నారాయణీయం 48 వ దశకమ్ – నలకూబర-మణిగ్రీవయోః శాపమోక్షమ్
దేవలోకంలో అహంకారంతో మదించిన కుబేరుని కుమారులైన నలకూబరుడు, మణిగ్రీవుడు నారద మహర్షి శాపం వల్ల మద్ది చెట్లుగా మారిపోతారు. యశోదమ్మ రోటికి కట్టిన బాలకృష్ణుడు ఆ చెట్ల మధ్య నుంచి ఉలూఖలాన్ని లాగుతూ వెళ్లి వాటిని కూల్చివేస్తాడు. అలా తన దివ్య స్పర్శతో వారికి శాపవిమోచనం కలిగిస్తాడు. అహంకారాన్ని తొలగించి భక్తులను అనుగ్రహించే భగవంతుని కరుణామయ లీలను వివరించేదే నారాయణీయం 48వ దశకము – నలకూబర-మణిగ్రీవయోః శాపమోక్షమ్.
ముదా సురౌఘైస్త్వముదారసమ్మదై-
-రుదీర్య దామోదర ఇత్యభిష్టుతః |
మృదూదరః స్వైరములూఖలే లగ-
-న్నదూరతో ద్వౌ కకుభావుదైక్షథాః || 1 ||
ఓ దామోదరా! దేవతలందరూ ఎంతో ఆనందంతో నిన్ను “దామోదరుడు” అని స్తుతించారు. తల్లి యశోదమ్మ చేత ఉలూఖలానికి కట్టబడిన నీవు, నీ కోమలమైన పొట్టతో ఆ ఉలూఖలాన్ని లాగుకుంటూ మెల్లగా ముందుకు సాగుతున్నావు. అప్పుడు నీకు సమీపంలో రెండు పెద్ద కకుభ వృక్షాలు కనిపించాయి. ఆ వృక్షాల వైపు నీవు కదులుతూ వెళ్లావు.
కుబేరసూనుర్నలకూబరాభిధః
పరో మణిగ్రీవ ఇతి ప్రథాం గతః |
మహేశసేవాధిగతశ్రియోన్మదౌ
చిరం కిల త్వద్విముఖావఖేలతామ్ || 2||
ఓ భగవంతుడా! ఆ రెండు వృక్షాలు నిజానికి కుబేరుని కుమారులైన నలకూబరుడు, మణిగ్రీవుడు అనే ఇద్దరు దేవకుమారుల శాపగ్రస్త రూపాలు. వారు మహేశ్వరుడైన శివుని సేవ ద్వారా అపారమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందారు. ఆ సంపద, యౌవనం వల్ల వారికి గర్వం పెరిగింది. అహంకారంతో నీ భక్తికి దూరమై, చాలా కాలం నిర్లక్ష్యంగా జీవించారు.
సురాపగాయాం కిల తౌ మదోత్కటౌ
సురాపగాయద్బహుయౌవతావృతౌ |
వివాససౌ కేలిపరౌ స నారదో
భవత్పదైకప్రవణో నిరైక్షత || 3||
ఓ కృష్ణా! ఒకసారి నలకూబరుడు, మణిగ్రీవుడు మదంతో పూర్తిగా అహంకారానికి లోనై, గంగానదిలో అనేక మంది యువతులతో కలిసి మద్యపానంలో, వినోదాలలో మునిగిపోయారు. వారు తమకు ఉన్న ఐశ్వర్యం, యౌవనం వల్ల వివేకాన్ని కోల్పోయారు. అదే సమయంలో నీ పాదపద్మాలపై ఏకాగ్రభక్తి కలిగిన నారద మహర్షి అక్కడికి వచ్చి వారిని చూశాడు.
భియా ప్రియాలోకముపాత్తవాససం
పురో నిరీక్ష్యాపి మదాంధచేతసౌ |
ఇమౌ భవద్భక్త్యుపశాంతిసిద్ధయే
మునిర్జగౌ శాంతిమృతే కుతః సుఖమ్ || 4 ||
ఓ ప్రభూ! నారద మహర్షిని చూసిన వెంటనే అక్కడ ఉన్న స్త్రీలు సిగ్గుతో వస్త్రాలను ధరించి గౌరవంగా నిలబడ్డారు. కానీ మదంతో, అహంకారంతో కళ్లు మూసుకుపోయిన నలకూబరుడు, మణిగ్రీవుడు మాత్రం మహర్షిని చూసినా తమ ప్రవర్తనను మార్చుకోలేదు. వారిని సంస్కరించడానికి నారదుడు ఇలా భావించాడు — “భగవంతుని భక్తి, వినయం లేకుండా నిజమైన శాంతి, ఆనందం ఎలా లభిస్తాయి?” అని వారికి బోధించేందుకు శాపాన్ని అనుగ్రహంగా మార్చాడు.
