లలితా సహస్రనామాలు తెలుగులో అర్థం -6

మన హిందూ సనాతన ధర్మంలో శ్రీ లలితా సహస్రనామ స్తోత్రానికి ఉన్న విశిష్టత అంతా ఇంతా కాదు బ్రహ్మాండ పురాణంలో సాక్షాత్తు ఆ హయగ్రీవుడు అగస్త్య మహామునికి ఉపదేశించిన మహా మంత్రం ఇది.

అమ్మవారి అనుగ్రహం పొందడానికి, జీవితంలో సకల శుభాలు, ప్రశాంతత కలగడానికి ప్రతిరోజూ ఎంతోమంది భక్తులు ఈ సహస్రనామాన్ని పఠిస్తుంటారు అయితే, ఏదైనా స్తోత్రాన్ని కేవలం చదవడం కన్నా అందులోని ప్రతి నామానికి ఉన్న అంతరార్థాన్ని తెలుసుకుని, భావయుక్తంగా పఠిస్తే ఆ అనుభూతి మరింత అద్భుతంగా ఉంటుంది ఆ జగన్మాత తత్వం మనసుకు మరింత దగ్గరవుతుంది. లలితా పరమేశ్వరి వైభవాన్ని తెలుసుకునే ఈ ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణాన్ని ప్రారంభిద్దాం.

కాళరాత్ర్యాదిశక్త్యోఘవృతా,స్నిగ్ధౌదనప్రియా।
మహావీరేంద్రవరదా,రాకిణ్యంబాస్వరూపిణీ॥101॥
కాళరాత్ర్యాదిశక్త్యోఘవృతా – కాళరాత్రి మొదలైన పన్నెండు మంది శక్తుల సమూహం చే చుట్టూ ఆవరించబడినది
స్నిగ్ధౌదనప్రియా – నెయ్యితో కలిపిన అన్నం అంటే ఇష్టపడేది
మహావీరేంద్రవరదా – గొప్పవారైన వీరులకు, ఇంద్రియాలను జయించిన యోగులకు కోరిన వరాలను ఇచ్చేది
రాకిణ్యంబాస్వరూపిణీ – అనాహత చక్రానికి అధిదేవత అయిన ‘రాకిణి’ అనే తల్లి రూపంలో ఉన్నది

మణిపూరాబ్జనిలయా,వదనత్రయసంయుతా।
వజ్రాధికాయుధోపేతా,డామర్యాదిభిరావృతా॥102॥
మణిపూరాబ్జనిలయా – నాభి వద్ద ఉండే ‘మణిపూర’ చక్రము అనే పద్మములో నివసించేది
వదనత్రయసంయుతా – మూడు ముఖములు కలిగినది
వజ్రాధికాయుధోపేతా – వజ్రాయుధము మొదలైన శక్తివంతమైన ఆయుధాలను ధరించినది
డామర్యాదిభిరావృతా – డామరి మొదలైన పది మంది శక్తుల చే చుట్టూ కొలవబడేది

రక్తవర్ణా,మాంసనిష్ఠా,గుడాన్నప్రీతమానసా।
సమస్తభక్తసుఖదా,లాకిన్యంబాస్వరూపిణీ॥103॥
రక్తవర్ణా – ఎర్రని రంగులో ప్రకాశించేది
మాంసనిష్ఠా – మన శరీరంలోని ‘మాంసము’ అనే ధాతువును రక్షించేది
గుడాన్నప్రీతమానసా – బెల్లముతో వండిన అన్నం అంటే ఎంతో ఇష్టపడే మనసు కలది
సమస్తభక్తసుఖదా – తనను నమ్ముకున్న భక్తులందరికీ సుఖశాంతులను ఇచ్చేది
లాకిన్యంబాస్వరూపిణీ – మణిపూర చక్రానికి అధిదేవత అయిన ‘లాకిణి’ అనే తల్లి రూపంలో ఉన్నది

