నారాయణీయం నారాయణీయం గ్రంథాన్ని 16వ శతాబ్దంలో కేరళకు చెందిన ప్రముఖ సంస్కృత పండితుడు, కవి అయిన మేల్పత్తూరు నారాయణ భట్టతిరి (Melpathur Narayana Bhattathiri) రచించారు. ఇది వేదవ్యాసుడు రచించిన మహాభాగవత పురాణంలోని 18,000 శ్లోకాల సారాంశాన్ని, కేవలం 1036 శ్లోకాలతో 100 దశకాలుగా (ప్రతి దశకంలో దాదాపు 10 శ్లోకాలు ఉండేలా) సంక్షిప్తీకరించిన అద్భుతమైన భక్తి కావ్యము. నారాయణీయం పుట్టుకకు దారితీసిన పూర్వ కథ: నారాయణ భట్టతిరి తన గురువైన అచ్యుత పిషారడి వద్ద సకల

దశమ దశకం – సృష్టిలోని వైవిధ్యం నారాయణీయంలోని పదవ దశకంలో బ్రహ్మదేవుడు చేసిన వివిధ రకాల సృష్టి గురించి వివరించారు. భగవంతుని అనుగ్రహంతో వృక్షాలు, జంతువులు, మనుషులు, దేవతలను సృష్టించడం, సనకాది మహర్షులు, రుద్రుడు, ప్రజాపతులు, నారదమహర్షి ఆవిర్భవించడం ఇందులో చెప్పబడింది. చివరకు స్వాయంభువ మనువు, శతరూపల ద్వారా మానవ సృష్టి ఎలా విస్తరించిందో ఈ దశకం తెలియజేస్తుంది.  వైకుంఠ వర్ధితబలోఽథ భవత్ప్రసాదా- –దంభోజయోనిరసృజత్ కిల జీవదేహాన్ | స్థాస్నూని భూరుహమయాని తథా తిరశ్చాం జాతీర్మనుష్యనివహానపి దేవభేదాన్

నవమ దశకం – బ్రహ్మదేవుని తపస్సు మరియు లోకసృష్టి నారాయణీయంలోని తొమ్మిదవ దశకంలో బ్రహ్మదేవుడు తన పుట్టుకకు మూలం ఏమిటో తెలుసుకోవడానికి చేసిన ప్రయత్నం, భగవంతుని దర్శనం కోసం చేసిన దీర్ఘ తపస్సు, చివరకు శ్రీమహావిష్ణువు అనుగ్రహంతో సృష్టి సామర్థ్యాన్ని పొందిన విధానం వివరించబడింది. బయట వెతికినా దొరకని పరమాత్మను ఏకాగ్రత, తపస్సు, అంతర్ముఖ ధ్యానం ద్వారా దర్శించవచ్చని ఈ దశకం తెలియజేస్తుంది.  స్థితః స కమలోద్భవస్తవ హి నాభిపంకేరుహే కుతః స్విదిదమంబుధావుదితమిత్యనాలోకయన్ | తదీక్షణకుతూహలాత్ ప్రతిదిశం

అష్టమ దశకం – ప్రళయ వర్ణన నారాయణీయంలోని ఎనిమిదవ దశకంలో బ్రహ్మదేవుని కాలగణన, బ్రహ్మదేవుని రాత్రి సమయంలో జరిగే నైమిత్తిక ప్రళయం, ఆ సమయంలో భగవంతుడు ఆదిశేషునిపై యోగనిద్రలో ఉండటం, తరువాత మళ్లీ సృష్టి ప్రారంభమయ్యే విధానాన్ని వివరించారు. ఏవం తావత్ ప్రాకృతప్రక్షయాంతే బ్రాహ్మే కల్పే హ్యాదిమే లబ్ధజన్మా | బ్రహ్మా భూయస్త్వత్త ఏవాప్య వేదాన్ సృష్టిం చక్రే పూర్వకల్పోపమానామ్ || 1 || ఓ స్వామీ! ప్రాకృత ప్రళయం ముగిసిన తరువాత ప్రారంభమైన మొదటి బ్రాహ్మకల్పంలో

