నారాయణీయం 62 వ దశకమ్ – ఇంద్రయజ్ఞనిరోధనం తథా గోవర్ధనయాగమ్
నారాయణీయంలోని 62వ దశకంలో శ్రీకృష్ణుడు ఇంద్రయజ్ఞాన్ని నిలిపివేసి గోవర్ధన పర్వతానికి పూజలు నిర్వహింపజేసిన అద్భుతమైన ఘట్టం వర్ణించబడింది. ప్రతి సంవత్సరం గోకులవాసులు వర్షాలు కురిపించే ఇంద్రుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి యజ్ఞం నిర్వహించేందుకు సిద్ధమవుతారు. ఆ సమయంలో శ్రీకృష్ణుడు గోపకులను ఇంద్రయాగం యొక్క ఉద్దేశాన్ని ప్రశ్నించి, తమకు పశుగ్రాసం, నీరు, ఆహారం అందిస్తూ జీవనాధారంగా నిలుస్తున్న గోవర్ధన పర్వతాన్ని, గోవులను పూజించడం ఎంతో సముచితమని వివరిస్తాడు. శ్రీకృష్ణుని మాటలలోని అంతరార్థాన్ని గ్రహించిన గోపకులు ఇంద్రయజ్ఞాన్ని నిలిపివేసి గోవర్ధన పర్వతానికి ఘనంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. అనేక రకాల నైవేద్యాలను సమర్పించి ఆనందోత్సాహాలతో గోవర్ధన పూజను జరుపుకుంటారు. ఈ సంఘటనతో తన పూజను నిలిపివేశారని ఆగ్రహించిన ఇంద్రుడు గోకులవాసులపై తీవ్రమైన వర్షాలు కురిపించాలని సంకల్పిస్తాడు. భగవంతుని దివ్య సంకల్పం, ప్రకృతి పట్ల గౌరవం, భక్తుల రక్షణ వంటి గొప్ప సందేశాలను అందించే ఈ పవిత్ర దశకాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేద్దాం. 🙏
కదాచిద్గోపాలాన్ విహితమఖసంభారవిభవాన్
నిరీక్ష్య త్వం శౌరే మఘవమదముద్ధ్వంసితుమనాః |
విజానన్నప్యేతాన్ వినయమృదు నందాదిపశుపా-
-నపృచ్ఛః కో వాయం జనక భవతాముద్యమ ఇతి || 1||
ఓ శ్రీకృష్ణా! ఒకరోజు గోపకులు ఇంద్రయాగానికి కావలసిన పూజా సామగ్రిని సిద్ధం చేసుకోవడం మీరు గమనించారు. ఇంద్రుడి అహంకారాన్ని తొలగించాలనే సంకల్పంతో, ఏమీ తెలియనట్లుగా నటిస్తూ నందుడు మొదలైన గోపకులను తండ్రి! మీరందరూ దేనికోసం ఇంతటి ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు? అని అడిగారు.
బభాషే నందస్త్వాం సుత నను విధేయో మఘవతో
మఖో వర్షే వర్షే సుఖయతి స వర్షేణ పృథివీమ్ |
నృణాం వర్షాయత్తం నిఖిలముపజీవ్యం మహితలే
విశేషాదస్మాకం తృణసలిలజీవా హి పశవః || 2 ||
అప్పుడు నందుడు మీతో ఇలా చెప్పాడు. కుమారా! ప్రతి సంవత్సరం మనం ఇంద్రుడికి యజ్ఞం చేయాలి. ఇంద్రుడు వర్షాలను కురిపించి భూమిని సస్యశ్యామలం చేస్తాడు. ఈ భూమిపై జీవులన్నీ వర్షాలపైనే ఆధారపడి జీవిస్తాయి. ముఖ్యంగా గడ్డి, నీటిపై ఆధారపడే మన పశువుల జీవనానికి వర్షం ఎంతో అవసరం అని వివరించాడు.
