నారాయణీయం 50 వ దశకమ్ – వత్సాసుర-బకాసురయోః వధ
బృందావనంలో బాలకృష్ణుడు గోపబాలకులతో కలిసి గోవులను మేపుతూ ఆనందంగా కాలం గడుపుతుంటాడు. శ్రీకృష్ణుడిని సంహరించడానికి కంసుడు పంపిన వత్సాసురుడు దూడ రూపంలోనూ, బకాసురుడు కొంగ రూపంలోనూ వచ్చి బాలకృష్ణుడిపై దాడి చేస్తారు. వారి దుష్ట ప్రయత్నాలను తన అపారమైన శక్తితో తిప్పికొట్టి, ఇద్దరు రాక్షసులను సంహరిస్తాడు. గోపబాలకులను రక్షించి, బృందావనంలో ఆనందాన్ని నింపిన శ్రీకృష్ణుని వీర పరాక్రమాన్ని వివరించేదే నారాయణీయం 50వ దశకము – వత్సాసుర-బకాసురయోః వధ.
తరలమధుకృద్బృందే బృందావనేఽథ మనోహరే
పశుపశిశుభిః సాకం వత్సానుపాలనలోలుపః |
హలధరసఖో దేవ శ్రీమన్ విచేరిథ ధారయన్
గవలమురళీవేత్రం నేత్రాభిరామతనుద్యుతిః || 1 ||
ఓ శ్రీమన్నారాయణా! అందమైన బృందావనంలో తేనెటీగల గుంపులు మధురంగా గింగిరాలు తిరుగుతుండగా, గోపబాలురతో కలిసి దూడలను మేపుతూ నీవు ఆనందంగా సంచరించేవాడివి. నీ ప్రియసఖుడైన బలరామునితో కలిసి, చేతిలో గోపాలకుని మురళిని, కర్రను ధరించి, అందరికీ కనులపండువుగా ప్రకాశించే దివ్యమైన శరీరకాంతితో బృందావనాన్ని అలంకరించేవాడివి.
విహితజగతీరక్షం లక్ష్మీకరాంబుజలాలితం
దదతి చరణద్వంద్వం బృందావనే త్వయి పావనే |
కిమివ న బభౌ సంపత్సంపూరితం తరువల్లరీ-
-సలిలధరణీగోత్రక్షేత్రాదికం కమలాపతే || 2||
ఓ కమలాపతీ! సమస్త జగత్తును రక్షించే నీ పవిత్రమైన పాదపద్మాలను బృందావన భూమిపై ఉంచి నీవు సంచరించావు. లక్ష్మీదేవి తన కమలహస్తాలతో సేవించే ఆ దివ్య పాదాలు బృందావనాన్ని పావనం చేశాయి. నీ పాదస్పర్శతో అక్కడి చెట్లు, తీగలు, నీటి ప్రవాహాలు, భూమి, పర్వతాలు, పొలాలు—అన్నీ అపారమైన సంపదతో నిండినట్లుగా శోభించాయి. నీ దివ్య సన్నిధి ఉన్న చోట సంపదకు, సౌందర్యానికి కొదవ ఎక్కడ ఉంటుంది?
విలసదులపే కాంతారాంతే సమీరణశీతలే
విపులయమునాతీరే గోవర్ధనాచలమూర్ధసు |
లలితమురళీనాదః సంచారయన్ ఖలు వాత్సకం
క్వచన దివసే దైత్యం వత్సాకృతిం త్వముదైక్షథాః || 3||
ఓ భగవంతుడా! పచ్చని గడ్డి విరిసిన అడవి ప్రాంతాలలో, చల్లని గాలులు వీచే ప్రదేశాలలో, విశాలమైన యమునాతీరంలో, గోవర్ధన పర్వత ప్రాంతాలలో నీవు గోపబాలురతో కలిసి దూడలను మేపుతూ, మధురమైన మురళీనాదాన్ని వినిపించేవాడివి. అలా ఒక రోజు దూడల మధ్య సంచరిస్తున్నప్పుడు, దూడ రూపాన్ని ధరించి వచ్చిన ఒక రాక్షసుడిని నీవు గమనించావు.
