నారాయణీయం 80వ దశకమ్ – స్యమంతకోపాఖ్యానమ్
సూర్యభగవానుని అనుగ్రహంతో సత్రాజిత్తు పొందిన అద్భుతమైన స్యమంతకమణి అనేక సంఘటనలకు కారణమవుతుంది. ఆ మణి కనిపించకుండా పోవడంతో శ్రీకృష్ణుడిపై అపనింద వస్తుంది. తనపై వచ్చిన నిందను తొలగించుకోవడానికి శ్రీకృష్ణుడు మణి కోసం అన్వేషిస్తూ జాంబవంతుడి గుహకు చేరుకుంటాడు. అక్కడ జాంబవంతుడితో భీకర యుద్ధం చేసి, చివరకు స్యమంతకమణిని తిరిగి పొందుతాడు. అనంతరం జాంబవతి, సత్యభామలను వివాహం చేసుకుంటాడు.శ్రీకృష్ణుని సత్యనిష్ఠ, పరాక్రమం, దివ్య వివాహ ఘట్టాలను తెలియజేసే ఈ ఆసక్తికరమైన కథను ఈరోజు పారాయణంలో తెలుసుకుందాం.మరి ఆలస్యం చేయకుండా నారాయణీయం 80వ దశక పారాయణాన్ని ప్రారంభిద్దాం.శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు! 🙏
సత్రాజితస్త్వమథ లుబ్ధవదర్కలబ్ధం
దివ్యం స్యమంతకమణిం భగవన్నయాచీః |
తత్కారణం బహువిధం మమ భాతి నూనం
తస్యాత్మజాం త్వయి రతాం ఛలతో వివోఢుమ్ || 1 ||
సూర్యభగవానుని అనుగ్రహంతో సత్రాజిత్తు పొందిన దివ్యమైన స్యమంతకమణిని శ్రీకృష్ణుడు తనకు ఇవ్వమని అడిగారు. అయితే సత్రాజిత్తు ఆ మణిని ఇవ్వడానికి ఇష్టపడలేదు. శ్రీకృష్ణుడు ఆ మణిని అడగడానికి ప్రధాన కారణం, తన కుమార్తె సత్యభామను వివాహం చేసుకోవాలనే కోరికను నెరవేర్చుకోవడమే అయి ఉండవచ్చని ఈ శ్లోకంలో కవి భావిస్తున్నారు.
అదత్తం తం తుభ్యం మణివరమనేనాల్పమనసా
ప్రసేనస్తద్భ్రాతా గళభువి వహన్ ప్రాప మృగయామ్ |
అహన్నేనం సింహో మణిమహసి మాంసభ్రమవశాత్
కపీంద్రస్తం హత్వా మణిమపి చ బాలాయ దదివాన్ || 2 ||
సత్రాజిత్తు స్యమంతకమణిని శ్రీకృష్ణుడికి ఇవ్వకపోవడంతో, అతని సోదరుడైన ప్రసేనుడు ఆ మణిని తన మెడలో ధరించి వేటకు వెళ్లాడు. అడవిలో ఒక సింహం, మణి కాంతిని మాంసపు ముక్కగా భావించి ప్రసేనుడిని చంపింది. ఆ తరువాత జాంబవంతుడు ఆ సింహాన్ని చంపి, మణిని తీసుకొని తన బిడ్డకు ఆటవస్తువుగా ఇచ్చాడు.
శశంసుః సత్రాజిద్గిరమను జనాస్త్వాం మణిహరం
జనానాం పీయూషం భవతి గుణినాం దోషకణికా |
తతః సర్వజ్ఞోఽపి స్వజనసహితో మార్గణపరః
ప్రసేనం తం దృష్ట్వా హరిమపి గతోఽభూః కపిగుహామ్ || 3 ||
ప్రసేనుడు కనిపించకపోవడంతో, సత్రాజిత్తు ప్రజల ముందు శ్రీకృష్ణుడే మణిని దొంగిలించి ప్రసేనుడిని చంపి ఉంటాడని నిందించాడు. సాధారణంగా మంచివారిలో కూడా చిన్నపాటి అపవాదు కలిగితే అది ఎంతో బాధను కలిగిస్తుంది. సర్వజ్ఞుడైన శ్రీకృష్ణుడు ఈ నిందను తొలగించుకోవడానికి తన బంధువులతో కలిసి మణి కోసం వెతుకుతూ బయలుదేరారు. ప్రసేనుడి మృతదేహాన్ని, ఆ తరువాత సింహం మృతదేహాన్ని చూసి జాంబవంతుడు ఉన్న గుహలోకి ప్రవేశించారు.
