నారాయణీయం 93వ దశకమ్ –పంచవింశతి గురవః
ఈ దశకంలో అవధూతుడైన దత్తాత్రేయ మహర్షి తనకు జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించిన గురువుల గురించి వివరిస్తారు. భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం వంటి ప్రకృతి తత్త్వాలతో పాటు పక్షులు, జంతువులు, ఇతర జీవుల నుంచి ఆయన ఎన్నో గొప్ప జీవిత పాఠాలను నేర్చుకుంటారు.ప్రపంచంలోని ప్రతి వస్తువు, ప్రతి జీవి మనకు ఏదో ఒక జ్ఞానాన్ని అందించగలదని, సద్గుణాలను అలవరచుకొని, అనవసరమైన ఆశలు, బంధాలను విడిచిపెట్టి ఆత్మజ్ఞాన మార్గంలో పయనించాలని ఈ ఘట్టం తెలియజేస్తుంది.ఈ అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక ఉపదేశాలను స్మరిస్తూ నారాయణీయం 93వ దశకాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణం చేద్దాం.ఓం నమో నారాయణాయ!
బంధుస్నేహం విజహ్యాం తవ హి కరుణయా త్వయ్యుపావేశితాత్మా
సర్వం త్యక్త్వా చరేయం సకలమపి జగద్వీక్ష్య మాయావిలాసమ్ |
నానాత్వాద్భ్రాంతిజన్యాత్ సతి ఖలు గుణదోషావబోధే విధిర్వా
వ్యాసేధో వా కథం తౌ త్వయి నిహితమతేర్వీతవైషమ్యబుద్ధేః || 1 ||
ఓ పరమాత్మా! నీ కరుణవల్ల నా మనస్సు పూర్తిగా నీపై నిలిచేలా అనుగ్రహించు. బంధువులపై, కుటుంబ సభ్యులపై ఉండే అతిగా మమకారాన్ని విడిచిపెట్టి, ఈ ప్రపంచమంతా నీ మాయావిలాసమేనని భావిస్తూ జీవించాలని కోరుకుంటున్నాను. ఈ జగత్తులో కనిపించే భేదాలు, మంచి చెడులు, చేయవలసిన పనులు, చేయకూడని పనులు అన్నీ భిన్నత్వం వల్ల కలిగే భావాలే. సమస్తంలో నిన్నే దర్శించే వ్యక్తికి రాగద్వేషాలు, భేదభావాలు ఉండవు. అటువంటి సమభావాన్ని నాకు ప్రసాదించు.
క్షుత్తృష్ణాలోపమాత్రే సతతకృతధియో జంతవః సంత్యనంతా-
-స్తేభ్యో విజ్ఞానవత్త్వాత్ పురుష ఇహ వరస్తజ్జనిర్దుర్లభైవ |
తత్రాప్యాత్మాఽఽత్మనః స్యాత్ సుహృదపి చ రిపుర్యస్త్వయి న్యస్తచేతా-
-స్తాపోచ్ఛిత్తేరుపాయం స్మరతి స హి సుహృత్ స్వాత్మవైరీ తతోఽన్యః || 2 ||
ఓ ప్రభూ! ఈ ప్రపంచంలో అనేక జీవులు కేవలం ఆకలి, దాహం తీర్చుకోవడానికే తమ జీవితాన్ని గడుపుతున్నాయి. వాటితో పోలిస్తే జ్ఞానాన్ని పొందగలిగే శక్తి కలిగిన మానవ జన్మ ఎంతో గొప్పది, అరుదైనది. అటువంటి మానవ జన్మ లభించినప్పటికీ, తన మనస్సును నీపై నిలిపి, జీవితంలోని బాధలను తొలగించుకునే మార్గాన్ని ఆలోచించేవాడే నిజమైన మిత్రుడు. తన మనస్సును నీపై నిలపకుండా ప్రాపంచిక విషయాలలో మునిగిపోయేవాడు తనకు తానే శత్రువుగా మారుతున్నాడు.