రభసవిలసత్పుచ్ఛం విచ్ఛాయతోఽస్య విలోకయన్
కిమపి వలితస్కంధం రంధ్రప్రతీక్షముదీక్షితమ్ |
తమథ చరణే బిభ్రద్విభ్రామయన్ ముహురుచ్చకైః
కుహచన మహావృక్షే చిక్షేపిథ క్షతజీవితమ్ || 4 ||
ఆ దూడ రూపంలో ఉన్న రాక్షసుడి కదలికలను, వేగంగా ఊగుతున్న తోకను, వంకరగా ఉన్న భుజాలను, తనకు అవకాశం కోసం ఎదురు చూస్తున్న అతని దుష్ట స్వభావాన్ని నీవు వెంటనే గుర్తించావు. వెంటనే అతడిని ఒక కాలితో పట్టుకుని, గట్టిగా తిప్పి తిప్పి, చివరకు ఒక మహావృక్షంపైకి విసిరివేశావు. ఆ దెబ్బకు అతని ప్రాణాలు విడిచిపోయాయి. ఈ విధంగా వత్సాసురుని సంహరించి గోపబాలురను రక్షించావు.
నిపతతి మహాదైత్యే జాత్యా దురాత్మని తత్ క్షణం
నిపతనజవక్షుణ్ణక్షోణీరుహక్షతకాననే |
దివి పరమిలద్బృందా బృందారకాః కుసుమోత్కరైః
శిరసి భవతో హర్షాద్వర్షంతి నామ తదా హరే || 5 ||
ఓ హరీ! ఆ దుష్టుడైన మహారాక్షసుడు నేలపై పడిపోయిన వెంటనే, అతని పతన వేగానికి చుట్టుపక్కల ఉన్న చెట్లు విరిగి, అడవి ప్రాంతమంతా కంపించింది. ఆ సమయంలో ఆకాశంలో దేవతలు, దేవగణాలు సమూహాలుగా చేరి, నీ విజయాన్ని చూసి పరమానందంతో నీ తలపై పుష్పవర్షం కురిపించారు. వత్సాసురుని సంహరించిన నీ దివ్య పరాక్రమాన్ని దేవతలందరూ సంతోషంతో కీర్తించారు.
సురభిలతమామూర్ధన్యూర్ధ్వం కుతః కుసుమావలీ
నిపతతి తవేత్యుక్తో బాలైః సహేలముదైరయః |
ఝటితి దనుజక్షేపేణోర్ధ్వం గతస్తరుమండలాత్
కుసుమనికరః సోఽయం నూనం సమేతి శనైరితి || 6 ||
వత్సాసురుని నీవు చెట్టుపైకి విసిరివేసినప్పుడు, ఆ చెట్టు కొమ్మలపై ఉన్న పూలన్నీ ఒక్కసారిగా ఆకాశంలోకి ఎగిరి, తరువాత కిందకు రాలసాగాయి. అది చూసిన గోపబాలురు ఆశ్చర్యంతో, “ఇంత సువాసనగల పూల సమూహం పైనుంచి ఎక్కడి నుంచి పడుతోంది?” అని నిన్ను అడిగారు. అప్పుడు నీవు నవ్వుతూ, “ఆ రాక్షసుడిని పైకి విసిరినప్పుడు చెట్టు మీదున్న పూలన్నీ పైకి వెళ్లాయి. ఇప్పుడు అవే నెమ్మదిగా కిందకు వస్తున్నాయి” అని సరదాగా చెప్పినట్లుగా ఈ శ్లోకం వర్ణిస్తుంది.
క్వచన దివసే భూయో భూయస్తరే పరుషాతపే
తపనతనయాపాథః పాతుం గతా భవదాదయః |
చలితగరుతం ప్రేక్షామాసుర్బకం ఖలు విస్మృతం
క్షితిధరగరుచ్ఛేదే కైలాసశైలమివాపరమ్ || 7 ||
మరొక రోజు ఎండ తీవ్రంగా మండుతున్న సమయంలో, నీవు, బలరాముడు మరియు గోపబాలురందరూ దాహంతో యమునానది నీటిని త్రాగడానికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు ఒక మహా భయంకరమైన ఆకారాన్ని చూశారు. రెక్కలను విప్పినట్లుగా కనిపిస్తున్న ఆ భారీ పక్షిరూప జీవి, భూమిని చీల్చివేయగలంత భయంకరంగా, మరో కైలాస పర్వతంలా కనిపించింది. అతడే బకాసురుడు.
