లలితా సహస్రనామాలు తెలుగులో అర్థం -4

మన హిందూ సనాతన ధర్మంలో శ్రీ లలితా సహస్రనామ స్తోత్రానికి ఉన్న విశిష్టత అంతా ఇంతా కాదు బ్రహ్మాండ పురాణంలో సాక్షాత్తు ఆ హయగ్రీవుడు అగస్త్య మహామునికి ఉపదేశించిన మహా మంత్రం ఇది.

అమ్మవారి అనుగ్రహం పొందడానికి, జీవితంలో సకల శుభాలు, ప్రశాంతత కలగడానికి ప్రతిరోజూ ఎంతోమంది భక్తులు ఈ సహస్రనామాన్ని పఠిస్తుంటారు అయితే, ఏదైనా స్తోత్రాన్ని కేవలం చదవడం కన్నా అందులోని ప్రతి నామానికి ఉన్న అంతరార్థాన్ని తెలుసుకుని, భావయుక్తంగా పఠిస్తే ఆ అనుభూతి మరింత అద్భుతంగా ఉంటుంది ఆ జగన్మాత తత్వం మనసుకు మరింత దగ్గరవుతుంది. లలితా పరమేశ్వరి వైభవాన్ని తెలుసుకునే ఈ ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణాన్ని ప్రారంభిద్దాం.

పంచప్రేతాసనాసీనా పంచబ్రహ్మస్వరూపిణీ ।
చిన్మయీ పరమానందా విజ్ఞానఘనరూపిణీ ॥ 61 ॥
పంచప్రేతాసనాసీనా – బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్ర, ఈశ్వర, సదాశివులను ఆసనంగా కలిగినది (ఇది ముందే వివరించబడింది)
పంచబ్రహ్మ స్వరూపిణీ – పంచబ్రహ్మలైన సద్యోజాత, అఘోర, వామదేవ, తత్పురుష, ఈశాన స్వరూపమైనది
చిన్మయీ – జ్ఞానముతో నిండినది
పరమానందా – అత్యున్నతమైన ఆనంద స్వరూపిణి
విజ్ఞానఘన రూపిణీ – విజ్ఞానము, స్థిరత్వము పొందిన రూపము గలది

ధ్యానధ్యాతృధ్యేయరూపా ధర్మాధర్మవివర్జితా ।
విశ్వరూపా జాగరిణీ స్వపంతీ తైజసాత్మికా ॥ 62 ॥
ధ్యాన ధ్యాతృ ధ్యేయరూపా – ధ్యానం, ధ్యానం చేసేవాడు, ధ్యానించే వస్తువు ఈ మూడూ తానే అయినది
ధర్మాధర్మ వివర్జితా – పుణ్యపాపాలకు, ధర్మాధర్మాలకు అతీతమైనది
విశ్వరూపా – ఈ విశ్వమంతా తన రూపంగా కలిగినది
జాగరిణీ – జీవులలో జాగ్రదావస్థ (మెలకువగా ఉండే స్థితి) రూపంలో ఉండే తల్లి
స్వపంతీ – జీవులలో స్వప్నావస్థ (కలలు కనే నిద్రా స్థితి) రూపంలో ఉండే తల్లి
తైజసాత్మికా – కలలు కనే స్థితిలో తేజస్సు (సూక్ష్మమైన కాంతి) రూపంలో ప్రకాశించే తల్లి

సుప్తా ప్రాజ్ఞాత్మికా తుర్యా సర్వావస్థావివర్జితా ।
సృష్టికర్త్రీ బ్రహ్మరూపా గోప్త్రీ గోవిందరూపిణీ ॥ 63 ॥
సుప్తా – సుషుప్తి స్థితిలో కూడా ఆత్మరూపంగా ఉండే దేవి
ప్రాజ్ఞాత్మికా – గాఢనిద్రలో అనుభూతి అయ్యే పరమచైతన్య స్వరూపం
తుర్యా – జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి అన్న మూడింటికి అతీతమైన పరమానంద చైతన్యం
సర్వావస్థావివర్జితా – స్వప్న, సుషుప్తి, తుర్యా అన్న భావనలకు మించిన పరబ్రహ్మ స్వరూపిణి
సృష్టికర్త్రీ – ఈ లోకాన్ని సృష్టించిన తల్లి
బ్రహ్మరూపా – సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మ స్వరూపం తనే
గోప్త్రీ – లోకాలను రక్షించేది
గోవిందరూపిణీ – గోవిందుని (విష్ణువు) రూపంలో రక్షణ ఇచ్చే తల్లి