స్వాధిష్ఠానాంబుజగతా,చతుర్వక్త్రమనోహరా।
శూలాద్యాయుధసంపన్నా,పీతవర్ణాఽతిగర్వితా॥104॥
స్వాధిష్ఠానాంబుజగతా – వెన్నెముక అడుగు భాగంలో ఉండే ‘స్వాధిష్ఠాన’ చక్రము నందు నివసించేది
చతుర్వక్త్రమనోహరా – మనోహరమైన నాలుగు ముఖములు కలిగినది
శూలాద్యాయుధసంపన్నా – శూలము మొదలైన ఆయుధాలను ధరించి సిద్ధంగా ఉన్నది
పీతవర్ణా – పసుపు రంగులో వెలిగిపోయేది
అతిగర్వితా – తన అనంతమైన శక్తి పట్ల దైవీకమైన గర్వం కలది

మేదోనిష్ఠా,మధుప్రీతా,బందిన్యాదిసమన్వితా।
దధ్యన్నాసక్తహృదయా,కాకినీరూపధారిణీ॥105॥
మేదోనిష్ఠా – శరీరంలోని ‘మేదస్సు’ అనే ధాతువును అధిష్టించి ఉండేది
మధుప్రీతా – తేనెను ఆస్వాదించేది
బందిన్యాదిసమన్వితా – బందిని మొదలైన ఆరుగురు శక్తులతో కూడి ఉన్నది
దధ్యన్నాసక్తహృదయా – పెరుగన్నం అంటే అత్యంత ప్రీతి కలిగిన హృదయం కలది
కాకినీరూపధారిణీ – స్వాధిష్ఠాన చక్రానికి అధిదేవత అయిన ‘కాకిణి’ అనే తల్లి రూపంలో ఉన్నది

మూలాధారాంబుజారూఢా,పంచవక్త్రాఽస్థిసంస్థితా।
అంకుశాదిప్రహరణా,వరదాదినిషేవితా॥106॥
మూలాధారాంబుజారూఢా – వెన్నెముక చివర ఉండే ‘మూలాధార’ చక్రం అనే పద్మము పై కొలువై ఉన్నది
పంచవక్త్రా – ఐదు ముఖములు కలిగినది
అస్థిసంస్థితా – శరీరంలోని ‘అస్థి’ (ఎముకలు) అనే ధాతువును అధిష్టించి ఉండేది
అంకుశాదిప్రహరణా – అంకుశము మొదలైన ఆయుధాలను ధరించినది
వరదాదినిషేవితా – వరద మొదలైన నలుగురు శక్తులచే సేవింపబడేది

ముద్గౌదనాసక్తచిత్తా,సాకిన్యంబాస్వరూపిణీ।
ఆజ్ఞాచక్రాబ్జనిలయా,శుక్లవర్ణా,షడాననా॥107॥
ముద్గౌదనాసక్తచిత్తా – పెసరపప్పుతో వండిన అన్నం అంటే ఇష్టపడే మనసు కలది
సాకిన్యంబాస్వరూపిణీ – మూలాధార చక్ర అధిదేవత అయిన ‘సాకిణి’ అనే తల్లి రూపంలో ఉన్నది
ఆజ్ఞాచక్రాబ్జనిలయా – కనుబొమ్మల మధ్య ఉండే ‘ఆజ్ఞా’ చక్రం అనే పద్మము నందు నివసించేది
శుక్లవర్ణా – తెల్లని రంగులో ప్రకాశించేది
షడాననా – ఆరు ముఖములు కలిగినది

మజ్జాసంస్థా,హంసవతీముఖ్యశక్తిసమన్వితా।
హరిద్రాన్నైకరసికా,హాకినీరూపధారిణీ॥108॥
మజ్జాసంస్థా – ఎముకలలోని మూలుగ (మజ్జ) ధాతువునందు అధిష్ఠించి ఉండేది
హంసవతీముఖ్యశక్తిసమన్వితా – హంసవతి మరియు క్షమావతి అనే ముఖ్య శక్తులతో కూడి ఉన్నది
హరిద్రాన్నైకరసికా – పసుపు అన్నం (పులిహోర వంటిది) అంటే ఎంతో ఇష్టపడేది
హాకినీరూపధారిణీ – ఆజ్ఞా చక్ర అధిదేవత అయిన ‘హాకిణి’ అనే తల్లి రూపంలో ఉన్నది