ఇతి శ్రుత్వా వాచం పితురయి భవానాహ సరసం
ధిగేతన్నో సత్యం మఘవజనితా వృష్టిరితి యత్ |
అదృష్టం జీవానాం సృజతి ఖలు వృష్టిం సముచితాం
మహారణ్యే వృక్షాః కిమివ బలిమింద్రాయ దదతే || 3||
నందుడి మాటలు విన్న మీరు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నారు. తండ్రీ! వర్షాలు కేవలం ఇంద్రుడి వల్లనే కురుస్తాయని భావించడం సరైనది కాదు. జీవుల కర్మలకు అనుగుణంగా ప్రకృతి వర్షాలను కురిపిస్తుంది. అడవులలోని చెట్లు ఇంద్రుడికి ఎటువంటి యజ్ఞాలు చేయకపోయినా వర్షాల ద్వారా పెరుగుతున్నాయి కదా! అని ప్రశ్నించారు.
ఇదం తావత్ సత్యం యదిహ పశవో నః కులధనం
తదాజీవ్యాయాసౌ బలిరచలభర్త్రే సముచితః |
సురేభ్యోఽప్యుత్కృష్టా నను ధరణిదేవాః క్షితితలే
తతస్తేఽప్యారాధ్యా ఇతి జగదిథ త్వం నిజజనాన్ ||4 ||
మన గోవులే మన కుటుంబానికి నిజమైన సంపద. వాటి జీవనానికి ఆధారమైన గోవర్ధన పర్వతాన్ని పూజించడం మనకు ఎంతో సముచితం. అంతేకాక, భూమిపై నివసించే బ్రాహ్మణులు దేవతలకంటే కూడా పూజనీయులు. కాబట్టి వారిని గౌరవించి, గోవులను, గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఆరాధించాలి అని గోపకులకు ఉపదేశించారు.
భవద్వాచం శ్రుత్వా బహుమతియుతాస్తేఽపి పశుపాః
ద్విజేంద్రానర్చంతో బలిమదదురుచ్చైః క్షితిభృతే |
వ్యధుః ప్రాదక్షిణ్యం సుభృశమనమన్నాదరయుతా-
-స్త్వమాదః శైలాత్మా బలిమఖిలమాభీరపురతః || 5 ||
మీ మాటలను విన్న గోపకులు ఎంతో సంతోషించారు. బ్రాహ్మణులను పూజించి, గోవర్ధన పర్వతానికి వివిధ రకాల నైవేద్యాలను సమర్పించారు. పర్వతానికి ప్రదక్షిణలు చేసి భక్తితో నమస్కరించారు. అప్పుడు మీరు గోవర్ధన పర్వత స్వరూపాన్ని ధరించి, గోపకులు సమర్పించిన నైవేద్యాలన్నింటినీ స్వయంగా స్వీకరించారు.
అవోచశ్చైవం తాన్ కిమిహ వితథం మే నిగదితం
గిరీంద్రో నన్వేష స్వబలిముపభుంక్తే స్వవపుషా |
అయం గోత్రో గోత్రద్విషి చ కుపితే రక్షితుమలం
సమస్తానిత్యుక్తా జహృషురఖిలా గోకులజుషః ||6||
ఆ తరువాత మీరు గోపకులతో ఇలా అన్నారు. నేను చెప్పిన మాటలు అసత్యం కావు కదా! చూడండి, ఈ గోవర్ధన పర్వతమే స్వయంగా మన సమర్పణలను స్వీకరిస్తోంది. ఇంద్రుడు కోపించినా మనందరినీ రక్షించగల శక్తి ఈ పర్వతానికి ఉంది అని చెప్పారు. మీ మాటలను విన్న గోపకులందరూ ఎంతో ఆనందించారు.
