నారాయణీయం 96వ దశకమ్ –భగవద్విభూతయః తథా జ్ఞానకర్మభక్తియోగాః
ఈ దశకంలో శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క అనంతమైన దివ్య విభూతులు, సమస్త సృష్టిలో వ్యాపించి ఉన్న ఆయన పరమాత్మ స్వరూపం గురించి వివరించబడుతుంది. జగత్తులోని సమస్త విశేషాలు, శక్తులు, వైభవాలు భగవంతుని మహిమకు ప్రతిరూపాలని తెలియజేయబడుతుంది.అలాగే జ్ఞానయోగం, కర్మయోగం, భక్తియోగాల విశిష్టతను వివరిస్తూ, భగవంతుడిని చేరుకోవడానికి ఈ మార్గాలు ఎలా ఉపకరిస్తాయో తెలియజేస్తుంది. భగవంతునిపై అచంచలమైన భక్తితో, నిష్కామ కర్మాచరణతో, ఆత్మజ్ఞాన సాధనతో ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతిని పొందవచ్చనే సందేశాన్ని ఈ దశకం అందిస్తుంది.శ్రీహరి అనంతమైన మహిమలను స్మరిస్తూ నారాయణీయం 96వ దశకాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేద్దాం.ఓం నమో నారాయణాయ!
త్వం హి బ్రహ్మైవ సాక్షాత్ పరమురుమహిమన్నక్షరాణామకార-
-స్తారో మంత్రేషు రాజ్ఞాం మనురసి మునిషు త్వం భృగుర్నారదోఽపి |
ప్రహ్లాదో దానవానాం పశుషు చ సురభిః పక్షిణాం వైనతేయో
నాగానామస్యనంతః సురసరిదపి చ స్రోతసాం విశ్వమూర్తే || 1 ||
ఓ విశ్వమూర్తీ! నీవే సాక్షాత్తు పరబ్రహ్మ స్వరూపుడవు. అక్షరాలలో ‘అ’కారం, మంత్రాలలో ఓంకారం, రాజులలో మనువు, మునులలో భృగువు, నారదుడు, రాక్షసులలో ప్రహ్లాదుడు, పశువులలో కామధేనువు, పక్షులలో గరుత్మంతుడు, నాగులలో ఆదిశేషుడు, నదులలో గంగానదివి నీవే. ఈ విధంగా సమస్త శ్రేష్ఠమైన వాటిలో నీ దివ్యవిభూతులు ప్రకాశిస్తున్నాయి.
బ్రహ్మణ్యానాం బలిస్త్వం క్రతుషు చ జపయజ్ఞోఽసి వీరేషు పార్థో
భక్తానాముద్ధవస్త్వం బలమసి బలినాం ధామ తేజస్వినాం త్వమ్ |
నాస్త్యంతస్త్వద్విభూతేర్వికసదతిశయం వస్తు సర్వం త్వమేవ
త్వం జీవస్త్వం ప్రధానం యదిహ భవదృతే తన్న కించిత్ ప్రపంచే || 2 ||
ఓ ప్రభూ! బ్రాహ్మణులలో బలి చక్రవర్తి, యజ్ఞాలలో జపయజ్ఞం, వీరులలో అర్జునుడు, భక్తులలో ఉద్ధవుడు నీవే. బలవంతులలో బలం, తేజోవంతులలో తేజస్సు కూడా నీవే. ఈ ప్రపంచంలో నీ విభూతులకు అంతమనేది లేదు. జీవుడు, ప్రకృతి, సమస్త సృష్టి అంతా నీవే; నీవు లేనిది ఈ జగత్తులో ఏదీ లేదు.
ధర్మం వర్ణాశ్రమాణాం శ్రుతిపథవిహితం త్వత్పరత్వేన భక్త్యా
కుర్వంతోఽంతర్విరాగే వికసతి శనకైః సంత్యజంతో లభంతే |
సత్తాస్ఫూర్తిప్రియత్వాత్మకమఖిలపదార్థేషు భిన్నేష్వభిన్నం
నిర్మూలం విశ్వమూలం పరమమహమితి త్వద్విబోధం విశుద్ధమ్ || 3 ||
వేదాలు సూచించిన వర్ణాశ్రమ ధర్మాలను భగవంతునిపై భక్తితో ఆచరిస్తూ, క్రమంగా విషయసుఖాలపై ఆసక్తిని తగ్గించుకోవాలి. అప్పుడు సమస్త భిన్నమైన వస్తువులలోనూ ఒకే పరమాత్మ స్వరూపం ఉన్నదనే పవిత్రమైన జ్ఞానం కలుగుతుంది. సమస్త ప్రపంచానికి మూలమైన, సర్వవస్తువులలో సత్తా, చైతన్యం, ఆనందరూపంగా ఉన్నది నీవేనని తెలుసుకోవడమే నిజమైన ఆత్మజ్ఞానం.
