లలితా సహస్రనామాలు తెలుగులో అర్థం -8

మన హిందూ సనాతన ధర్మంలో శ్రీ లలితా సహస్రనామ స్తోత్రానికి ఉన్న విశిష్టత అంతా ఇంతా కాదు బ్రహ్మాండ పురాణంలో సాక్షాత్తు ఆ హయగ్రీవుడు అగస్త్య మహామునికి ఉపదేశించిన మహా మంత్రం ఇది.

అమ్మవారి అనుగ్రహం పొందడానికి, జీవితంలో సకల శుభాలు, ప్రశాంతత కలగడానికి ప్రతిరోజూ ఎంతోమంది భక్తులు ఈ సహస్రనామాన్ని పఠిస్తుంటారు అయితే, ఏదైనా స్తోత్రాన్ని కేవలం చదవడం కన్నా అందులోని ప్రతి నామానికి ఉన్న అంతరార్థాన్ని తెలుసుకుని, భావయుక్తంగా పఠిస్తే ఆ అనుభూతి మరింత అద్భుతంగా ఉంటుంది ఆ జగన్మాత తత్వం మనసుకు మరింత దగ్గరవుతుంది. లలితా పరమేశ్వరి వైభవాన్ని తెలుసుకునే ఈ ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణాన్ని ప్రారంభిద్దాం.

చిత్కళా,ఽనందకలికా,ప్రేమరూపా,ప్రియంకరీ।
నామపారాయణప్రీతా,నందివిద్యా,నటేశ్వరీ॥141॥
చిత్కళా – చైతన్యమనే కళా స్వరూపిణి
ఆనందకలికా – ఆనందమనే తామర మొగ్గ వంటిది
ప్రేమరూపా – స్వచ్ఛమైన ప్రేమయే రూపంగా కలది
ప్రియంకరీ – భక్తులకు మేలు చేసేది
నామపారాయణప్రీతా – తన నామములను పారాయణ చేసేవారి యందు ప్రీతి కలది
నందివిద్యా – నందీశ్వరుడు ఉపాసించిన విద్య (మంత్రం) స్వరూపిణి
నటేశ్వరీ – నటరాజ రూపంలో ఉన్న శివుని శక్తి

మిథ్యాజగదధిష్ఠానా,ముక్తిదా,ముక్తిరూపిణీ।
లాస్యప్రియా,లయకరీ,లజ్జా,రంభాదివందితా॥142॥
మిథ్యాజగదధిష్ఠానా – మార్పుచెందే ఈ జగత్తుకు ఆధారభూతమైనది
ముక్తిదా – మోక్షాన్ని ఇచ్చేది
ముక్తిరూపిణీ – మోక్షమే తన రూపంగా ఉన్నది
లాస్యప్రియా – పార్వతీదేవి చేసే ‘లాస్యం’ అనే నృత్యం పై ప్రీతి కలది
లయకరీ – ప్రళయ కాలంలో సమస్తాన్ని తనలో లీనం చేసుకునేది
లజ్జా – వినయం లేదా లజ్జా స్వరూపిణి
రంభాదివందితా – రంభ మొదలైన అప్సరసలచే నమస్కరించబడేది

భవదావసుధావృష్టిః,పాపారణ్యదవానలా।
దౌర్భాగ్యతూలవాతూలా,జరాధ్వాంతరవిప్రభా॥143॥
భవదావసుధావృష్టిః – సంసారమనే అడవి మంటలను చల్లార్చే అమృత వర్షం వంటిది
పాపారణ్యదవానలా – పాపాలనే అడవిని దహించివేసే కార్చిచ్చు వంటిది
దౌర్భాగ్యతూలవాతూలా – దౌర్భాగ్యమనే దూదిని ఎగురగొట్టే సుడిగాలి వంటిది
జరాధ్వాంతరవిప్రభా – ముసలితనమనే చీకటిని పారద్రోలే సూర్యకాంతి వంటిది

