కార్తీక పురాణం 12వ రోజు పారాయణం

కార్తీక పురాణం 12వ రోజు పారాయణం. అత్రి మహాముని అగస్త్యునికి ఈ విధంగా చెప్తున్నారు:

“ఓ అగస్త్య! కార్తీక మాస శుక్ల ద్వాదశిని ‘హరిబోధిని’ అంటారు. ఆ ఒక్క పర్వతిథి నాడు వ్రతాచరణం చేస్తే… అన్ని తీర్థాలలోనూ స్నానం చేసినంత పుణ్యం, అన్ని విధాలైన యజ్ఞాలను ఆచరించినంత ఫలితం కలుగుతుంది. ఇది విష్ణువు పట్ల, ఏకాదశి పట్ల భక్తిని కలిగిస్తుంది. సూర్య చంద్ర గ్రహణ పర్వాల కంటే గొప్పది, ఏకాదశి కంటే వంద రెట్లు మహిమాన్వితమైనది ఈ ద్వాదశి. ఈ రోజున ఏ పుణ్యం చేసినా, ఏ పాపం చేసినా అది కోటి రెట్లుగా పరిణమిస్తుంది.

ద్వాదశి పారణ విశిష్టత

“ఒకవేళ ఏ రోజునైనా ద్వాదశీ ఘడియలుతక్కువగా ఉన్న పక్షంలో, ఆ స్వల్ప సమయాన్నైనా సరే పారణకు (ఉపవాస దీక్ష విరమణ భోజనానికి) ఉపయోగించాలే కానీ, ద్వాదశి దాటిన తర్వాత పారణ చేయడం పనికిరాదు. పుణ్యాన్ని కోరేవారు ఎవరైనా సరే ఏ నియమాన్నైనా అతిక్రమించవచ్చును కానీ, ద్వాదశి గడియలు రాగానే భోజనమును మాత్రం విస్మరించకూడదు. ఏకాదశి తిథినాడు ఉపవాసం ఉండి, మరునాడు ద్వాదశి తిథి దాటిపోకుండా పారణ చేయాలి. తద్వారా కలిగే శ్రేయస్సును ఆ శేషశాయి చెప్పాలే తప్ప వేరెవరికీ సాధ్యం కాదు. ఇందుకు అంబరీషుని కథే ఉదాహరణ.”

అంబరీషుని ధర్మ సంకటం

“ద్వాదశి వ్రతాచరణ తత్పరుడు, పరమ భాగవతోత్తముడు అయిన అంబరీషుడు అనే మహారాజు ఒకానొక కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి నాడు ఉపవసించి, మరునాడు ద్వాదశి ఘడియలు స్వల్పంగా ఉన్న కారణంగా తిథి దాటకుండానే పారణ చేయాలనుకున్నాడు. సరిగ్గా అదే సమయానికి దుర్వాస మహర్షి వచ్చి, ఆనాటి ఆతిథ్యంలో తనకు కూడా భోజనమును పెట్టవలసిందిగా కోరాడు. అంబరీషుడు ఆయనను ద్వాదశి పారణకు ఆహ్వానించాడు. తక్షణమే దుర్వాసుడు స్నానాద్యనుష్టానాల కోసం నదికి వెళ్ళాడు.

అలా వెళ్ళిన ఋషి ఎంతసేపటికీ తిరిగి రాకపోవడంతో అంబరీషుడు ఆతృత పడ్డాడు. ఆ రోజున ద్వాదశి గడియలు చాలా స్వల్పంగా ఉన్నాయి. కాలాతిక్రమణం కాకుండా పారణ చేసి తీరాల్సి ఉంది. అతిథి వచ్చేవరకు ఆగడం గృహస్థ ధర్మం—దానిని వదలలేడు; ద్వాదశి దాటకుండా పారణ చేయడం వ్రతస్థ ధర్మం—దీనినీ వదులుకోలేడు! ఏకాదశి నాడు ఉపవాసం చేయకపోతే ఎంత పాపం కలుగుతుందో, ద్వాదశి నాడు పారణ చేయకపోతే అంతకు రెట్టింపు పాపం కలుగుతుంది. అంతేకాదు, ఒక ద్వాదశి పారణను అతిక్రమించడం వలన అంతకు పూర్వం చేసిన 12 ద్వాదశీ పారణల మహాపుణ్యం కూడా హరిస్తుంది.

ఈ ధర్మ సంకటంలో పడిన అంబరీషుడు తనను పరివేష్టించి ఉన్న వేదవిదులైన బ్రాహ్మణులను ధర్మ సందేహాన్ని అడిగాడు.”

బ్రాహ్మణుల వివరణ

“అంబరీషుని సమస్యను విన్న విప్రులు శాస్త్రాలను మననం చేసుకొని ఇలా చెప్పారు: ‘మహారాజా! భగవంతుడు సమస్త జీవుల యందు జఠరాగ్ని రూపంలో ఉంటున్నాడు. కాబట్టి ఆకలిని శాంతింపజేయడం జీవ లక్షణం. అతిథిని వదిలి గృహస్తు భోజనం చేయకూడదు. అటువంటి స్థితిలో బ్రాహ్మణుడే అతిథిగా వస్తే, అతణ్ని విస్మరించడం అధమాధమం. పైగా పిలిచిన బ్రాహ్మణుని కంటే ముందుగా భుజించడం బ్రాహ్మణ అవమానమే అవుతుంది. దానివల్ల ఆయువు, ఐశ్వర్యం, కీర్తి నశిస్తాయి.