భవంతమవితర్కయన్నతివయాః స్వయం జాంబవాన్
ముకుందశరణం హి మాం క ఇహ రోద్ధుమిత్యాలపన్ |
విభో రఘుపతే హరే జయ జయేత్యలం ముష్టిభి-
-శ్చిరం తవ సమర్చనం వ్యధిత భక్తచూడామణిః || 4||
శ్రీకృష్ణుడిని గుర్తించలేకపోయిన వృద్ధుడైన జాంబవంతుడు, తన గుహలోకి వచ్చిన వ్యక్తిని సాధారణ మానవుడిగా భావించాడు. “ఈ గుహలో నన్ను ఎదిరించగలవారు ఎవరున్నారు?” అని గర్వంగా పలుకుతూ శ్రీకృష్ణుడితో యుద్ధానికి దిగాడు. అయితే శ్రీరాముడి కాలం నుంచి ఆయనను భక్తితో ఆరాధిస్తున్న జాంబవంతుడు, శ్రీకృష్ణుడితో అనేక రోజులపాటు ముష్టియుద్ధం చేశాడు.
బుద్ధ్వాఽథ తేన దత్తాం
నవరమణీం వరమణిం చ పరిగృహ్ణన్ |
అనుగృహ్ణన్నముమాగాః
సపది చ సత్రాజితే మణిం ప్రాదాః || 5||
చాలాకాలం జరిగిన యుద్ధంలో శ్రీకృష్ణుని అపారమైన శక్తిని తెలుసుకున్న జాంబవంతుడు, ఆయన సాధారణ వ్యక్తి కాదని గ్రహించాడు. ఆయన సాక్షాత్తు శ్రీరాముడే, పరమాత్మయే అని గుర్తించి శరణు వేడుకున్నాడు. తన కుమార్తె జాంబవతిని, స్యమంతకమణిని శ్రీకృష్ణుడికి సమర్పించాడు. జాంబవంతుడిని అనుగ్రహించిన శ్రీకృష్ణుడు వెంటనే అక్కడి నుంచి బయలుదేరి సత్రాజిత్తు వద్దకు వెళ్లి మణిని తిరిగి ఇచ్చారు.
తదను స ఖలు వ్రీడాలోలో విలోలవిలోచనాం
దుహితరమహో ధీమాన్ భామాం గిరైవ పరార్పితామ్ |
అదితమణినా తుభ్యం లభ్యం సమేత్య భవానపి
ప్రముదితమనాస్తస్యైవాదాన్మణిం గహనాశయః || 6||
తన తప్పును తెలుసుకున్న సత్రాజిత్తు ఎంతో సిగ్గుపడ్డాడు. తన అందమైన కుమార్తె సత్యభామను, స్యమంతకమణితో పాటు శ్రీకృష్ణుడికి సమర్పించాడు. అయితే శ్రీకృష్ణుడు మణిని స్వీకరించకుండా సత్రాజిత్తుకే తిరిగి ఇచ్చారు. సత్యభామను మాత్రం తన భార్యగా స్వీకరించి ఆనందించారు.
వ్రీలాకులాం రమయతి త్వయి సత్యభామాం
కౌంతేయదాహకథయాథ కురూన్ ప్రయాతే |
హీ గాందినేయకృతవర్మగిరా నిపాత్య
సత్రాజితం శతధనుర్మణిమాజహార || 7||
శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామతో ఆనందంగా జీవిస్తున్న సమయంలో, పాండవులు వారణావతంలోని లక్క ఇంటిలో అగ్నిప్రమాదానికి గురై మరణించారని వార్త వచ్చింది. దీంతో శ్రీకృష్ణుడు కురురాజ్యానికి వెళ్లారు. ఇదే సమయంలో అక్రూరుడు, కృతవర్మల ప్రేరణతో శతధన్వుడు సత్రాజిత్తును హత్య చేసి స్యమంతకమణిని అపహరించాడు.