సహస్రదళపద్మస్థా,సర్వవర్ణోపశోభితా।
సర్వాయుధధరా,శుక్లసంస్థితా,సర్వతోముఖీ॥109॥
సహస్రదళపద్మస్థా – శిరస్సు పైభాగంలోని వేయి రేకుల పద్మము (సహస్రారము) నందు కొలువై ఉన్నది
సర్వవర్ణోపశోభితా – అన్ని రంగుల కాంతులతో ప్రకాశించేది
సర్వాయుధధరా – అన్ని రకాల ఆయుధాలను ధరించినది
శుక్లసంస్థితా – శరీరంలోని ‘శుక్లము’ (వీర్యము/ఓజస్సు) అనే ధాతువును అధిష్టించి ఉండేది
సర్వతోముఖీ – అన్ని వైపులా ముఖములు కలిగినది (సర్వవ్యాపి)

సర్వౌదనప్రీతచిత్తా,యాకిన్యంబాస్వరూపిణీ।
స్వాహా,స్వధాఽమతిర్మేధా,శ్రుతిః,స్మృతిరనుత్తమా॥110॥
సర్వౌదనప్రీతచిత్తా – అన్ని రకాల అన్నప్రసాదాల పట్ల తృప్తి కలిగిన మనసు కలది
యాకిన్యంబాస్వరూపిణీ – సహస్రార చక్ర అధిదేవత అయిన ‘యాకిణి’ అనే తల్లి రూపంలో ఉన్నది
స్వాహా – యజ్ఞాలలో దేవతల కోసం అర్పించే ఆహుతుల మంత్ర రూపం
స్వధా – పితృదేవతల కోసం అర్పించే ఆహుతుల రూపం
అమతిః – తర్కానికి అందని స్థితి లేదా అజ్ఞానాన్ని కూడా లయం చేసే శక్తి
మేధా – గొప్ప ధారణా శక్తి, తెలివితేటలు
శ్రుతిః – వేదములే తన రూపముగా కలది
స్మృతిః – ధర్మశాస్త్రాల స్వరూపిణి
అనుత్తమా – తనకంటే గొప్పవారు ఎవరూ లేని పరమోన్నతమైనది

పుణ్యకీర్తిః,పుణ్యలభ్యా,పుణ్యశ్రవణకీర్తనా।
పులోమజార్చితా,బంధమోచనీ,బంధురాలకా॥111॥
పుణ్యకీర్తిః – పవిత్రమైన కీర్తి కలిగినది
పుణ్యలభ్యా – కేవలం పుణ్యం చేసుకున్న వారికి మాత్రమే లభించేది (దర్శనమిచ్చేది)
పుణ్యశ్రవణకీర్తనా – ఆమె గురించి విన్నా, ఆమె నామాలను కీర్తించినా పుణ్యం కలిగించునది
పులోమజార్చితా – ఇంద్రుని భార్య అయిన శచీదేవి చేత పూజింపబడినది
బంధమోచనీ – సంసార బంధాల నుండి, కష్టాల నుండి విముక్తి కలిగించేది
బంధురాలకా – ఎంతో అందమైన, ఒత్తైన ముంగురులు కలది

విమర్శరూపిణీ,విద్యా,వియదాదిజగత్ప్రసూః।
సర్వవ్యాధిప్రశమనీ,సర్వమృత్యునివారిణీ॥112॥
విమర్శరూపిణీ – శివుని ప్రకాశానికి దర్పణం వంటి శక్తి (విమర్శ) రూపమైనది
విద్యా – ఆత్మజ్ఞానాన్ని ఇచ్చే విద్యయే తానైనది
వియదాదిజగత్ప్రసూః – ఆకాశం మొదలైన పంచభూతాలను, ఈ సమస్త జగత్తును కన్న తల్లి
సర్వవ్యాధిప్రశమనీ – శారీరక, మానసికమైన అన్ని రోగాలను నయం చేసేది
సర్వమృత్యునివారిణీ – అన్ని రకాల మృత్యుభయాలను, అకాల మరణాలను తొలగించేది