సంహారిణీ రుద్రరూపా తిరోధానకరీశ్వరీ ।
సదాశివానుగ్రహదా పంచకృత్యపరాయణా ॥ 64 ॥
సంహారిణీ – లయం చేసే శక్తి
రుద్రరూపా – రుద్రుని రూపంలో దుష్టశిక్షణ చేసేది
తిరోధానకరీ – మాయతో సత్యాన్ని దాచి ఉంచే శక్తి
ఈశ్వరీ – సర్వాధికారిణి
సదాశివ – ఎల్లప్పుడూ మంగళప్రదుడైన సదాశివుని శక్తి
అనుగ్రహదా – భక్తులపై అనుగ్రహాన్ని కురిపించే తల్లి
పంచకృత్య పరాయణా – సృష్టి, స్థితి, లయ, తిరోధాన, అనుగ్రహం అనే ఐదు పనులను నిర్వహించేది

భానుమండలమధ్యస్థా భైరవీ భగమాలినీ ।
పద్మాసనా భగవతీ పద్మనాభసహోదరీ ॥ 65 ॥
భానుమండల మధ్యస్థా – సూర్యమండలం మధ్యలో తేజస్సుతో వెలిగే తల్లి
భైరవీ – భైరవుని శక్తి, భయంకరమైన శత్రు సంహారిణి
భగమాలినీ – ఐశ్వర్యం మొదలైన ఆరు గుణాలనే పూదండగా ధరించినది
పద్మాసనా – పద్మాన్ని ఆసనంగా కలిగినది
భగవతీ – సమస్త ఐశ్వర్యాలు, కీర్తి, జ్ఞానం కలిగిన పరదేవత
పద్మనాభ సహోదరీ – మహావిష్ణువుకు సోదరి

ఉన్మేషనిమిషోత్పన్నవిపన్నభువనావళిః ।
సహస్రశీర్షవదనా సహస్రాక్షీ సహస్రపాత్ ॥ 66 ॥
ఉన్మేష నిమిషోత్పన్న విపన్న భువనావళిః – కనురెప్ప తీసి వేయడం ద్వారానే లోకాలను సృష్టించి, లయం చేయగల శక్తి కలది
సహస్ర శీర్ష వదనా – వేల కొద్దీ తలలు, ముఖాలు కలిగిన విశ్వరూపిణి
సహస్రాక్షీ – వేల కన్నులతో అనంతమైన దృష్టి కలిగినది
సహస్రపాత్ – వేల కొద్దీ పాదాలు కలిగి అంతటా నిండి ఉన్నది

ఆబ్రహ్మకీటజననీ వర్ణాశ్రమవిధాయినీ ।
నిజాజ్ఞారూపనిగమా పుణ్యాపుణ్యఫలప్రదా ॥ 67 ॥
ఆబ్రహ్మ కీట జననీ – బ్రహ్మ దేవుడి నుండి చిన్న పురుగు వరకు అందరికీ జన్మనిచ్చిన తల్లి
వర్ణాశ్రమ విధాయినీ – లోక ధర్మాలైన వర్ణ, ఆశ్రమ వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేసినది
నిజాజ్ఞారూప నిగమా – తన యొక్క ఆజ్ఞలనే వేదాల రూపంలో లోకానికి ప్రసాదించినది
పుణ్యాపుణ్య ఫలప్రదా – మనం చేసే పుణ్య పాపాలకు తగిన ఫలితాలను ఇచ్చే న్యాయమూర్తి