భాగ్యాబ్ధిచంద్రికా,భక్తచిత్తకేకిఘనాఘనా।
రోగపర్వతదంభోళిః,మృత్యుదారుకుఠారికా॥144॥
భాగ్యాబ్ధిచంద్రికా – అదృష్టమనే సముద్రాన్ని ఉప్పొంగజేసే వెన్నెల వంటిది
భక్తచిత్తకేకిఘనాఘనా – భక్తుల మనస్సు అనే నెమలి నాట్యం చేయించే మేఘం వంటిది
రోగపర్వతదంభోళిః – రోగాలనే పర్వతాలను పిండి చేసే వజ్రాయుధం వంటిది
మృత్యుదారుకుఠారికా – మృత్యువు అనే చెట్టును నరికే గొడ్డలి వంటిది

మహేశ్వరీ,మహాకాళీ,మహాగ్రాసా,మహాశనా।
అపర్ణా,చండికా,చండముండాసురనిషూదినీ॥145॥
మహేశ్వరీ – మహేశ్వరుని శక్తి, పరమేశ్వరి
మహాకాళీ – కాలానికి కూడా కాలమైన మహాకాళి స్వరూపిణి
మహాగ్రాసా – ప్రళయ కాలంలో ముల్లోకాలను మింగగలది
మహాశనా – సమస్తాన్ని భుజించేది
అపర్ణా – తపస్సులో ఆకును కూడా ఆహారంగా తీసుకోనిది
చండికా – రాక్షసులను అంతం చేసే చండీ స్వరూపిణి
చండముండాసురనిషూదినీ – చండముండులను సంహరించినది

క్షరాక్షరాత్మికా,సర్వలోకేశీ,విశ్వధారిణీ।
త్రివర్గదాత్రీ,సుభగా,త్ర్యంబకా,త్రిగుణాత్మికా॥146॥
క్షరాక్షరాత్మికా – నశించే దేహము మరియు నశించని ఆత్మ రెండూ తానైనది
సర్వలోకేశీ – అన్ని లోకములకు అధిదేవత
విశ్వధారిణీ – ఈ సమస్త విశ్వాన్ని ధరించి రక్షించేది
త్రివర్గదాత్రీ – ధర్మ, అర్థ, కామములను ప్రసాదించేది
సుభగా – శ్రేష్ఠమైన ఐశ్వర్యము కలది
త్ర్యంబకా – మూడు కన్నులు కలిగినది
త్రిగుణాత్మికా – సత్వ, రజ, తమోగుణములే స్వరూపముగా కలది

స్వర్గాపవర్గదా,శుద్ధా,జపాపుష్పనిభాకృతిః।
ఓజోవతీ,ద్యుతిధరా,యజ్ఞరూపా,ప్రియవ్రతా॥147॥
స్వర్గాపవర్గదా – స్వర్గ సుఖాలు మరియు మోక్షాన్ని ఇచ్చేది
శుద్ధా – పవిత్రమైనది
జపాపుష్పనిభాకృతిః – మందార పువ్వు వంటి ఎర్రని కాంతి కలది
ఓజోవతీ – శక్తి కలిగినది
ద్యుతిధరా – ప్రకాశాన్ని ధరించినది
యజ్ఞరూపా – యజ్ఞమే తన రూపం
ప్రియవ్రతా – వ్రతాలను ప్రేమించేది

దురారాధ్యా,దురాదర్షా,పాటలీకుసుమప్రియా।
మహతీ,మేరునిలయా,మందారకుసుమప్రియా॥148॥
దురారాధ్యా – సాధారణంగా ఆరాధించడానికి కష్టమైనది
దురాదర్షా – ఎదురించడానికి సాధ్యంకాని శక్తి
పాటలీకుసుమప్రియా – పాటలీ పుష్పాన్ని ఇష్టపడేది
మహతీ – గొప్పది
మేరునిలయా – మేరు పర్వతంలో నివసించేది
మందారకుసుమప్రియా – మందార పూలను ఇష్టపడేది

వీరారాధ్యా,విరాడ్రూపా,విరజా,విశ్వతోముఖీ।
ప్రత్యగ్రూపా,పరాకాశా,ప్రాణదా,ప్రాణరూపిణీ॥149॥
వీరారాధ్యా – వీరులచే ఆరాధించబడేది
విరాడ్రూపా – విశ్వమంతా విస్తరించిన రూపం
విరజా – మలినరహితమైనది
విశ్వతోముఖీ – అన్ని వైపులా ముఖములు కలది
ప్రత్యగ్రూపా – అంతరాత్మ రూపం
పరాకాశా – పరమ ఆకాశ స్వరూపిణి
ప్రాణదా – ప్రాణమును ఇచ్చేది
ప్రాణరూపిణీ – ప్రాణమే తానైనది