అగ్రగణ్యాఽచింత్యరూపా,కలికల్మషనాశినీ।
కాత్యాయినీ,కాలహంత్రీ,కమలాక్షనిషేవితా॥113॥
అగ్రగణ్యా – అందరికంటే ముందర ఎంచదగినది
అచింత్యరూపా – మనస్సుతో ఊహించడానికి వీలులేని అద్భుతమైన రూపం కలది
కలికల్మషనాశినీ – కలియుగ దోషాలను, పాపాలను నశింపజేసేది
కాత్యాయినీ – కాత్యాయన మహర్షి పుత్రికగా అవతరించినది (కాత్యాయినీ దేవి)
కాలహంత్రీ – కాలాన్ని కూడా జయించినది లేదా నశింపజేసేది
కమలాక్షనిషేవితా – తామర కన్నులు గల మహావిష్ణువు చేత సేవింపబడేది

తాంబూలపూరితముఖీ,దాడిమీకుసుమప్రభా।
మృగాక్షీ,మోహినీ,ముఖ్యా,మృడానీ,మిత్రరూపిణీ॥114॥
తాంబూలపూరితముఖీ – తాంబూలము (తామలపాకు, వక్క)తో నిండిన మనోహరమైన ముఖము కలది
దాడిమీకుసుమప్రభా – దానిమ్మ పువ్వు వలె ఎర్రని కాంతితో ప్రకాశించేది
మృగాక్షీ – లేడి కన్నుల వంటి అందమైన కన్నులు కలది
మోహినీ – జగత్తును తన సౌందర్యంతో మురిపించేది
ముఖ్యా – అందరికంటే ముఖ్యమైనది
మృడానీ – శివుని (మృడుని) భార్య
మిత్రరూపిణీ – సూర్యుని రూపంలో ఉన్నది లేదా అందరికీ స్నేహితురాలి వంటిది

నిత్యతృప్తా,భక్తనిధిర్నియంత్రీ,నిఖిలేశ్వరీ।
మైత్ర్యాదివాసనాలభ్యా,మహాప్రళయసాక్షిణీ॥115॥
నిత్యతృప్తా – ఎల్లప్పుడూ పరిపూర్ణమైన తృప్తితో ఉండేది
భక్తనిధిః – భక్తులకు ఒక గొప్ప నిధి వంటిది
నియంత్రీ – ఈ సృష్టిని శాసించేది
నిఖిలేశ్వరీ – సమస్త విశ్వానికి యజమానురాలు
మైత్ర్యాదివాసనాలభ్యా – మైత్రి, కరుణ మొదలైన మంచి గుణాలు ఉన్నవారికి మాత్రమే లభించేది
మహాప్రళయసాక్షిణీ – మహాప్రళయ కాలంలో సర్వం నశించినా, తాను మాత్రం సాక్షిగా నిలిచి ఉండేది

పరాశక్తిః,పరానిష్ఠా,ప్రజ్ఞానఘనరూపిణీ।
మాధ్వీపానాలసా,మత్తా,మాతృకావర్ణరూపిణీ॥116॥
పరాశక్తిః – అన్ని శక్తుల కంటే మించిన పరమోన్నతమైన శక్తి
పరానిష్ఠా – అత్యున్నతమైన జ్ఞాన స్థితిగా ఉన్నది
ప్రజ్ఞానఘనరూపిణీ – పరిపూర్ణమైన జ్ఞానమే ఒక రూపంగా మారినట్లు ఉన్నది
మాధ్వీపానాలసా – బ్రహ్మానందం అనే అమృతపానం చేత మైమరచినట్లు ఉండేది
మత్తా – ఆనంద పరవశురాలైనది
మాతృకావర్ణరూపిణీ – ‘అ’ నుండి ‘క్ష’ వరకు గల మాతృకా అక్షరాల రూపంలో ఉన్నది

