మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 41-50 శ్లోకాలు
మూకపంచశతీ మందస్మిత శతకం శ్రీ కామాక్షీ అమ్మవారి దివ్య మందహాస మహిమను వర్ణించే అపూర్వమైన స్తోత్రరత్నం. మహాకవి మూకకవి రచించిన ఈ శతకంలోని ప్రతి శ్లోకం అమ్మవారి కరుణ, సౌందర్యం, అనుగ్రహాన్ని అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ వ్యాసంలో ప్రతి శ్లోకానికి సులభమైన తెలుగులో అర్థం మరియు భావాన్ని తెలుసుకుందాం.
జ్యోత్స్నాకాంతిభిరేవ నిర్మలతరం నైశాకరం మండలం
హంసైరేవ శరద్విలాససమయే వ్యాకోచమంభోరుహమ్ ।
స్వచ్ఛైరేవ వికస్వరైరుడుగుణైః కామాక్షి బింబం దివః
పుణ్యైరేవ మృదుస్మితైస్తవ ముఖం పుష్ణాతి శోభాభరమ్ ॥41॥
కామాక్షీ! రాత్రివేళ చంద్రుని మండలం వెన్నెల కాంతుల వల్ల స్వచ్ఛంగా కనిపిస్తుంది. శరదృతువులో వికసించిన పద్మం చుట్టూ ఉండే తెల్లని హంసల వల్ల మరింత అందంగా కనిపిస్తుంది. ఆకాశం ప్రకాశించే స్వచ్ఛమైన నక్షత్రాల వల్ల శోభిల్లుతుంది. అదే విధంగా, ఓ తల్లీ! ఎంతో అందమైన నీ ముఖం కూడా ఎంతో పవిత్రమైన నీ మృదువైన చిరునవ్వుల వల్లే పరిపూర్ణమైన అందంతో ప్రకాశిస్తోంది.
మానగ్రంథివిధుంతుదేన రభసాదాస్వాద్యమానే నవ-
ప్రేమాడంబరపూర్ణిమాహిమకరే కామాక్షి తే తత్క్షణమ్ ।
ఆలోక్య స్మితచంద్రికాం పునరిమామున్మీలనం జగ్ముషీం
చేతః శీలయతే చకోరచరితం చంద్రార్ధచూడామణేః ॥41॥
మాతా! కామాక్షీ! నీ ప్రాణనాథుడైన ఈశ్వరునితో ప్రణయములో ఉన్నపుడు నీ ముఖములో ఉన్న సిగ్గు అనే రాహువు పూర్ణ చంద్రబింబము వంటి నీ ముఖమును మ్రింగాలని చూస్తున్నాడు. ఆ సమయములో నీ ముఖములోని వెన్నెల కాంతులను చూసి ఈశ్వరుడు ఎంతో ఆనందిస్తున్నాడు.
కామాక్షి స్మితమంజరీం తవ భజే యస్యాస్త్విషామంకురా-
నాపీనస్తనపానలాలసతయా నిశ్శంకమంకేశయః ।
ఊర్ధ్వం వీక్ష్య వికర్షతి ప్రసృమరానుద్దామయా శుండయా
సూనుసుతే బిసశంకయాశు కుహనాదంతావలగ్రామణీః ॥42॥
అమ్మా! నీ ప్రియపుత్రుడైన వినాయకుడు నీ ఒడిలో పడుకుని, నీ స్తన్యమును త్రాగుతూ, నీ ముఖములో ఉన్న చిరునవ్వులను చూసి, వాటిని పుష్పగుచ్చములు అనుకుని తన తొండముతో లాగడానికి ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు. అంత సమ్మోహనమైన నీ చిరునవ్వులకు నా ప్రణామములు.
గాఢాశ్లేషవిమర్దసంభ్రమవశాదుద్దామముక్తాగుణ-
ప్రాలంబే కుచకుంభయోర్విగలితే దక్షద్విషో వక్షసి ।
యా సఖ్యేన పినహ్యతి ప్రచురయా భాసా తదీయాం దశాం
సా మే ఖేలతు కామకోటి హృదయే సాంద్రస్మితాంశుచ్ఛటా ॥43॥
అమ్మా! ఈశ్వరుని గాఢమైన కౌగిలింతతో నీ గళమున ఉన్న ముత్యాల సరులు తెగి జారిపోయాయి. ఎల్లప్పుడూ ఆ ముత్యాల హారములతో చెలిమి చేసే నీ చిరునవ్వులు నీ గళములోను, ఈశ్వరుని వక్షములోను మాలికలై మెరిసాయి. ఆ మనోహరమైన చిరునవ్వులు నా హృదయములో ప్రతిఫలించుగాక.