శ్రుతిసీమంతసింధూరీకృతపాదాబ్జధూళికా ।
సకలాగమసందోహశుక్తిసంపుటమౌక్తికా ॥ 68 ॥
శ్రుతి సీమంత సిందూరీ కృత పాదాబ్జ ధూళికా – వేదమాతల శిరస్సుపై అలంకరించబడిన సింధూరం వంటి పాద ధూళి కలది
సకలాగమ సందోహ శుక్తి సంపుట మౌక్తికా – సమస్త శాస్త్రాలనే ముత్యపు చిప్పలలో దాగి ఉన్న పరమ సత్యమనే ముత్యం వంటిది

పురుషార్థప్రదా పూర్ణా భోగినీ భువనేశ్వరీ ।
అంబికాఽనాదినిధనా హరిబ్రహ్మేంద్రసేవితా ॥ 69 ॥
పురుషార్థప్రదా – ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షాలనే నాలుగు పురుషార్థాలను ఇచ్చే తల్లి
పూర్ణా – అన్ని విధాలా పరిపూర్ణమైనది
భోగినీ – సమస్త భోగాలను అనుభవించేది మరియు అనుభవింపజేసేది
భువనేశ్వరీ – పదునాలుగు లోకాలకు ఏకైక అధినేత్రి
అంబికా – లోకమాత
అనాది నిధనా – పుట్టుక గానీ, చావు గానీ లేని శాశ్వతమైన ఉనికి
హరిబ్రహ్మేంద్ర సేవితా – విష్ణువు, బ్రహ్మ, ఇంద్రుడిచే నిరంతరం సేవించబడేది

నారాయణీ నాదరూపా నామరూపవివర్జితా ।
హ్రీంకారీ హ్రీమతీ హృద్యా హేయోపాదేయవర్జితా ॥ 70 ॥
నారాయణీ – నారాయణుని అంశ, ఆపదలో ఆదుకునే శక్తి
నాదరూపా – ఓంకార నాదమే రూపంగా కలిగినది
నామరూప వివర్జితా – ఏ పేరూ, ఏ రూపం లేని నిర్గుణ పరబ్రహ్మ స్వరూపం
హ్రీంకారీ – హ్రీం అనే అత్యంత శక్తివంతమైన బీజాక్షరమే ప్రాణంగా కలది
హ్రీమతీ – లజ్జ అనే గుణమే ఆభరణంగా కలిగినది
హృద్యా – అందరి హృదయాలకు ఆనందాన్ని కలిగించేది
హేయోపాదేయ వర్జితా – వదిలిపెట్టాల్సినవి లేదా కొత్తగా పొందాల్సినవి అంటూ ఏమీ లేని పరిపూర్ణ స్థితి

రాజరాజార్చితా రాజ్ఞీ రమ్యా రాజీవలోచనా ।
రంజనీ రమణీ రస్యా రణత్కింకిణిమేఖలా ॥ 71 ॥
రాజరాజార్చితా – రాజులకు రాజైన కుబేరునిచే పూజించబడే తల్లి
రాజ్ఞీ – ఈ సమస్త లోకాలను పరిపాలించే మహారాణి
రమ్యా – రమణీయమైన అందం కలిగినది
రాజీవలోచనా – పద్మాల వంటి విశాలమైన కన్నులు కలది
రంజనీ – భక్తుల మనస్సులకు ఆనందాన్నిచ్చే తల్లి
రమణీ – చూడముచ్చటైన రూపం కలిగిన సుందరి
రస్యా – ఆనందానికి మూలమైనది
రణత్కింకిణి మేఖలా – నడుస్తుంటే సవ్వడి చేసే మువ్వలు ఉన్న వడ్డాణమును ధరించినది