జ్ఞానం కర్మాపి భక్తిస్త్రితయమిహ భవత్ప్రాపకం తత్ర తావ-
-న్నిర్విణ్ణానామశేషే విషయ ఇహ భవేత్ జ్ఞానయోగేఽధికారః |
సక్తానాం కర్మయోగస్త్వయి హి వినిహితో యే తు నాత్యంతసక్తాః
నాప్యత్యంతం విరక్తాస్త్వయి చ ధృతరసా భక్తియోగో హ్యమీషామ్ || 4 ||
ఓ భగవంతుడా! నిన్ను చేరుకోవడానికి జ్ఞానయోగం, కర్మయోగం, భక్తియోగం అనే మూడు ప్రధాన మార్గాలు ఉన్నాయి. ప్రపంచ విషయాలపై పూర్తిగా విరక్తి కలిగినవారికి జ్ఞానయోగం అనుకూలమైనది. విషయాలపై ఆసక్తి ఉన్నవారికి కర్మయోగం సరైన మార్గం. విషయాలపై పూర్తిగా ఆసక్తి లేకపోయినా, సంపూర్ణ వైరాగ్యం కూడా లేని వారు భక్తియోగాన్ని ఆశ్రయించడం ఉత్తమం.
జ్ఞానం త్వద్భక్తతాం వా లఘు సుకృతవశాన్మర్త్యలోకే లభంతే
తస్మాత్ తత్రైవ జన్మ స్పృహయతి భగవన్ నాకగో నారకో వా |
ఆవిష్టం మాం తు దైవాద్భవజలనిధిపోతాయితే మర్త్యదేహే
త్వం కృత్వా కర్ణధారం గురుమనుగుణవాతాయితస్తారయేథాః || 5 ||
ఓ భగవంతుడా! పూర్వజన్మల సుకృతం వల్ల మానవజన్మలోనే జ్ఞానం లేదా నీపై భక్తి పొందే అవకాశం లభిస్తుంది. అందుకే దేవలోకంలో ఉన్నవారైనా, నరకంలో ఉన్నవారైనా మానవజన్మను కోరుకోవాలి. ఈ సంసారమనే సముద్రాన్ని దాటడానికి మానవశరీరం ఒక పడవ వంటిది; గురువు నావికుడిగా, నీ అనుగ్రహం అనుకూలమైన గాలిగా ఉండి నన్ను మోక్షతీరానికి చేర్చు.
అవ్యక్తం మార్గయంతః శ్రుతిభిరపి నయైః కేవలజ్ఞానలుబ్ధాః
క్లిశ్యంతేఽతీవ సిద్ధిం బహుతరజనుషామంత ఏవాప్నువంతి |
దూరస్థః కర్మయోగోఽపి చ పరమఫలే నన్వయం భక్తియోగ-
-స్త్వామూలాదేవ హృద్యస్త్వరితమయి భవత్ప్రాపకో వర్ధతాం మే ||6||
కేవలం జ్ఞానాన్ని ఆశ్రయించి, వేదాలు మరియు తర్కాల ద్వారా అవ్యక్తమైన పరబ్రహ్మను తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నించేవారు ఎన్నో జన్మలపాటు కష్టపడిన తరువాత మాత్రమే లక్ష్యాన్ని చేరుకుంటారు. కర్మయోగం కూడా పరమఫలాన్ని పొందడానికి సుదీర్ఘమైన మార్గమే. కానీ భక్తియోగం నీపై ప్రేమతో నిండిన హృదయం ద్వారా సులభంగా, త్వరగా నిన్ను చేరుస్తుంది. అలాంటి భక్తి నాలో మరింత వృద్ధి చెందేలా అనుగ్రహించు.