మార్తాండభైరవారాధ్యా,మంత్రిణీన్యస్తరాజ్యధూః।
త్రిపురేశీ,జయత్సేనా,నిస్త్రైగుణ్యా,పరాపరా॥150॥
మార్తాండభైరవారాధ్యా – మార్తాండ భైరవునిచే ఆరాధించబడేది
మంత్రిణీన్యస్తరాజ్యధూః – మంత్రిణికి రాజ్యభారం అప్పగించినది
త్రిపురేశీ – త్రిపురాలకు అధిపతి
జయత్సేనా – విజయాన్ని ఇచ్చే సైన్యము కలది
నిస్త్రైగుణ్యా – గుణాలకు అతీతమైనది
పరాపరా – పరమ మరియు అపర రూపములు రెండూ తానే

సత్యజ్ఞానానందరూపా,సామరస్యపరాయణా।
కపర్దినీ,కలామాలా,కామధుక్,కామరూపిణీ॥151॥
సత్యజ్ఞానానందరూపా – సత్యం, జ్ఞానం, ఆనందమే స్వరూపంగా కలది
సామరస్యపరాయణా – శివశక్తి సమైక్య స్థితిలో ఉండేది
కపర్దినీ – శివుని జటాజూట శక్తి
కలామాలా – కళలను మాలగా ధరించినది
కామధుక్ – కోర్కెలను తీర్చే కామధేనువు వంటిది
కామరూపిణీ – భక్తులు కోరిన రూపంలో దర్శనమిచ్చేది

కళానిధిః,కావ్యకళా,రసజ్ఞా,రసశేవధిః।
పుష్టా,పురాతనా,పూజ్యా,పుష్కరా,పుష్కరేక్షణా॥152॥
కళానిధిః – కళలకు నిధి
కావ్యకళా – కావ్య రూప కళ
రసజ్ఞా – రసాల సారాన్ని తెలిసినది
రసశేవధిః – ఆనందానికి గని
పుష్టా – సంపూర్ణమైనది
పురాతనా – ప్రాచీనమైనది
పూజ్యా – పూజించదగినది
పుష్కరా – పోషించేది
పుష్కరేక్షణా – పద్మకన్నుల తల్లి

పరంజ్యోతిః,పరంధామ,పరమాణుః,పరాత్పరా।
పాశహస్తా,పాశహంత్రీ,పరమంత్రవిభేదినీ॥153॥
పరంజ్యోతిః – అత్యున్నత వెలుగు
పరంధామ – పరమ నివాసం
పరమాణుః – సూక్ష్మమైన అణు రూపం
పరాత్పరా – అన్నింటికంటే అతీతమైనది
పాశహస్తా – చేతిలో పాశం కలది
పాశహంత్రీ – బంధాలను తెంచేది
పరమంత్రవిభేదినీ – దుష్ట మంత్రాలను భేదించేది

మూర్తాఽమూర్తాఽనిత్యతృప్తా,మునిమానసహంసికా।
సత్యవ్రతా,సత్యరూపా,సర్వాంతర్యామినీ,సతీ॥154॥
మూర్తా – రూపం కలది
అమూర్తా – రూపరహితమైనది
అనిత్యతృప్తా – ఎప్పటికీ తృప్తిగా ఉండేది
మునిమానసహంసికా – మునుల మనస్సులో హంస వంటిది
సత్యవ్రతా – సత్యమే వ్రతం
సత్యరూపా – సత్యమే స్వరూపం
సర్వాంతర్యామినీ – అంతటా వ్యాపించినది
సతీ – పవిత్రమైన సాధ్వి

బ్రహ్మాణీ,బ్రహ్మజననీ,బహురూపా,బుధార్చితా।
ప్రసవిత్రీ,ప్రచండాజ్ఞా,ప్రతిష్ఠా,ప్రకటాకృతిః॥155॥
బ్రహ్మాణీ – బ్రహ్మశక్తి
బ్రహ్మజననీ – బ్రహ్మను జన్మించిన తల్లి
బహురూపా – అనేక రూపాలు కలది
బుధార్చితా – జ్ఞానులచే పూజించబడేది
ప్రసవిత్రీ – సృష్టికర్త
ప్రచండాజ్ఞా – తిరుగులేని ఆజ్ఞ కలది
ప్రతిష్ఠా – స్థిరమైన ఆధారం
ప్రకటాకృతిః – స్పష్టమైన రూపం

