాచారో భజతే మామనన్యభాక్ |
సాధురేవ స మంతవ్యః సమ్యగ్వ్యవసితో హి సః || 30
భావం:
ఒక వ్యక్తి గతంలో ఎంత చెడు ప్రవర్తన కలిగి ఉన్నప్పటికీ, అన్ని ఇతర ఆలోచనలను విడిచిపెట్టి నన్ను నిజమైన భక్తితో ఆరాధిస్తే, అతడిని మంచివాడిగానే భావించాలి. ఎందుకంటే అతడు సరైన మార్గాన్ని ఎంచుకుని, మంచి సంకల్పంతో నన్ను ఆశ్రయించాడు.
క్షిప్రం భవతి ధర్మాత్మా శశ్వచ్ఛాంతిం నిగచ్ఛతి |
కౌంతేయ ప్రతి జానీహి న మే భక్తః ప్రణశ్యతి || 31
భావం:
అలాంటి వ్యక్తి త్వరలోనే ధర్మమార్గంలో నడిచే మంచివాడిగా మారి శాశ్వతమైన శాంతిని పొందుతాడు. కౌంతేయా! నా భక్తుడు ఎప్పటికీ నాశనం కాడని నీవు నిశ్చయంగా తెలుసుకో.
మాం హి పార్థ వ్యపాశ్రిత్య యే௨పి స్యుః పాపయోనయః |
స్త్రియో వైశ్యాస్తథా శూద్రాః తే௨పి యాంతి పరాం గతిమ్ || 32
భావం:
పార్థా! ఎవరైనా సరే, నన్ను సంపూర్ణంగా ఆశ్రయించి భక్తితో ఆరాధిస్తే పరమగతిని పొందగలరు. స్త్రీలు, వైశ్యులు, శూద్రులు, అలాగే పాపజన్ములుగా పరిగణించబడినవారు కూడా నన్ను ఆశ్రయిస్తే పరమపదాన్ని చేరుకోగలరు.
కిం పునర్బ్రాహ్మణాః పుణ్యా భక్తా రాజర్షయస్తథా |
అనిత్యమసుఖం లోకమిమం ప్రాప్య భజస్వ మామ్ || 33
భావం:
ఇక పుణ్యాత్ములైన బ్రాహ్మణులు, భక్తులైన రాజర్షులు నన్ను చేరుకోవడం గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన అవసరమే లేదు. సుఖం శాశ్వతంగా ఉండని ఈ లోకంలో జన్మించిన నీవు నన్ను భక్తితో ఆరాధించు.
మన్మనా భవ మద్భక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు |
మామేవైష్యసి యుక్త్వైవమాత్మానం మత్పరాయణః || 34
భావం:
నీ మనస్సును ఎల్లప్పుడూ నా మీదే నిలుపు. నా భక్తుడిగా ఉండు. నన్నే పూజించు. నాకు నమస్కరించు. ఇలా నన్నే పరమగమ్యంగా భావించి, నీ మనస్సును నాకు అర్పిస్తే తప్పకుండా నన్నే చేరుకుంటావు.
ఇలా ఉపనిషత్తులు, బ్రహ్మవిద్య, యోగశాస్త్రం, శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదం అయిన శ్రీమద్భగవద్గీతలోని “రాజవిద్యారాజగుహ్యయోగం” అనే తొమ్మిదవ అధ్యాయం సమాప్తం.
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.