త్వత్కారుణ్యే ప్రవృత్తే క ఇవ న హి గురుర్లోకవృత్తేఽపి భూమన్
సర్వాక్రాంతాపి భూమిర్న హి చలతి తతః సత్ క్షమాం శిక్షయేయమ్ |
గృహ్ణీయామీశ తత్తద్విషయపరిచయేఽప్యప్రసక్తిం సమీరా-
-ద్వ్యాప్తత్వం చాత్మనో మే గగనగురువశాద్భాతు నిర్లేపతా చ || 3 ||
ఓ భగవంతుడా! నీ కరుణతో ఈ ప్రపంచంలోని ప్రతి వస్తువులోనూ ఒక మంచి బోధనను అందించే గురువును చూడగలుగుతాను. భూమి తనపై ఎన్నో భారాలను మోస్తూ కూడా చలించకుండా సహనంతో ఉంటుంది. దాని ద్వారా క్షమాగుణాన్ని నేర్చుకోవాలి. గాలి అన్ని వస్తువుల మధ్య సంచరిస్తున్నప్పటికీ వాటిపై ఆసక్తి చూపదు. దాని ద్వారా మనిషి కూడా ప్రపంచంలో జీవిస్తూ ప్రాపంచిక విషయాలపై మమకారం లేకుండా ఉండాలని నేర్చుకోవాలి. అలాగే గాలి వలె అన్ని చోట్లా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ యొక్క నిర్లిప్త స్వభావాన్ని గ్రహించే జ్ఞానాన్ని నాకు ప్రసాదించు.
స్వచ్ఛః స్యాం పావనోఽహం మధుర ఉదకవద్వహ్నివన్మా స్మ గృహ్ణాం
సర్వాన్నీనోఽపి దోషం తరుషు తమివ మాం సర్వభూతేష్వవేయామ్ |
పుష్టిర్నష్టిః కలానాం శశిన ఇవ తనోర్నాత్మనోఽస్తీతి విద్యాం
తోయాదివ్యస్తమార్తాండవదపి చ తనుష్వేకతాం త్వత్ప్రసాదాత్ || 4 ||
ఓ ప్రభూ! నీటి వలె మనస్సు స్వచ్ఛంగా, పవిత్రంగా, మధురంగా ఉండాలి. అగ్నిలా పవిత్రమైన తేజస్సును కలిగి ఉండాలి. అగ్ని తనలో పడిన వస్తువుల దోషాలను స్వీకరించనట్లే, నేను కూడా ఇతరుల దోషాలను మనస్సులోకి తీసుకోకుండా ఉండాలి. చెట్టు ఎండిపోయినా, పెరిగినా దాని వల్ల ఆత్మకు ఎలాంటి మార్పు ఉండదని చంద్రుని కళల ద్వారా తెలుసుకోవాలి. నీటిలో సూర్యుడు అనేక రూపాలలో కనిపించినప్పటికీ సూర్యుడు ఒక్కడే అయినట్లుగా, అన్ని జీవులలోనూ ఉన్న ఆత్మ ఒక్కటేననే ఏకత్వభావాన్ని నీ కృపతో తెలుసుకోవాలి.
స్నేహాద్వ్యాధాస్తపుత్రప్రణయమృతకపోతాయితో మా స్మ భూవం
ప్రాప్తం ప్రాశ్నన్ సహేయ క్షుధమపి శయువత్ సింధువత్ స్యామగాధః |
మా పప్తం యోషిదాదౌ శిఖిని శలభవద్భృంగవత్ సారభాగీ
భూయాసం కిం తు తద్వద్ధనచయనవశాన్మాహమీశ ప్రణేశమ్ || 5 ||
ఓ ఈశ్వరా! పావురం తన కుటుంబంపై అతిగా మమకారం పెంచుకొని, వాటి కోసం ప్రాణాలను సైతం కోల్పోయినట్లుగా నేను కూడా కుటుంబబంధాలలో చిక్కుకోకూడదు. కొండచిలువ ఆహారం దొరికినప్పుడు తింటుంది, దొరకనప్పుడు ఆకలిని సహిస్తుంది. దాని ద్వారా ఆహారం కోసం అతిగా ఆరాటపడకుండా ఉండటం నేర్చుకోవాలి. సముద్రం ఎన్ని నదులు కలిసినా తన లోతును, గంభీరతను కోల్పోదు. అలాగే సుఖదుఃఖాలలో సమస్థితిని కలిగి ఉండాలి. మిడత అగ్నిజ్వాలకు ఆకర్షితమై నశించినట్లుగా ఇంద్రియవిషయాల ఆకర్షణకు లోనుకాకూడదు. తుమ్మెద పూలలోని సారాన్ని మాత్రమే గ్రహించినట్లుగా, జీవితంలో మంచి విషయాలను మాత్రమే స్వీకరించే వివేకాన్ని ప్రసాదించు.
