నారాయణీయం 54 వ దశకమ్ – కాళియస్య కాళిందీప్రాప్తిః తథా విషబాధా
నారాయణీయంలోని 54వ దశకంలో కాళియుడు కాళిందీ నదిలో ప్రవేశించడం, తన విషప్రభావంతో నదీజలాలను కలుషితం చేయడం వంటి ఘట్టాలు వర్ణించబడ్డాయి. గరుత్మంతుని భయం కారణంగా కాళియుడు యమునానదిలోని ఒక ప్రాంతంలో ఆశ్రయం పొందుతాడు. అతని తీవ్రమైన విషప్రభావం వల్ల నదీజలాలు విషపూరితమై, ఆ ప్రాంతంలోని చెట్లు ఎండిపోతాయి. పక్షులు, జలచరాలు సైతం ఆ విషప్రభావానికి గురవుతాయి. ఈ విషయం గోకులవాసులకు తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తుంది. భక్తులను, గోకులవాసులను రక్షించడానికి శ్రీకృష్ణుడు కాళియుడి విషప్రభావాన్ని అంతం చేయాలని సంకల్పిస్తాడు. కాళియమర్దన మహాద్భుత లీలకు పూర్వభూమికగా నిలిచే ఈ దశకం భగవంతుని కరుణను, దుష్టశక్తుల నుంచి లోకాలను రక్షించే ఆయన దివ్య సంకల్పాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఈ పవిత్ర దశకాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేద్దాం. 🙏
త్వత్సేవోత్కః సౌభరిర్నామ పూర్వం
కాళింద్యంతర్ద్వాదశాబ్దం తపస్యన్ |
మీనవ్రాతే స్నేహవాన్ భోగలోలే
తార్క్ష్యం సాక్షాదైక్షతాగ్రే కదాచిత్ || 1||
సౌభరి మహర్షి అనే భక్తుడు యమునా నదిలో పన్నెండు సంవత్సరాలు తపస్సు చేసేవాడు. అక్కడి చేపలపై ప్రేమతో ఉండేవాడు. ఒకరోజు చేపలను తినడానికి వచ్చిన గరుత్మంతుడిని ప్రత్యక్షంగా చూశాడు.
త్వద్వాహం తం సక్షుధం తృక్షసూనుం
మీనం కంచిజ్జక్షతం లక్షయన్ సః |
తప్తశ్చిత్తే శప్తవానత్ర చేత్త్వం
జంతూన్ భోక్తా జీవితం చాపి మోక్తా || 2||
గరుత్మంతుడు ఆకలితో ఒక చేపను పట్టుకుని తింటుండగా, చేపలపై ఉన్న ప్రేమతో సౌభరి మహర్షి కోపించాడు. ఇకపై ఈ ప్రాంతంలో చేపలను తినే జీవి ప్రాణాలు కోల్పోతుందని గరుత్మంతుడిని శపించాడు.
తస్మిన్ కాలే కాళియః క్ష్వేలదర్పాత్
సర్పారాతేః కల్పితం భాగమశ్నన్ |
తేన క్రోధాత్ త్వత్పదాంభోజభాజా
పక్షక్షిప్తస్తద్దురాపం పయోఽగాత్ || 3||
ఆ శాపం కారణంగా గరుత్మంతుడికి అందని ప్రదేశమైన యమునలోని ఒక మడుగుకు కాళియుడు చేరుకున్నాడు. అక్కడ గరుత్మంతుడికి చెందవలసిన ఆహారాన్ని తింటూ నివసించసాగాడు. కాళియుని విషగర్వంతో యమునా జలాలు మరింత విషపూరితమయ్యాయి.
ఘోరే తస్మిన్ సూరజానీరవాసే
తీరే వృక్షా విక్షతాః క్ష్వేలవేగాత్ |
పక్షివ్రాతాః పేతురభ్రే పతంతః
కారుణ్యార్ద్రం త్వన్మనస్తేన జాతమ్ || 4||
కాళియుని విషప్రభావంతో యమునా తీరంలోని చెట్లు ఎండిపోయి నాశనమయ్యాయి. ఆ ప్రాంతంలో ఎగిరే పక్షులు కూడా విషవాయువుల ప్రభావంతో ఆకాశం నుంచే కిందపడి మరణించేవి. ఈ దృశ్యాన్ని చూసిన మీ హృదయం కరుణతో నిండిపోయింది.