శోకాత్కురూనుపగతామవలోక్య కాంతాం
హత్వా ద్రుతం శతధనుం సమహర్షయస్తామ్ |
రత్నే సశంక ఇవ మైథిలగేహమేత్య
రామో గదాం సమశిశిక్షత ధార్తరాష్ట్రమ్ || 8||
సత్యభామ తన తండ్రి సత్రాజిత్తు హత్యకు గురయ్యాడని తెలుసుకొని దుఃఖంతో కురురాజ్యానికి వెళ్లి శ్రీకృష్ణుడికి విషయం తెలియజేసింది. ఆమె బాధను తొలగించడానికి శ్రీకృష్ణుడు వెంటనే శతధన్వుడిని సంహరించారు. అయితే అతని వద్ద స్యమంతకమణి కనిపించలేదు. మణి తన దగ్గర లేదని తెలుసుకొని, అనుమానంతో మిథిలానగరానికి వెళ్లిన బలరాముడు అక్కడ దుర్యోధనుడికి గదాయుద్ధ విద్యను నేర్పించారు.
అక్రూర ఏష భగవన్ భవదిచ్ఛయైవ
సత్రాజితః కుచరితస్య యుయోజ హింసామ్ |
అక్రూరతో మణిమనాహృతవాన్ పునస్త్వం
తస్యైవ భూతిముపధాతుమితి బ్రువంతి || 9||
అక్రూరుడు, సత్రాజిత్తు హత్యకు కారణమైన కుట్రలో పాల్గొన్నాడని కొందరు చెబుతారు. అయితే అక్రూరుడు శ్రీకృష్ణుడికి భక్తుడే. శ్రీకృష్ణుని సంకల్పం వల్లనే అతడు ఈ సంఘటనలో భాగమయ్యాడని, అక్రూరుడి వద్ద ఉన్న మణిని తిరిగి తీసుకోకుండా, అతనికి ఐశ్వర్యం కలగాలని శ్రీకృష్ణుడు అలా చేశారని కొందరి అభిప్రాయం.
భక్తస్త్వయి స్థిరతరః స హి గాందినేయ-
-స్తస్యైవ కాపథమతిః కథమీశ జాతా |
విజ్ఞానవాన్ ప్రశమవానహమిత్యుదీర్ణం
గర్వం ధ్రువం శమయితుం భవతా కృతైవ || 10 ||
అక్రూరుడు శ్రీకృష్ణునిపై స్థిరమైన భక్తి కలిగినవాడు. అలాంటి భక్తుడు ఎందుకు తప్పుదారిలో నడిచాడనే సందేహం కలగవచ్చు. తనను తాను జ్ఞానవంతుడిగా, ప్రశాంత స్వభావం కలవాడిగా భావించుకునే అక్రూరుడిలో అహంకారం పెరిగి ఉండవచ్చు. ఆ గర్వాన్ని తొలగించి అతనికి వినయాన్ని కలిగించడానికి భగవంతుడు ఈ సంఘటనను జరిపించాడని కవి భావిస్తున్నారు.
యాతం భయేన కృతవర్మయుతం పునస్త-
-మాహూయ తద్వినిహితం చ మణిం ప్రకాశ్య |
తత్రైవ సువ్రతధరే వినిధాయ తుష్యన్
భామాకుచాంతరశయః పవనేశ పాయాః || 11 ||
భయంతో అక్రూరుడు కృతవర్మతో కలిసి ద్వారకను విడిచి వెళ్లిపోయాడు. శ్రీకృష్ణుడు అతడిని తిరిగి పిలిపించి, శతధన్వుడి వద్ద లభించని స్యమంతకమణి అక్రూరుడి వద్ద ఉందని తెలుసుకొని, అందరి సమక్షంలో ఆ మణిని చూపించారు. అనంతరం ఆ మణిని అక్రూరుడి వద్దనే ఉంచి, అతనికి సంతోషం కలిగించారు. ఓ గురువాయూరప్పా! సత్యభామతో ఆనందంగా విహరించే నీవు నన్ను సమస్త రోగబాధల నుంచి రక్షించు.
ఇతి అశీతితమదశకం సమాప్తమ్ |
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