ప్రాణేశ్వరీ,ప్రాణదాత్రీ,పంచాశత్పీఠరూపిణీ।
విశృంఖలా,వివిక్తస్థా,వీరమాతా,వియత్ప్రసూః॥156॥
ప్రాణేశ్వరీ – ప్రాణాలకు అధిదేవత
ప్రాణదాత్రీ – ప్రాణమును ఇచ్చేది
పంచాశత్పీఠరూపిణీ – 50 పీఠాల రూపంలో ఉన్నది
విశృంఖలా – బంధరహితమైనది
వివిక్తస్థా – ఏకాంతంలో ఉండేది
వీరమాతా – వీరుల తల్లి
వియత్ప్రసూః – ఆకాశాన్ని సృష్టించినది

ముకుందా,ముక్తినిలయా,మూలవిగ్రహరూపిణీ।
భావజ్ఞా,భవరోగఘ్నీ,భవచక్రప్రవర్తినీ॥157॥
ముకుందా – మోక్షాన్ని ఇచ్చేది
ముక్తినిలయా – ముక్తికి నిలయం
మూలవిగ్రహరూపిణీ – మూల రూపం
భావజ్ఞా – భావాలను తెలిసినది
భవరోగఘ్నీ – సంసార రోగాలను నాశనం చేసేది
భవచక్రప్రవర్తినీ – సంసార చక్రాన్ని నడిపించేది

ఛందస్సారా,శాస్త్రసారా,మంత్రసారా,తలోదరీ।
ఉదారకీర్తి,రుద్దామవైభవా,వర్ణరూపిణీ॥158॥
ఛందస్సారా – వేద ఛందస్సుల సారం
శాస్త్రసారా – శాస్త్రాల సారం
మంత్రసారా – మంత్రాల సారం
తలోదరీ – సన్నని నడుము కలది
ఉదారకీర్తి – గొప్ప కీర్తి కలది
ఉద్దామవైభవా – అద్భుత వైభవం కలది
వర్ణరూపిణీ – అక్షర రూపంలో ఉన్నది

జన్మమృత్యుజరాతప్తజనవిశ్రాంతిదాయినీ।
సర్వోపనిషదుద్ఘుష్టా,శాంత్యతీతకళాత్మికా॥159॥
జన్మమృత్యుజరాతప్తజనవిశ్రాంతిదాయినీ – జన్మ, మృత్యు, జరాతో బాధపడేవారికి విశ్రాంతి ఇచ్చేది
సర్వోపనిషదుద్ఘుష్టా – ఉపనిషత్తులచే కీర్తించబడినది
శాంత్యతీతకళాత్మికా – శాంతిని మించిన కళా స్వరూపిణి

గంభీరా,గగనాంతఃస్థా,గర్వితా,గానలోలుపా।
కల్పనారహితా,కాష్ఠా,కాంతా,కాంతార్ధవిగ్రహా॥160॥
గంభీరా – లోతైన స్వభావం కలది
గగనాంతఃస్థా – ఆకాశంలో నివసించేది
గర్వితా – దివ్య గర్వం కలది
గానలోలుపా – గానాన్ని ఇష్టపడేది
కల్పనారహితా – కల్పనలకు అతీతమైనది
కాష్ఠా – అత్యున్నత స్థితి
కాంతా – సౌందర్యవతి
కాంతార్ధవిగ్రహా – శివుని అర్థభాగం కలది

ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.

ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏

👉 భారతీయ సంస్కృతి YouTube Channel Link

ఈ సమాచారాన్ని వీడియొ రూపంలో చూడాలనుకుంటే ఈ లింక్ ఓపెన్ చేసి వీడియొ చూడండి 👇👇👇. మరెంతో ఆధ్యాత్మిక, ధార్మిక సమాచారం కోసం భారతీయ సంస్కృతి ఛానల్ ను subscribe చేసుకోండి.