సప్తదశదశకమ్ – ధ్రువచరితమ్
శ్రీమన్నారాయణీయం 17వ దశకం ధ్రువుని భక్తిని, తపోమహిమను వర్ణిస్తుంది. మనువు కుమారుడైన ఉత్తానపాదుని చిన్న భార్య సురుచి నిందలకు మనస్తాపం చెందిన ధ్రువుడు, సత్ప్రవర్తన గల తల్లి సునీతి ఉపదేశంతో ఐదేళ్ల చిన్న వయస్సులోనే భగవంతుని సాధించడానికి అడవికి వెళ్తాడు. మార్గమధ్యంలో నారద మహర్షి ఉపదేశించిన మంత్రంతో మధువనంలో కఠోర తపస్సు ఆచరించిన వృత్తాంతం ఈ శ్లోకాలలో వివరించబడింది. ఈ శ్లోకాలను పారాయణం చేయడం వల్ల భగవంతునిపై నిశ్చలమైన భక్తి, ఆత్మవిశ్వాసం మరియు దృఢమైన సంకల్పబలం లభిస్తాయి. చిన్నతనంలోనే ధ్రువుడు సాధించిన పరమపదాన్ని స్మరించుకోవడం వల్ల సాధకులకు తపోనిష్ఠ సిద్ధించి సమస్త కోరికలు నెరవేరుతాయి.
ఉత్తానపాదనృపతేర్మనునందనస్య
జాయా బభూవ సురుచిర్నితరామభీష్టా |
అన్యా సునీతిరితి భర్తురనాదృతా సా
త్వామేవ నిత్యమగతిః శరణం గతాఽభూత్ || 1 ||
స్వాయంభువ మనువు కుమారుడైన ఉత్తానపాద మహారాజుకు ఇద్దరు భార్యలు ఉండేవారు. వారిలో సురుచి అనే భార్య అతనికి ఎంతో ప్రియమైనది. సునీతి అనే రెండవ భార్య మాత్రం భర్త ప్రేమకు, ఆదరణకు దూరమైంది. ఎవరూ తనకు అండగా లేరని భావించిన ఆమె, నిన్నే తన ఏకైక శరణుగా భావించి ఎల్లప్పుడూ నిన్నే ఆశ్రయించింది.
అంకే పితుః సురుచిపుత్రకముత్తమం తం
దృష్ట్వా ధ్రువః కిల సునీతిసుతోఽధిరోక్ష్యన్ |
ఆచిక్షిపే కిల శిశుః సుతరాం సురుచ్యా
దుఃసంత్యజా ఖలు భవద్విముఖైరసూయా || 2 ||
ఒకరోజు సునీతి కుమారుడైన చిన్న ధ్రువుడు, తన తండ్రి తొడపై సురుచి కుమారుడు ఉత్తముడు కూర్చుని ఉండడం చూశాడు. తాను కూడా తండ్రి ఒడిలో కూర్చోవాలని వెళ్లగా, సురుచి అతన్ని ఎంతో కఠినంగా అడ్డుకుని అవమానించింది. నిజమే కదా! నీకు భక్తి లేని వారి హృదయంలో ఉండే అసూయను విడిచిపెట్టడం చాలా కష్టం.
త్వన్మోహితే పితరి పశ్యతి దారవశ్యే
దూరం దురుక్తినిహతః స గతో నిజాంబామ్ |
సాఽపి స్వకర్మగతిసంతరణాయ పుంసాం
త్వత్పాదమేవ శరణం శిశవే శశంస || 3 ||
నీ మాయకు లోనై, భార్య మాటకే బానిసగా మారిన ఉత్తానపాదుడు ఇదంతా చూస్తూ కూడా ఏమీ మాట్లాడలేదు. సవతి తల్లి చెప్పిన కఠినమైన మాటలతో మనసు గాయపడిన ధ్రువుడు ఏడుస్తూ తన తల్లి సునీతి వద్దకు వెళ్లాడు. అప్పుడు సునీతి, “మనిషిని తన కర్మబంధం నుండి రక్షించగలది భగవంతుని పాదపద్మాలే. కాబట్టి నీవు ఆయననే ఆశ్రయించు” అని తన కుమారుడికి ఉపదేశించింది.