కాలే తస్మిన్నేకదా సీరపాణిం
ముక్త్వా యాతే యామునం కాననాంతమ్ |
త్వయ్యుద్దామగ్రీష్మభీష్మోష్మతప్తా
గోగోపాలా వ్యాపిబన్ క్ష్వేలతోయమ్ || 5 ||
ఒకరోజు బలరాముడిని విడిచిపెట్టి మీరు యమునా తీరంలోని అడవికి వెళ్లారు. ఆ సమయంలో తీవ్రమైన వేసవి ఎండకు దాహంతో ఉన్న గోపబాలురు, ఆవులు కాళియుని విషంతో కలుషితమైన యమునా నీటిని తాగారు.
నశ్యజ్జీవాన్ విచ్యుతాన్ క్ష్మాతలే తాన్
విశ్వాన్ పశ్యన్నచ్యుత త్వం దయార్ద్రః |
ప్రాప్యోపాంతం జీవయామాసిథ ద్రాక్
పీయూషాంభోవర్షిభిః శ్రీకటాక్షైః || 6 ||
విషజలాన్ని తాగిన గోపబాలురు, ఆవులు ప్రాణాలు కోల్పోయి నేలపై పడిపోయారు. వారి దుస్థితిని చూసిన మీరు అపారమైన కరుణతో వారి దగ్గరకు చేరుకున్నారు. మీ అమృతమయమైన దివ్యకటాక్షాలతో వారందరిపై అనుగ్రహం కురిపించి వెంటనే తిరిగి ప్రాణాలు పోశారు.
కిం కిం జాతో హర్షవర్షాతిరేకః
సర్వాంగేష్విత్యుత్థితా గోపసంఘాః |
దృష్ట్వాఽగ్రే త్వాం త్వత్కృతం తద్విదంత-
-స్త్వామాలింగన్ దృష్టనానాప్రభావాః || 7 ||
తిరిగి ప్రాణాలు పొందిన గోపబాలురకు ఎంతో ఆనందం కలిగింది. తమ శరీరమంతా కొత్త ఉత్సాహం, ఆనందం నిండినట్లు భావించారు. ఎదురుగా ఉన్న మిమ్మల్ని చూసి, జరిగినదంతా మీ కృపవల్లనే అని తెలుసుకుని ప్రేమతో మిమ్మల్ని ఆలింగనం చేసుకున్నారు.
గావశ్చైవం లబ్ధజీవాః క్షణేన
స్ఫీతానందాస్త్వాం చ దృష్ట్వా పురస్తాత్ |
ద్రాగావవ్రుః సర్వతో హర్షబాష్పం
వ్యాముంచంత్యో మందముద్యన్నినాదాః || 8 ||
ప్రాణాలు తిరిగి పొందిన ఆవులు కూడా మిమ్మల్ని చూడగానే అపారమైన ఆనందంతో మీ చుట్టూ చేరాయి. ఆనందభాష్పాలు కారుస్తూ, మృదువుగా అంబారావాలు చేస్తూ మిమ్మల్ని ప్రేమతో చుట్టుముట్టాయి
రోమాంచోఽయం సర్వతో నః శరీరే
భూయస్యంతః కాచిదానందమూర్ఛా |
ఆశ్చర్యోఽయం క్ష్వేలవేగో ముకుందే-
-త్యుక్తో గోపైర్నందితో వందితోఽభూః || 9 ||
మా శరీరమంతా రోమాంచితమవుతోంది, హృదయంలో చెప్పలేనంత ఆనందం కలుగుతోంది అని గోపబాలురు ఆశ్చర్యంతో అన్నారు. ఓ ముకుందా! విషజల ప్రభావం ఇంత భయంకరంగా ఉన్నా, మీరు మమ్మల్ని క్షణాల్లో రక్షించడం నిజంగా అద్భుతం అని మిమ్మల్ని ప్రశంసిస్తూ నమస్కరించారు.
ఏవం భక్తాన్ ముక్తజీవానపి త్వం
ముగ్ధాపాంగైరస్తరోగాంస్తనోషి |
తాదృగ్భూతస్ఫీతకారుణ్యభూమా
రోగాత్ పాయా వాయుగేహాధినాథ || 10||
ఈ చతుఃపంచాశత్తమ దశకంలో సౌభరి మహర్షి శాపం కారణంగా కాళియుడు యమునా నదిలో నివసించడం, అతని విషప్రభావంతో నది జలాలు కలుషితం కావడం, ఆ నీటిని తాగిన గోపబాలురను, ఆవులను శ్రీకృష్ణుడు తన దివ్యకటాక్షంతో తిరిగి ప్రాణాలతో రక్షించడం వివరించబడింది. భగవంతుని అపారమైన కరుణను, భక్తుల పట్ల ఆయనకున్న ప్రేమను ఈ దశకం తెలియజేస్తుంది.
ఇతి చతుఃపంచాశత్తమదశకం సమాప్తమ్ |
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