యువామవాప్తౌ కకుభాత్మతాం చిరం
హరిం నిరీక్ష్యాథ పదం స్వమాప్నుతమ్ |
ఇతీరితౌ తౌ భవదీక్షణస్పృహాం
గతౌ వ్రజాంతే కకుభౌ బభూవతుః || 5 ||
ఓ కృష్ణా! నారద మహర్షి వారితో ఇలా చెప్పాడు: “మీరు ఇద్దరూ చాలా కాలం వృక్షరూపంలో ఉండండి. చివరికి శ్రీహరిని ప్రత్యక్షంగా దర్శించినప్పుడు మీ శాపం తొలగిపోతుంది. అనంతరం మీ దివ్యస్థానాన్ని తిరిగి పొందుతారు.” భగవంతుని దర్శనం కోసం ఎదురుచూస్తూ వారు గోకులంలో రెండు కకుభ వృక్షాలుగా నిలిచిపోయారు.
అతంద్రమింద్రద్రుయుగం తథావిధం
సమేయుషా మంథరగామినా త్వయా |
తిరాయితోలూఖలరోధనిర్ధుతౌ
చిరాయ జీర్ణౌ పరిపాతితౌ తరూ || 6 ||
ఓ భగవంతుడా! నీవు ఉలూఖలానికి కట్టబడి ఉన్నప్పటికీ, నీ సంకల్పంతో ఆ ఉలూఖలాన్ని లాగుకుంటూ ఆ రెండు వృక్షాల మధ్యకు వెళ్లావు. ఉలూఖలం వృక్షాల మధ్య ఇరుక్కుపోయింది. నీవు ముందుకు లాగగానే, ఎంతో కాలంగా అక్కడ నిలిచిన ఆ రెండు పెద్ద వృక్షాలు భయంకరమైన శబ్దంతో నేలకూలిపోయాయి.
అభాజి శాఖిద్వితయం యదా త్వయా
తదైవ తద్గర్భతలాన్నిరేయుషా |
మహాత్విషా యక్షయుగేన తత్ క్షణా-
-దభాజి గోవింద భవానపి స్తవైః || 7 ||
ఓ గోవిందా! ఆ రెండు వృక్షాలు పడిపోయిన వెంటనే వాటి అంతర్భాగం నుంచి ఇద్దరు దివ్యమైన యక్షులు బయటకు వచ్చారు. వారు ప్రకాశవంతమైన దివ్యశరీరాలతో ప్రత్యక్షమయ్యారు. వారు నిన్ను దర్శించిన వెంటనే తమ శాపం నుంచి విముక్తులై, ఎంతో భక్తితో నీ స్తుతులను చేశారు. నీ దివ్యదర్శనమే వారికి విమోచనాన్ని ప్రసాదించింది.
ఇహాన్యభక్తోఽపి సమేష్యతి క్రమాత్
భవంతమేతౌ ఖలు రుద్రసేవకౌ |
మునిప్రసాదాద్భవదంఘ్రిమాగతౌ
గతౌ వృణానౌ ఖలు భక్తిముత్తమామ్ || 8||
ఓ ప్రభూ! నలకూబరుడు, మణిగ్రీవుడు మొదట నీకు దూరంగా ఉన్నప్పటికీ, నారద మహర్షి కృప వల్ల నీ పాదపద్మాలను చేరుకున్నారు. వారు తమ పూర్వపు అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి, ఇకపై నీపై శ్రేష్ఠమైన భక్తినే కోరుకున్నారు. శివుని సేవకులైన ఆ ఇద్దరు యక్షులు, నీ దర్శనం ద్వారా భక్తి మరియు ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని పొందారు.
తతస్తరూద్దారణదారుణారవ-
-ప్రకంపిసంపాతిని గోపమండలే |
విలజ్జితత్వజ్జననీముఖేక్షిణా
వ్యమోక్షి నందేన భవాన్ విమోక్షదః || 9 ||
ఓ విమోక్షదా! ఆ రెండు భారీ వృక్షాలు నేలకూలినప్పుడు వచ్చిన భయంకరమైన శబ్దంతో గోకులమంతా కంపించింది. గోపులందరూ పరుగెత్తుకుంటూ అక్కడికి వచ్చారు. యశోదమ్మ కూడా అక్కడికి చేరుకుని, నీవు ఉలూఖలానికి కట్టబడి ఉన్నావని చూసింది. తల్లి ముఖంలో కనిపించిన ఆందోళనను చూసి నందుడు నిన్ను ఉలూఖల బంధనం నుంచి విడిపించాడు.
మహీరుహోర్మధ్యగతో బతార్భకో
హరేః ప్రభావాదపరిక్షతోఽధునా |
ఇతి బ్రువాణైర్గమితో గృహం భవాన్
మరుత్పురాధీశ్వర పాహి మాం గదాత్ || 10||
ఓ మరుత్పురాధీశ్వరా! “ఇంత పెద్ద రెండు వృక్షాల మధ్య చిక్కుకున్న ఈ చిన్నబాలుడు భగవంతుని కృప వల్ల ఎటువంటి గాయం లేకుండా ఎలా బయటపడ్డాడు!” అని గోకులవాసులు ఆశ్చర్యపోయారు. నీవు పూర్తిగా క్షేమంగా ఉన్నావని చూసి నిన్ను ఇంటికి తీసుకెళ్లారు. ఓ గురువాయూరప్పా! నలకూబరుడు, మణిగ్రీవులకు శాపవిమోచనం ప్రసాదించిన కరుణామయుడా, నా సమస్త వ్యాధులను తొలగించి నన్ను రక్షించు.
ఇతి అష్టచత్వారింశదశకం సమాప్తమ్ |
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