రమా రాకేందువదనా రతిరూపా రతిప్రియా ।
రక్షాకరీ రాక్షసఘ్నీ రామా రమణలంపటా ॥ 72 ॥
రమా – లక్ష్మీదేవి రూపంలో ఐశ్వర్యాన్ని ఇచ్చే తల్లి
రాకేందు వదనా – పున్నమి చంద్రుని వంటి చల్లని, అందమైన ముఖం కలది
రతిరూపా – మన్మథుని భార్య రతిదేవి అంతటి సౌందర్యం కలది
రతిప్రియా – భక్తులపై అనురాగం కలిగినది
రక్షాకరీ – తనను నమ్మిన వారిని ఆపదల నుండి రక్షించే తల్లి
రాక్షసఘ్నీ – దుష్ట రాక్షసులను సంహరించే శక్తి
రామా – స్త్రీలలో అత్యంత ఉత్తమమైనది
రమణలంపటా – తన భర్త అయిన శివుని పట్ల అమితమైన ప్రేమ కలిగినది

కామ్యా కామకళారూపా కదంబకుసుమప్రియా ।
కళ్యాణీ జగతీకందా కరుణారససాగరా ॥ 73 ॥
కామ్యా – అందరిచే కోరదగినది
కామకలారూపా – సృష్టికి మూలమైన కామకళ అనే రహస్య విద్యారూపం
కదంబ కుసుమ ప్రియా – కదంబ పూలంటే ఎంతో ఇష్టం కలిగిన తల్లి
కల్యాణీ – ఎప్పుడూ అందరికీ శుభాన్నే కలిగించేది
జగతీకందా – ఈ జగత్తు అనే చెట్టుకు మూలం (వేరు) వంటిది
కరుణారస సాగరా – దయ అనే అమృతంతో నిండిన సముద్రం వంటిది

కళావతీ కళాలాపా కాంతా కాదంబరీప్రియా ।
వరదా వామనయనా వారుణీమదవిహ్వలా ॥ 74 ॥
కళావతీ – 64 కళలకూ (విద్యలకు) అధిదేవత
కళాలాపా – అతి మధురమైన మాటలు పలికే తల్లి
కాంతా – కాంతివంతమైన ఆకర్షణీయ రూపము కలది
కాదంబరీప్రియా – కాదంబరీ అనే స్తోత్రం లేదా మధురమైన పానీయం అంటే ఇష్టం కలది
వరదా – అడిగిన వెంటనే వరాలను ప్రసాదించే తల్లి
వామనయనా – అందమైన, ఆకర్షణీయమైన కన్నులు కలది
వారుణీమద విహ్వలా – ఆత్మానందమనే అమృత పానంతో తన్మయత్వం చెందునది

విశ్వాధికా వేదవేద్యా వింధ్యాచలనివాసినీ ।
విధాత్రీ వేదజననీ విష్ణుమాయా విలాసినీ ॥ 75 ॥
విశ్వాధికా – ఈ ప్రపంచం కంటే మిన్నయైనది
వేదవేద్యా – వేదాల ద్వారా మాత్రమే తెలుసుకోదగిన పరమ సత్యం
వింధ్యాచల నివాసినీ – వింధ్య పర్వతములలో నివసించే తల్లి
విధాత్రీ – సృష్టిని ధరించేది, పోషించేది
వేదజననీ – సకల వేదాలకు మూలమైన తల్లి
విష్ణుమాయా – విష్ణువు యొక్క మాయా స్వరూపంగా లోకలీలలు ప్రదర్శించేది
విలాసినీ – సృష్టి, స్థితి, లయ కార్యాలను ఒక వినోదంలా చేసేది

క్షేత్రస్వరూపా క్షేత్రేశీ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞపాలినీ ।
క్షయవృద్ధివినిర్ముక్తా క్షేత్రపాలసమర్చితా ॥ 76 ॥
క్షేత్రస్వరూపా – ఈ సమస్త విశ్వము మరియు దేహమే తన రూపముగా కలది
క్షేత్రేశీ – అన్ని క్షేత్రాలకు యజమానురాలు
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞపాలినీ – శరీరాన్ని, దానిలోని ఆత్మను రెండింటినీ రక్షించేది
క్షయవృద్ధివినిర్ముక్తా – పెరుగుదల, తరుగుదల లేని శాశ్వతమైనది
క్షేత్రపాలసమర్చితా – క్షేత్రపాలకుల చేత పూజింపబడేది