మరోవైపు, ద్వాదశి పారణ విడిచిపెడితే ఏకాదశి వ్రతభంగం అవుతుంది, దానికి ప్రాయశ్చిత్తమే లేదు. ఇటు బ్రాహ్మణ అతిక్రమణ దోషం, అటు వ్రతభంగ దోషం—రెండూ సమతూకంలోనే ఉన్నాయి. ఈ ధర్మ సంకటంలో ఏది చేయాలో నిశ్చయించి చెప్పడానికి మేము అశక్తులం. కాబట్టి భారం భగవంతుడి మీద పెట్టి నీ బుద్ధికి తోచినట్లు చేయి’ అన్నారు.”

అంబరీషుని నిర్ణయం – దుర్వాసుని ఆగ్రహం

“అప్పుడు అంబరీషుడు ‘బ్రాహ్మణులారా! బ్రాహ్మణ శాపం కన్నా విష్ణు భక్తిని విడిచిపెట్టడమే ఎక్కువ కష్టంగా భావిస్తున్నాను. కేవలం వ్రతభంగం కాకూడదనే ఉద్దేశంతో నేను అన్నం ముట్టకుండా కేవలం తీర్థాన్ని (మంచి నీళ్ళను) మాత్రమే స్వీకరిస్తాను. జలపానం వల్ల పారణ చేసినట్లూ అవుతుంది, అతిథి కంటే ముందు అన్నం తినని నియమమూ నిలబడుతుంది’ అని నిర్ణయించుకొని జలపానం చేశాడు.

స్నానం ముగించుకుని వచ్చిన దుర్వాసుడు తన తపోశక్తితో అంబరీషుడు చేసిన జలపానాన్ని గ్రహించి ఆగ్రహోదగ్రుడయ్యాడు. “రాజా! నన్ను అతిథిగా ఆహ్వానించి, నేను తిరిగి రాకముందే పారణ చేస్తావా? అతిథి ధర్మాన్ని అవమానించిన నీకు తగిన శాస్తి తప్పదు. నా శాపం వల్ల నీవు పది జన్మల పాటు కష్టాలను అనుభవించు!” అంటూ అంబరీషుడిని శపించాడు. అనంతరం తన జటాజూటం నుండి ఒక భయంకరమైన రాక్షసిని సృష్టించి అంబరీషునిపైకి వదిలాడు. అయితే అంబరీషుడు ఏమాత్రం చలించకుండా శ్రీమహావిష్ణువును ధ్యానిస్తూ నిలబడ్డాడు.

సుదర్శన చక్రం రంగప్రవేశం

“భక్త సులభుడైన శ్రీహరి ఆజ్ఞతో పూజా స్థానంలో ఉన్న జగదేక భీకరమైన సుదర్శన చక్రం దివ్య కాంతితో ప్రజ్వరిల్లుతూ రివ్వున వచ్చి ఆ రాక్షసిని క్షణంలో భస్మం చేసింది. అంతటితో ఆగక, దుర్వాస మహర్షి వంకకు దూసుకువెళ్ళింది. ఆ చక్ర భయానికి దుర్వాసుడు భూమండలం అంతా పరిగెత్తాడు. ఇంద్రుడిని, బ్రహ్మను, చివరకు శివుడిని శరణు కోరాడు. కానీ విష్ణు చక్రాన్ని ఆపడం ఎవరి వల్లా కాదని అందరూ తప్పుకున్నారు. విధిలేక దుర్వాసుడు వైకుంఠం చేరి శ్రీమహావిష్ణువు పాదాలపై పడి రక్షించమని వేడుకున్నాడు.”

శ్రీమహావిష్ణువు సమాధానం & దశావతారాల లీల

“శ్రీహరి చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: ‘దుర్వాసా! నేను భక్త పరాధీనుడను. అంబరీషుడు పరమ భాగవతోత్తముడు. అతడు ఆకలితోనో, నిన్ను అవమానించాలనో జలపానం చేయలేదు. శాస్త్రాల ప్రకారం జలపానం వ్రతభంగం కాదు, అలాగే భోజన అతిక్రమణ కిందకూ రాదు. అయినా నువ్వు అతన్ని కఠినంగా శపించావు. నా భక్తుడిని రక్షించడం నా కర్తవ్యం. నీవు ఇచ్చిన శాపం కారణంగా భక్తుడైన అంబరీషుడికి బదులుగా నేనే ఆ పది జన్మల శాపాన్ని నా భుజాలపై వేసుకుంటున్నాను. నీ శాపాన్ని అంగీకరిస్తూ గృహీతను (స్వీకరించేవాడిని) నేనే అవుతున్నాను.’

భక్తుడైన అంబరీషుని రక్షించేందుకు శ్రీమహావిష్ణువు దుర్వాసుని శాపాన్ని స్వీకరిస్తూ దశావతారాల లీలలను వివరించాడు. మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నరసింహ, వామన, పరశురామ, రామ, కృష్ణ, బుద్ధ, కల్కి అవతారాల ద్వారా లోకకల్యాణం కోసం తాను చేసిన లీలలను తెలియజేశాడు.

“దుర్వాసా! నా ఈ దశావతారాల లీలలను ఎవరు విన్నా, చదివినా వారి పాపాలు పటాపంచలు అవుతాయి. నువ్వు వెంటనే వెళ్ళి నా భక్తుడైన అంబరీషుని క్షమాపణ కోరితే తప్ప ఈ సుదర్శన చక్రం నిన్ను విడిచిపెట్టదు” అని విష్ణువు తెలిపాడు. ఆ ప్రకారంగా దుర్వాసుడు అంబరీషుని శరణుకోరగా సుదర్శన చక్రం శాంతించింది.

కార్తీక పురాణం 12వ రోజు పారాయణం సమాప్తం.

సంపూర్ణ కార్తీక మాస పురాణం