ఆకర్ణ్య సోఽపి భవదర్చననిశ్చితాత్మా
మానీ నిరేత్య నగరాత్ కిల పంచవర్షః |
సందృష్టనారదనివేదితమంత్రమార్గ-
–స్త్వామారరాధ తపసా మధుకాననాంతే || 4 ||
తల్లి మాటలు విన్న ధ్రువుడు, భగవంతుణ్ణి ఆరాధించాలని దృఢంగా నిర్ణయించుకున్నాడు. కేవలం ఐదేళ్ల వయస్సులోనే రాజభవనాన్ని విడిచి అడవికి బయలుదేరాడు. మార్గమధ్యంలో నారద మహర్షిని కలిశాడు. ఆయన ఉపదేశించిన మంత్రాన్ని స్వీకరించి, మధువనానికి వెళ్లి ఘోర తపస్సు చేస్తూ నిన్నే ఆరాధించాడు.
తాతే విషణ్ణహృదయే నగరీం గతేన
శ్రీనారదేన పరిసాంత్వితచిత్తవృత్తౌ |
బాలస్త్వదర్పితమనాః క్రమవర్ధితేన
నిన్యే కఠోరతపసా కిల పంచమాసాన్ || 5 ||
ధ్రువుడు కనిపించకపోవడంతో ఉత్తానపాద మహారాజు తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు. ఆ సమయంలో రాజధానికి వచ్చిన నారద మహర్షి అతనిని ఓదార్చి ధైర్యం చెప్పాడు. మరోవైపు మధువనంలో ఉన్న ధ్రువుడు తన మనస్సును పూర్తిగా నీ పాదాలపైనే నిలిపి, రోజురోజుకూ తన తపస్సును మరింత కఠినంగా చేస్తూ, అలా ఐదు నెలలు నిరంతరంగా నిన్నే ధ్యానిస్తూ గడిపాడు.
తావత్ తపోబలనిరుచ్ఛ్వసితే దిగంతే
దేవార్థితస్త్వముదయత్కరుణార్ద్రచేతాః |
త్వద్రూపచిద్రసనిలీనమతేః పురస్తా-
–దావిర్బభూవిథ విభో గరుడాధిరూఢః || 6 ||
ధ్రువుడు చేసిన ఘోర తపస్సు ప్రభావంతో దిక్కులన్నింటిలోని జీవుల శ్వాస కూడా ఆగిపోయేంత పరిస్థితి ఏర్పడింది. అప్పుడు దేవతలు నిన్ను ప్రార్థించారు. వారి ప్రార్థన విని అపార కరుణతో నిండిన నీవు, నీ దివ్య స్వరూప ధ్యానంలో పూర్తిగా లీనమైన ధ్రువుని ఎదుట గరుడునిపై ఆసీనుడై ప్రత్యక్షమయ్యావు.
త్వద్దర్శనప్రమదభారతరంగితం తం
దృగ్భ్యాం నిమగ్నమివ రూపరసాయనే తే |
తుష్టూషమాణమవగమ్య కపోలదేశే
సంస్పృష్టవానసి దరేణ తథాఽఽదరేణ || 7 ||
నీ దివ్యమంగళ స్వరూపాన్ని చూసిన ధ్రువుడు ఆనందంలో మునిగిపోయాడు. నీ సౌందర్యామృతాన్ని తన కళ్లతో ఆస్వాదిస్తూ, నిన్ను స్తుతించాలని ఎంతో కోరుకున్నాడు. కానీ చిన్నవాడైన అతనికి మాటలు రాలేదు. అతని మనసులోని భావాన్ని గ్రహించిన నీవు, ఎంతో ప్రేమతో నీ పాంచజన్య శంఖాన్ని అతని చెంపకు తాకించావు.