మా బద్ధ్యాసం తరుణ్యా గజ ఇవ వశయా నార్జయేయం ధనౌఘం
హర్తాన్యస్తం హి మాధ్వీహర ఇవ మృగవన్మా ముహం గ్రామ్యగీతైః |
నాత్యాసజ్జేయ భోజ్యే ఝష ఇవ బడిశే పింగళావన్నిరాశః
సుప్యాం భర్తవ్యయోగాత్ కురర ఇవ విభో సామిషోఽన్యైర్న హన్యై ||6||
ఓ విభో! ఆడ ఏనుగు ఆకర్షణకు లోనై మగ ఏనుగు బంధించబడినట్లుగా నేను కూడా స్త్రీ వ్యామోహంలో చిక్కుకోకూడదు. తేనెటీగలు సేకరించిన తేనెను చివరకు ఇతరులు తీసుకెళ్లినట్లుగా, నేను కూడా ధనాన్ని కూడబెట్టడంపైనే జీవితాన్ని వృథా చేసుకోకూడదు. జింక మధురమైన సంగీతానికి ఆకర్షితమై వేటగాడి వలలో చిక్కుకున్నట్లుగా, ఇంద్రియాలను ఆకర్షించే వినోదాలకు బానిస కాకూడదు. చేప ఎరలోని ఆహారానికి ఆశపడి గాలానికి చిక్కుకున్నట్లుగా రుచికరమైన ఆహారంపై అతిగా ఆసక్తి చూపకూడదు. పింగళ అనే వేశ్య కోరికలను విడిచిపెట్టి నిరాశలోనే ప్రశాంతతను పొందినట్లుగా, ప్రాపంచిక ఆశలను విడిచిపెట్టి నీపై ఆశ్రయం పొందే మనస్సును ప్రసాదించు.
వర్తేయ త్యక్తమానః సుఖమతిశిశువన్నిస్సహాయశ్చరేయం
కన్యాయా ఏకశేషో వలయ ఇవ విభో వర్జితాన్యోన్యఘోషః |
త్వచ్చిత్తో నావబుధ్యై పరమిషుకృదివ క్ష్మాభృదాయానఘోషం
గేహేష్వన్యప్రణీతేష్వహిరివ నివసాన్యుందురోర్మందిరేషు || 7||
ఓ ప్రభూ! చిన్నపిల్లవాడు ఎలాంటి అహంకారం, ఆందోళన లేకుండా ఆనందంగా జీవించినట్లుగా నేను కూడా గౌరవాపమానాలను పట్టించుకోకుండా, స్వేచ్ఛగా, సంతోషంగా జీవించాలి. ఒక కన్య ఇంటికి వచ్చిన అతిథుల కోసం బియ్యం దంచుతున్నప్పుడు గాజుల శబ్దం రాకుండా ఉండేందుకు అనేక గాజులను తీసివేసి, ఒక్క గాజు మాత్రమే ఉంచుకుంది. దీని ద్వారా ఎక్కువమంది కలిసి ఉన్నప్పుడు అనవసరమైన మాటలు, కలహాలు ఏర్పడతాయని, ఏకాంతం ఆధ్యాత్మిక సాధనకు అనుకూలమని నేర్చుకోవాలి. విలుకాడు తన లక్ష్యంపై పూర్తిగా ఏకాగ్రత పెట్టినట్లుగా నా మనస్సు కూడా నీపై నిలవాలి. పాము ఇతరులు నిర్మించిన పుట్టలలో నివసించినట్లుగా, ఇళ్లపై, ఆస్తులపై మమకారం లేకుండా జీవించే వైరాగ్యాన్ని ప్రసాదించు.