విజయా విమలా వంద్యా వందారుజనవత్సలా ।
వాగ్వాదినీ వామకేశీ వహ్నిమండలవాసినీ ॥ 77 ॥
విజయా – సర్వకాల సర్వావస్థలలోనూ సకలమును జయించేది
విమలా – ఎటువంటి మాలిన్యములు లేనిది
వంద్యా – అందరిచేత నమస్కరింపదగినది
వందారుజనవత్సలా – తనకు భక్తితో నమస్కరించే భక్తుల పట్ల అమితమైన వాత్సల్యం కలిగినది
వాగ్వాదినీ – వాక్కునకు అధిదేవత
వామకేశీ – అందమైన కేశపాశము కలది (వామకేశ్వరుడైన పరమశివుని పత్ని)
వహ్నిమండలవాసినీ – అగ్నిమండలంలో నివసించేది

భక్తిమత్-కల్పలతికా పశుపాశవిమోచనీ ।
సంహృతాశేషపాషండా సదాచారప్రవర్తికా ॥ 78 ॥
భక్తిమత్-కల్పలతికా – భక్తుల కోరికలను తీర్చే కల్పవృక్షం వంటిది
పశుపాశవిమోచనీ – జీవులను అజ్ఞానం అనే పాశాల నుండి విముక్తి చేసేది
సంహృతాశేషపాషండా – వేదవిరుద్ధమైన మార్గాలను, చెడు ఆలోచనలను నశింపజేసేది
సదాచారప్రవర్తికా – లోకంలో సదాచారాన్ని నెలకొల్పి, ప్రజలను సన్మార్గంలో నడిపించేది

తాపత్రయాగ్నిసంతప్తసమాహ్లాదనచంద్రికా ।
తరుణీ తాపసారాధ్యా తనుమధ్యా తమోఽపహా ॥ 79 ॥
తాపత్రయాగ్నిసంతప్తసమాహ్లాదనచంద్రికా – సంసారంలోని మూడు రకాల తాపాలతో బాధపడేవారికి వెన్నెల వంటి చల్లదనాన్ని ఇచ్చి ఉపశమనం కలిగించేది
తరుణీ – ఎల్లప్పుడూ నిత్య యవ్వనంతో ప్రకాశించేది
తాపసారాధ్యా – మునులచే, తపస్సు చేసేవారిచే ఆరాధించబడేది
తనుమధ్యా – సన్నని నడుము కలిగిన మనోహరమైన రూపం గలది
తమోఽపహా – అజ్ఞానం అనే చీకటిని పోగొట్టి జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేది

చితిస్తత్పదలక్ష్యార్థా చిదేకరసరూపిణీ ।
స్వాత్మానందలవీభూతబ్రహ్మాద్యానందసంతతిః ॥ 80 ॥
చితిః – చైతన్య స్వరూపిణి
తత్పదలక్ష్యార్థా – తత్త్వమసి అనే మహావాక్యములోని తత్ (పరమాత్మ) అనే పదానికి అర్థమైనది
చిదేకరసరూపిణీ – కేవలం స్వచ్ఛమైన జ్ఞానమనే రసమే రూపముగా కలది
స్వాత్మానందలవీభూతబ్రహ్మాద్యానందసంతతిః – బ్రహ్మాది దేవతల ఆనందమంతా కూడా అమ్మవారి ఆనందంలో ఒక చిన్న బిందువు వంటిది

ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.

ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏

👉 భారతీయ సంస్కృతి YouTube Channel Link

ఈ సమాచారాన్ని వీడియొ రూపంలో చూడాలనుకుంటే ఈ లింక్ ఓపెన్ చేసి వీడియొ చూడండి 👇👇👇. మరెంతో ఆధ్యాత్మిక, ధార్మిక సమాచారం కోసం భారతీయ సంస్కృతి ఛానల్ ను subscribe చేసుకోండి.