తావద్విబోధవిమలం ప్రణువంతమేన-
–మాభాషథాస్త్వమవగమ్య తదీయభావమ్ |
రాజ్యం చిరం సమనుభూయ భజస్వ భూయః
సర్వోత్తరం ధ్రువపదం వినివృత్తిహీనమ్ || 8 ||
నీ శంఖస్పర్శతో ధ్రువునికి దివ్యజ్ఞానం కలిగింది. అతను నిర్మలమైన హృదయంతో నిన్ను స్తుతించసాగాడు. అతని భక్తిని చూసి నీవు, “ఓ ధ్రువా! చాలాకాలం ధర్మబద్ధంగా రాజ్యాన్ని పాలించు. ఆ తరువాత పునర్జన్మ లేని, సమస్త లోకాలకన్నా ఉన్నతమైన శాశ్వత ధ్రువపదాన్ని పొందు” అని అనుగ్రహించావు.
ఇత్యూచిషి త్వయి గతే నృపనందనోఽసా-
–వానందితాఖిలజనో నగరీముపేతః |
రేమే చిరం భవదనుగ్రహపూర్ణకామ-
–స్తాతే గతే చ వనమాదృతరాజ్యభారః || 9 ||
ఈ విధంగా అనుగ్రహించి నీవు అంతర్ధానమైన తరువాత, ధ్రువుడు రాజధానికి తిరిగి వచ్చాడు. అతని రాకతో ప్రజలందరూ ఎంతో సంతోషించారు. నీ కృపతో తన కోరికలు అన్నీ నెరవేరిన ధ్రువుడు, తరువాత తన తండ్రి తపస్సు కోసం అడవికి వెళ్లినప్పుడు రాజ్యభారాన్ని స్వీకరించి, చాలాకాలం ధర్మబద్ధంగా ప్రజలను పరిపాలించాడు.
యక్షేణ దేవ నిహతే పునరుత్తమేఽస్మిన్
యక్షైః స యుద్ధనిరతో విరతో మనూక్త్యా |
శాంత్యా ప్రసన్నహృదయాద్ధనదాదుపేతా-
–త్త్వద్భక్తిమేవ సుదృఢామవృణోన్మహాత్మా || 10 ||
ఓ స్వామీ! ధ్రువుని సోదరుడు ఉత్తముడు ఒక యక్షుని చేత మరణించడంతో, ధ్రువుడు కోపంతో యక్షులపై యుద్ధం ప్రారంభించాడు. అప్పుడు స్వాయంభువ మనువు ఇచ్చిన హితబోధతో అతను యుద్ధాన్ని ఆపేశాడు. ధ్రువుని శాంత స్వభావానికి సంతోషించిన కుబేరుడు ప్రత్యక్షమై, “ఏ వరమైనా కోరుకో” అని అన్నాడు. కానీ ఆ మహాత్ముడు సంపదలు, ఐశ్వర్యాలు ఏవీ కోరకుండా, నీపై ఎప్పటికీ చెదరని దృఢమైన భక్తిని మాత్రమే వరంగా కోరుకున్నాడు.
అంతే భవత్పురుషనీతవిమానయాతో
మాత్రా సమం ధ్రువపదే ముదితోఽయమాస్తే |
ఏవం స్వభృత్యజనపాలనలోలధీస్త్వం
వాతాలయాధిప నిరుంధి మమామయౌఘాన్ || 11 ||
చివరికి నీ దివ్య పార్షదులు తీసుకొచ్చిన విమానంలో తన తల్లి సునీతితో కలిసి ధ్రువుడు ధ్రువలోకానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ శాశ్వత ఆనందంతో నివసిస్తున్నాడు. ఈ విధంగా నీ భక్తులను ఎల్లప్పుడూ రక్షిస్తూ, వారిని ఉన్నత స్థితికి చేర్చడంలో ఆనందించే ఓ గురువాయూరప్పా! నా శారీరక, మానసిక రోగాలన్నింటినీ తొలగించి, నన్ను ఎల్లప్పుడూ కాపాడుము.
ఇతి సప్తదశదశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్సైట్లోని ఇతర పోస్ట్లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్ను సందర్శించండి. 🙏