త్వయ్యేవ త్వత్కృతం త్వం క్షపయసి జగదిత్యూర్ణనాభాత్ ప్రతీయాం
త్వచ్చింతా త్వత్ స్వరూపం కురుత ఇతి దృఢం శిక్షేయే పేశకారాత్ |
విడ్భస్మాత్మా చ దేహో భవతి గురువరో యో వివేకం విరక్తిం
ధత్తే సంచింత్యమానో మమ తు బహురుజాపీడితోఽయం విశేషాత్ || 8 ||
ఓ భగవంతుడా! సాలెపురుగు తనలో నుండే దారాన్ని వెలువరించి గూడును నిర్మించి, చివరకు దానిని తనలోనే లయింపజేసుకుంటుంది. అదేవిధంగా ఈ జగత్తు కూడా నీ నుండే ఉద్భవించి, నీలోనే నిలిచి, చివరకు నీలోనే లయమవుతుందని తెలుసుకోవాలి. కందిరీగ లేదా తుమ్మెదను నిరంతరం ధ్యానించే పురుగు చివరకు దాని రూపాన్ని పొందినట్లుగా, నిన్ను నిరంతరం స్మరించే భక్తుడు కూడా నీ దివ్యస్వరూపాన్ని పొందుతాడని గ్రహించాలి. ఈ విధంగా ఈ ప్రకృతి ద్వారా వివేకం, వైరాగ్యాన్ని నేర్చుకోవచ్చు. అయితే నా శరీరం అనేక రోగాలతో బాధపడుతున్నందున, నీ కృపతో నన్ను అనుగ్రహించు.
హీ హీ మే దేహమోహం త్యజ పవనపురాధీశ యత్ ప్రేమహేతో-
-ర్గేహే విత్తే కళత్రాదిషు చ వివశితాస్త్వత్పదం విస్మరంతి |
సోఽయం వహ్నేః శునో వా పరమిహ పరతః సాంప్రతం చాక్షికర్ణ-
-త్వగ్జిహ్వాద్యా వికర్షంత్యవశమత ఇతః కోఽపి న త్వత్పదాబ్జే || 9 ||
ఓ పవనపురాధీశా! అయ్యో! ఈ శరీరంపై నాకు ఉన్న మోహాన్ని తొలగించుకోవాలి. కుటుంబం, సంపద, భార్యాపిల్లలు మొదలైన వాటిపై అతిగా ప్రేమను పెంచుకొని, వాటి బంధాలలో చిక్కుకున్న మనుషులు నీ దివ్యచరణాలను మరచిపోతున్నారు. అగ్ని, కుక్క, ఇంద్రియాల ఆకర్షణ వంటి అనేక విషయాలు మనిషిని తమవైపు లాగుతున్నాయి. కళ్ళు, చెవులు, చర్మం, నాలుక మొదలైన ఇంద్రియాలు తమ తమ విషయాల వైపు మనస్సును బలవంతంగా ఆకర్షిస్తున్నాయి. ఈ ఇంద్రియ వ్యామోహాలన్నింటినీ అధిగమించి, నీ పాదపద్మాలపై మనస్సును నిలిపే శక్తిని ప్రసాదించు.
దుర్వారో దేహమోహో యది పునరధునా తర్హి నిశ్శేషరోగాన్
హృత్వా భక్తిం ద్రఢిష్ఠాం కురు తవ పదపంకేరుహే పంకజాక్ష |
నూనం నానాభవాంతే సమధిగతమిమం ముక్తిదం విప్రదేహం
క్షుద్రే హా హంత మా మా క్షిప విషయరసే పాహి మాం మారుతేశ || 10 ||
ఓ పద్మనాభా! ఈ శరీరంపై ఉన్న మోహాన్ని విడిచిపెట్టడం నాకు చాలా కష్టంగా ఉంటే, కనీసం నా శరీరంలోని సమస్త రోగాలను తొలగించి, నీ దివ్యచరణాలపై మరింత దృఢమైన భక్తిని ప్రసాదించు. అనేక జన్మల పుణ్యఫలంగా ఎంతో అరుదుగా లభించిన ఈ మానవ జన్మను, ముక్తిని ప్రసాదించగల ఈ పవిత్రమైన శరీరాన్ని, అల్పమైన ప్రాపంచిక సుఖాల కోసం వృథా చేసుకోకుండా నన్ను కాపాడు. ఓ మారుతీశా! విషయవాంఛలలో పడకుండా రక్షించి, నీ భక్తిమార్గంలో నన్ను నడిపించి, పరమపదాన్ని పొందే భాగ్యాన్ని అనుగ్రహించు.
ఇతి త్రినవతితమదశకం సమాప్తమ్ |
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