పిబతి సలిలం గోపవ్రాతే భవంతమభిద్రుతః
స కిల నిగిలన్నగ్నిప్రఖ్యం పునర్ద్రుతముద్వమన్ |
దలయితుమగాత్ త్రోట్యాః కోట్యా తదా తు భవాన్ విభో
ఖలజనభిదాచుంచుశ్చంచూ ప్రగృహ్య దదార తమ్ || 8||
ఓ విభో! గోపబాలురు యమునా జలాన్ని త్రాగుతున్న సమయంలో బకాసురుడు అకస్మాత్తుగా నిన్ను లక్ష్యంగా చేసుకుని దూసుకొచ్చాడు. అతడు నిన్ను మింగివేశాడు. అయితే అగ్నిలా మండుతున్న నీ దివ్యశక్తిని భరించలేక వెంటనే నిన్ను బయటకు ఉమ్మివేశాడు. అప్పుడు నీవు అతని దుష్టత్వాన్ని అంతం చేయాలని సంకల్పించి, అతని భారీ ముక్కును పట్టుకుని, రెండు వైపులా చీల్చి అతడిని సంహరించావు. ఈ విధంగా బకాసురుని కూడా నిర్మూలించి గోపబాలురను రక్షించావు.
సపది సహజాం సంద్రష్టుం వా మృతాం ఖలు పూతనా-
-మనుజమఘమప్యగ్రే గత్వా ప్రతీక్షితుమేవ వా |
శమననిలయం యాతే తస్మిన్ బకే సుమనోగణే
కిరతి సుమనోబృందం బృందావనాద్గృహమైయథాః || 9 ||
బకాసురుడు సంహరించబడిన వెంటనే దేవతలు ఆకాశం నుండి పుష్పవర్షం కురిపించారు. ఈ బకాసురుడు తనకు సహజమైన పూతన వంటి రాక్షసులను కలుసుకోవడానికి వెళ్లాడా, లేదా ముందుగా మరణించిన ఇతర దుష్టులను కలుసుకోవడానికి యమలోకానికి వెళ్లాడా అన్నట్లుగా కవి హాస్యరసంతో సూచిస్తున్నాడు. ఆ దుష్ట రాక్షసుడు యమలోకానికి చేరిన తరువాత, దేవతల పుష్పవర్షం మధ్య నీవు గోపబాలురతో కలిసి బృందావనం నుండి తిరిగి గోకులానికి చేరావు.
లలితమురళీనాదం దూరాన్నిశమ్య వధూజనై-
-స్త్వరితముపగమ్యారాదారూఢమోదముదీక్షితః |
జనితజననీనందానందః సమీరణమందిర-
-ప్రథితవసతే శౌరే దూరీకురుష్వ మమామయాన్ || 10||
ఓ శౌరీ! దూరం నుంచే నీ మధురమైన మురళీనాదం వినిపించగానే గోకులంలోని గోపికలు ఆనందంతో నిన్ను చూడటానికి పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చేవారు. నిన్ను దర్శించిన వెంటనే వారి హృదయాలు అపారమైన ఆనందంతో నిండిపోయేవి. నీ తల్లి యశోదమ్మకు, నందుడికి కూడా నీవు పరమానందాన్ని కలిగించేవాడివి. ఓ గురువాయూరప్పా! సమీరమందిరంలో ప్రసిద్ధిగా కొలువై ఉన్న పరమాత్మా! వత్సాసురుడు, బకాసురుడు వంటి దుష్టశక్తులను సంహరించిన నీవు, నా జీవితంలోని సమస్త దుఃఖాలను, రోగాలను, బాధలను కూడా దూరం చేసి నన్ను అనుగ్రహించు.
ఇతి పంచాశత్ దశకం సమాప్తమ్ |
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