జ్ఞానాయైవాతియత్నం మునిరపవదతే బ్రహ్మతత్త్వం తు శ్రుణ్వన్
గాఢం త్వత్పాదభక్తిం శరణమయతి యస్తస్య ముక్తిః కరాగ్రే |
త్వద్ధ్యానేఽపీహ తుల్యా పునరసుకరతా చిత్తచాంచల్యహేతో-
-రభ్యాసాదాశు శక్యం తదపి వశయితుం త్వత్కృపాచారుతాభ్యామ్ || 7||
బ్రహ్మతత్త్వాన్ని తెలుసుకోవడానికి ఎంతో శ్రమించే ముని కూడా నీ పాదాలపై గాఢమైన భక్తిని ఆశ్రయిస్తే ముక్తి అతనికి సులభంగా లభిస్తుంది. నీపై ధ్యానం చేయడం కూడా చంచలమైన మనస్సు వల్ల మొదట కష్టంగా అనిపిస్తుంది. అయితే నిరంతర అభ్యాసం, నీ కృప కలిగితే మనస్సును నియంత్రించి, నీ ధ్యానంలో నిలపడం సులభమవుతుంది.
నిర్విణ్ణః కర్మమార్గే ఖలు విషమతమే త్వత్కథాదౌ చ గాఢం
జాతశ్రద్ధోఽపి కామానయి భువనపతే నైవ శక్నోమి హాతుమ్ |
తద్భూయో నిశ్చయేన త్వయి నిహితమనా దోషబుద్ధ్యా భజంస్తాన్
పుష్ణీయాం భక్తిమేవ త్వయి హృదయగతే మంక్షు నంక్ష్యంతి సంగాః || 8 ||
ఓ జగన్నాథా! కర్మమార్గం కష్టంగా అనిపించినా, నీ దివ్యకథలపై నాకు విశ్వాసం కలిగింది. అయినప్పటికీ మనస్సులోని కోరికలను పూర్తిగా విడిచిపెట్టలేకపోతున్నాను. అందువల్ల వాటి దోషాలను గుర్తిస్తూ, వాటిపై మమకారం లేకుండా, నా మనస్సును నీపై నిలిపి వాటిని క్రమంగా అధిగమిస్తాను. నీ భక్తిని నిరంతరం పెంపొందించుకుంటే విషయవాసనలు సహజంగానే నశిస్తాయి.
కశ్చిత్ క్లేశార్జితార్థక్షయవిమలమతిర్నుద్యమానో జనౌఘైః
ప్రాగేవం ప్రాహ విప్రో న ఖలు మమ జనః కాలకర్మగ్రహా వా |
చేతో మే దుఃఖహేతుస్తదిహ గుణగణం భావయత్ సర్వకారీ-
-త్యుక్త్వా శాంతో గతస్త్వాం మమ చ కురు విభో తాదృశీం చిత్తశాంతిమ్ || 9 ||
ఒకప్పుడు సంపదను కోల్పోయి, బంధువులచే అవమానించబడిన ఒక బ్రాహ్మణుడు తన దుఃఖానికి ఇతరులు, గ్రహాలు లేదా కాలం కారణం కాదని గ్రహించాడు. తన మనస్సే సుఖదుఃఖాలకు ప్రధాన కారణమని తెలుసుకొని, మనస్సులోని గుణవికారాలను అధిగమించి ప్రశాంతతను పొందాడు. ఓ ప్రభూ! ఆ బ్రాహ్మణునికి కలిగినటువంటి మనశ్శాంతిని నాకు కూడా ప్రసాదించు.
ఐలః ప్రాగుర్వశీం ప్రత్యతివివశమనాః సేవమానశ్చిరం తాం
గాఢం నిర్విద్య భూయో యువతిసుఖమిదం క్షుద్రమేవేతి గాయన్ |
త్వద్భక్తిం ప్రాప్య పూర్ణః సుఖతరమచరత్ తద్వదుద్ధూతసంగం
భక్తోత్తంసం క్రియా మాం పవనపురపతే హంత మే రుంధి రోగాన్ || 10 ||
పూర్వం పురూరవ చక్రవర్తి ఊర్వశిపై తీవ్రమైన మోహంతో చాలాకాలం గడిపాడు. చివరకు ఆ స్త్రీసుఖం తాత్కాలికమైనదని, అల్పమైనదని గ్రహించి వైరాగ్యాన్ని పొందాడు. తరువాత భగవంతునిపై భక్తిని పెంపొందించుకొని, విషయాసక్తులను విడిచిపెట్టి సంపూర్ణమైన ఆనందాన్ని పొందాడు. ఓ గురువాయూరప్పా! నన్ను కూడా అలాంటి ఉత్తమ భక్తునిగా మార్చి, నా సమస్త రోగాలను తొలగించు.
ఇతి షణ్ణవతితమదశకం సమాప్తమ్ |
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