పరిప్రీతా యాతాః ఖలు భవదుపేతా వ్రజజుషో
వ్రజం యావత్ తావన్నిజమఖవిభంగం నిశమయన్ |
భవంతం జానన్నప్యధికరజసాఽఽక్రాంతహృదయో
న సేహే దేవేంద్రస్త్వదుపరచితాత్మోన్నతిరపి || 7||
గోవర్ధన పూజను ఘనంగా పూర్తి చేసిన గోపకులు, గోపికలు ఆనందంగా తమ ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్లారు. అయితే ఇంద్రయాగం నిలిపివేయబడిందనే వార్త విన్న ఇంద్రుడు తీవ్ర కోపానికి గురయ్యాడు. మీ దివ్యశక్తిని తెలుసుకోలేక, అహంకారంతో నిండిన అతడు ఈ అవమానాన్ని సహించలేకపోయాడు.
మనుష్యత్వం యాతో మధుభిదపి దేవేష్వవినయం
విధత్తే చేన్నష్టస్త్రిదశసదసాం కోఽపి మహిమా |
తతశ్చ ధ్వంసిష్యే పశుపహతకస్య శ్రియమితి
ప్రవృత్తస్త్వాం జేతుం స కిల మఘవా దుర్మదనిధిః || 8||
శ్రీమహావిష్ణువే శ్రీకృష్ణునిగా భూమిపై అవతరించినప్పటికీ, ఇంద్రుడు తన అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టలేదు. మానవ రూపంలో ఉన్నవారు దేవతలకు అవిధేయత చూపితే దేవతల గౌరవం ఏమవుతుందని భావించాడు. అందువల్ల గోపకులను శిక్షించి, గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఆరాధించిన వారి సంపదను నాశనం చేయాలని సంకల్పించాడు.
త్వదావాసం హంతుం ప్రళయజలదానంబరభువి
ప్రహిణ్వన్ బిభ్రాణః కులిశమయమభ్రేభగమనః |
ప్రతస్థేఽన్యైరంతర్దహనమరుదాద్యైర్విహసితో
భవన్మాయా నైవ త్రిభువనపతే మోహయతి కమ్ || 9||
ఇంద్రుడు ప్రళయకాల మేఘాలను గోకులంపైకి పంపించాడు. వజ్రాయుధాన్ని ధరించి, ఐరావతంపై అధిరోహించి గోకులాన్ని నాశనం చేయడానికి బయలుదేరాడు. అతనితో పాటు అగ్ని, వాయువు వంటి ఇతర దేవతలు కూడా ఈ చర్యను చూసి ఆశ్చర్యపోయారు. ఓ జగన్నాథా! మీ మాయాశక్తికి లోనుకాని వారు ఈ ముల్లోకాలలో ఎవరున్నారు?
సురేంద్రః క్రుద్ధశ్చేద్ద్విజకరుణయా శైలకృపయా-
-ప్యనాతంకోఽస్మాకం నియత ఇతి విశ్వాస్య పశుపాన్ |
అహో కిం నాయాతో గిరిభిదితి సంచింత్య నివసన్
మరుద్గేహాధీశ ప్రణుద మురవైరిన్ మమ గదాన్ || 10||
ఇంద్రుడు కోపంతో ఉన్నప్పటికీ, బ్రాహ్మణుల ఆశీస్సులు, గోవర్ధన పర్వతం యొక్క రక్షణ మనకు ఉన్నాయని గోపకులకు మీరు ధైర్యం చెప్పారు. అయినప్పటికీ ఇంద్రుడు ఇంకా ఎందుకు రాలేదని మీరు ఆలోచిస్తున్నట్లుగా ఈ శ్లోకంలో వర్ణించబడింది. ఓ మరుత్పురాధీశా! ఓ మురారి! నా సమస్త రోగాలను, కష్టాలను తొలగించి నన్ను రక్షించండి.
ఇతి ద్విషష్టితమదశకం సమాప్తమ్ |
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