మహాకైలాసనిలయా,మృణాలమృదుదోర్లతా।
మహనీయా,దయామూర్తిర్మహాసామ్రాజ్యశాలినీ॥117॥
మహాకైలాసనిలయా – గొప్పదైన మహా కైలాసమే నివాసంగా గలది
మృణాలమృదుదోర్లతా – తామరతూడు వంటి అత్యంత సుకుమారమైన చేతులు కలది
మహనీయా – అందరిచేత పూజింపదగిన గొప్పది
దయామూర్తీ – దయకే ఒక రూపం వంటిది
మహాసామ్రాజ్యశాలినీ – ఈ అనంత విశ్వమనే మహాసామ్రాజ్యానికి అధిపతి

ఆత్మవిద్యా,మహావిద్యా,శ్రీవిద్యా,కామసేవితా।
శ్రీషోడశాక్షరీవిద్యా,త్రికూటా,కామకోటికా॥118॥
ఆత్మవిద్యా – తనను తాను తెలుసుకునే జ్ఞానమే (ఆత్మజ్ఞానం) తానైనది
మహావిద్యా – అత్యంత శక్తివంతమైన విద్యగా ఉన్నది
శ్రీవిద్యా – పంచదశాక్షరీ మంత్ర స్వరూపమైన శ్రీవిద్యగా ఉన్నది
కామసేవితా – మన్మథునిచే పూజింపబడినది
శ్రీషోడశాక్షరీవిద్యా – పదహారు అక్షరాలు గల షోడశీ మంత్ర స్వరూపిణి
త్రికూటా – వాగ్భవ, కామరాజ, శక్తి అనే మూడు కూటములలో ఉన్నది
కామకోటికా – కోరికల చిట్టచివరి మేర (మోక్షం) ఇచ్చేది లేదా కాంచీపుర కామకోటి పీఠస్థిత

కటాక్షకింకరీభూతకమలాకోటిసేవితా।
శిరఃస్థితా,చంద్రనిభా,ఫాలస్థేంద్రధనుఃప్రభా॥119॥
కటాక్షకింకరీభూతకమలాకోటిసేవితా – ఎవరి కటాక్షం కోసం కోట్లాది మంది లక్ష్మీదేవీలు సేవకులుగా మారి సేవ చేస్తూ ఉంటారో అట్టిది
శిరఃస్థితా – సాధకుల శిరస్సు పైభాగంలో (సహస్రారంలో) నివసించేది
చంద్రనిభా – చంద్రుని వలె చల్లని కాంతిని ఇచ్చేది
ఫాలస్థేంద్రధనుఃప్రభా – నుదుటి భాగంలో ఇంద్రధనుస్సు వలె అనేక రంగుల కాంతితో మెరిసిపోయేది

హృదయస్థా,రవిప్రఖ్యా,త్రికోణాంతరదీపికా।
దాక్షాయణీ,దైత్యహంత్రీ,దక్షయజ్ఞవినాశినీ॥120॥
హృదయస్థా – భక్తుల హృదయాలలో నివసించేది
రవిప్రఖ్యా – సూర్యుని వలె ప్రకాశవంతమైన తేజస్సు కలది
త్రికోణాంతరదీపికా – శ్రీచక్రంలోని మధ్య త్రికోణంలో వెలిగే దీపం వంటిది
దాక్షాయణీ – దక్ష ప్రజాపతి కుమార్తె (సతీదేవి)
దైత్యహంత్రీ – రాక్షసులను సంహరించేది
దక్షయజ్ఞవినాశినీ – అహంకారంతో చేసిన దక్షుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినది

ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.

ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏

👉 భారతీయ సంస్కృతి YouTube Channel Link

ఈ సమాచారాన్ని వీడియొ రూపంలో చూడాలనుకుంటే ఈ లింక్ ఓపెన్ చేసి వీడియొ చూడండి 👇👇👇. మరెంతో ఆధ్యాత్మిక, ధార్మిక సమాచారం కోసం భారతీయ సంస్కృతి ఛానల్ ను subscribe చేసుకోండి.