సప్తమ దశకం – బ్రహ్మదేవుని జననం, తపస్సు మరియు వైకుంఠ దర్శనం నారాయణీయంలోని ఏడవ దశకంలో బ్రహ్మదేవుని ఆవిర్భావం, సృష్టి ఎలా చేయాలో తెలియక ఆయన చేసిన తపస్సు, ఆ తపస్సుకు మెచ్చి భగవంతుడు ప్రసాదించిన వైకుంఠ దర్శనం గురించి వివరించారు. భక్తితో, తపస్సుతో భగవంతుని అనుగ్రహం పొందితే అసాధ్యమైనది కూడా సాధ్యమవుతుందని ఈ దశకం తెలియజేస్తుంది. ఏవం దేవ చతుర్దశాత్మకజగద్రూపేణ జాతః పున- –స్తస్యోర్ధ్వం ఖలు సత్యలోకనిలయే జాతోఽసి ధాతా స్వయమ్ | యం శంసంతి

షష్ఠ దశకం – విరాట్ స్వరూప వర్ణన నారాయణీయంలోని ఆరవ దశకంలో ఈ జగత్తు మొత్తాన్ని భగవంతుని విరాట్ శరీరంగా వర్ణించారు. పద్నాలుగు లోకాలు, ప్రకృతి, దేవతలు, జీవరాశులు, నదులు, పర్వతాలు అన్నీ ఆయన దివ్య శరీరంలోని భాగాలేనని ఇందులో తెలియజేశారు. మనం చూసే ఈ విశ్వమంతా భగవంతుని స్వరూపమే అనే గొప్ప భావాన్ని ఈ దశకం మనకు అందిస్తుంది. ఏవం చతుర్దశజగన్మయతాం గతస్య పాతాళమీశ తవ పాదతలం వదంతి | పాదోర్ధ్వదేశమపి దేవ రసాతలం తే

పంచమ దశకం – విరాట్ పురుషుని ఆవిర్భావం నారాయణీయంలోని ఐదవ దశకంలో ఈ విశ్వ సృష్టి ఎలా ప్రారంభమైందో వివరించారు. పరబ్రహ్మలో లీనమై ఉన్న మాయాశక్తి ఎలా మేల్కొని, మహత్తత్త్వం, అహంకారం, ఇంద్రియాలు, పంచభూతాలు, బ్రహ్మాండం, చివరకు విరాట్ పురుషుని రూపం ఎలా ఏర్పడ్డాయో ఇందులో చెప్పబడింది. వ్యక్తావ్యక్తమిదం న కించిదభవత్ ప్రాక్ ప్రాకృతప్రక్షయేమాయాయాం గుణసామ్యరుద్ధవికృతౌ త్వయ్యాగతాయాం లయమ్ |నో మృత్యుశ్చ తదామృతం చ సమభూన్నాహ్నో న రాత్రేః స్థితి-–స్తత్రైకస్త్వమశిష్యథాః కిల పరానందప్రకాశాత్మనా || 1 ||

చతుర్థ దశకం – యోగాభ్యాసం మరియు యోగసిద్ధి నారాయణీయంలోని నాలుగవ దశకంలో అష్టాంగ యోగ మార్గాన్ని భక్తితో ఎలా అనుసంధానించాలో వివరించారు. యమ, నియమ, ఆసనం, ప్రాణాయామం, ప్రత్యాహారం, ధారణ, ధ్యానం, సమాధి అనే యోగ సాధనల ద్వారా భగవంతుని చేరే విధానాన్ని ఇందులో తెలియజేశారు. భగవంతుని దివ్యరూపాన్ని ప్రేమతో ధ్యానించడం ద్వారా కఠినమైన యోగమార్గం కూడా సులభమవుతుందని భట్టతిరి తెలియజేస్తున్నారు. కల్యతాం మమ కురుష్వ తావతీం కల్యతే భవదుపాసనం యయా | స్పష్టమష్టవిధయోగచర్యయా పుష్టయాఽఽశు తవ

తృతీయ దశకం – ఉత్తమభక్తస్య గుణాః (భక్తస్వరూప వర్ణనం) నారాయణీయంలోని మూడవ దశకములో మేల్పత్తూరు నారాయణ భట్టతిరి ఒక ఉత్తమ భక్తుని లక్షణాలను వర్ణిస్తూనే, తన అనారోగ్య బాధను తొలగించమని భగవంతుడిని అత్యంత ఆర్తితో వేడుకుంటారు. ఈ మూడవ దశకంలో భట్టతిరి ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని చెప్పారు – మన ఇంద్రియాలన్నీ (కళ్లు, చెవులు, చేతులు మొదలైనవి) భగవత్ సేవలో నిమగ్నమైనప్పుడే మనస్సు ఏకాగ్రత చెందుతుంది. పఠంతో నామాని ప్రమదభరసింధౌ నిపతితాః స్మరంతో రూపం తే వరద కథయంతో