మందారే తవ మంథరస్మితరుచాం మాత్సర్యమాలోక్యతే
కామాక్షి స్మరశాసనే చ నియతో రాగోదయో లక్ష్యతే ।
చాంద్రీషు ద్యుతిమంజరీషు చ మహాంద్వేషాంకురో దృశ్యతే
శుద్ధానాం కథమీదృశీ గిరిసుతేఽతిశుద్ధా దశా కథ్యతామ్ ॥44॥
ఓ గిరిరాజ తనయా! కామాక్షీ! నీ చిరునవ్వుల ప్రకాశము మందారములో అహంకారమును, మన్మథవైరియైన శివునిలో అనురాగమును, చంద్రునిలో మచ్చ అనే దోషాన్ని చూపిస్తోంది. దోషరహితమైన వాటిలో కూడా దోషాలను చూపించే ఈ నీ శక్తి ఎంత అద్భుతమో!
పీయూషం ఖలు పీయతే సురజనైర్దుగ్ధాంబుధిర్మథ్యతే
మాహేశైశ్చ జటాకలాపనిగడైర్మందాకినీ నహ్యతే ।
శీతాంశుః పరిభూయతే చ తమసా తస్మాదనేతాదృశీ
కామాక్షి స్మితమంజరీ తవ వచోవైదగ్ధ్యముల్లంఘతే ॥45॥
మాతా! కామాక్షీ! దేవతలు అమృతమును త్రాగారు. క్షీరసాగరం మథించబడింది. గంగను శివుడు తన జటలో బంధించాడు. చంద్రుడు రాహువిచే గ్రహించబడుతున్నాడు. కానీ ఇవన్నీ ఉన్నా నీ చిరునవ్వుల లాంటి దివ్యత్వం ఎక్కడా కనిపించదు.
ఆశంకే తవ మందహాసలహరీమన్యాదృశీం చంద్రికా-
మేకామ్రేశకుటుంబిని ప్రతిపదం యస్యాః ప్రభాసంగమే ।
వక్షోజాంబురుహే న తే రచయతః కాంచిద్దశాం కౌఙ్మలీ-
మాస్యాంభోరుహమంబ కించ శనకైరాలంబతే ఫుల్లతామ్ ॥46॥
అమ్మా! నీ చిరునవ్వులు చంద్రకాంతికి మించినవిగా ప్రకాశిస్తున్నాయి. నీ వక్షస్థల పద్మాలు ఇంకా సంపూర్ణంగా వికసించకపోయినా, నీ ముఖకమలం మాత్రం పూర్ణ వికాసాన్ని పొందింది. ఇది నీ చిరునవ్వుల ప్రత్యేక మహిమ.
ఆస్తీర్ణాధరకాంతిపల్లవచయే పాతం ముహుర్జగ్ముషీ
మారద్రోహిణి కందలత్స్మరశరజ్వాలావలీర్వ్యంజతీ ।
నిందంతీ ఘనసారహారవలయజ్యోత్స్నామృణాలాని తే
కామాక్షి స్మితచాతురీ విరహిణీరీతిం జగాహేతరామ్ ॥47॥
మాతా! నీ చిరునవ్వులు శివుని విరహాన్ని కూడా అధిగమించి అతని హృదయాన్ని ఆకర్షిస్తున్నాయి. నీ పెదవులపై కదులుతున్న ఆ నవ్వులు స్వయంగా ప్రేమరసాన్ని ప్రసరింపజేస్తున్నాయి.
సూర్యాలోకవిధౌ వికాసమధికం యాంతీ హరంతీ తమ-
స్సందోహం నమతాం నిజస్మరణతో దోషాకరద్వేషిణీ ।
నిర్యాంతీ వదనారవిందకుహరాన్నిర్ధూతజాడ్యా నృణాం
శ్రీకామాక్షి తవ స్మితద్యుతిమయీ చిత్రీయతే చంద్రికా ॥48॥
అమ్మా! నీ చిరునవ్వులు చంద్రకాంతి వలె ప్రకాశించి భక్తుల అజ్ఞానాన్ని తొలగిస్తాయి. నీ దర్శనం వల్ల వారి మనస్సులు జ్ఞానప్రకాశంతో నిండిపోతాయి.
కుంఠీకుర్యురమీ కుబోధఘటనామస్మన్మనోమాథినీం
శ్రీకామాక్షి శివంకరాస్తవ శివే శ్రీమందహాసాంకురాః ।
యే తన్వంతి నిరంతరం తరుణిమస్తంబేరమగ్రామణీ-
కుంభద్వంద్వవిడంబిని స్తనతటే ముక్తాకుథాడంబరమ్ ॥49॥
అమ్మా! నీ చిరునవ్వులు అజ్ఞానాన్ని తొలగించే శక్తిని కలిగి మనసుకు శాంతిని ప్రసాదిస్తాయి.
ప్రేంఖంతః శరదంబుదా ఇవ శనైః ప్రేమానిలైః ప్రేరితా
మజ్జంతో మందనారికంఠసుషమాసింధౌ ముహుర్మంథరమ్ ।
శ్రీకామాక్షి తవ స్మితాంశునికరాః శ్యామాయమానశ్రియో
నీలాంభోధరనైపుణీం తత ఇతో నిర్నిద్రయంత్యంజసా ॥50॥
మాతా! నీ చిరునవ్వులు శరదృతువు మేఘాలవలె శివుని కంఠసౌందర్యంలో లీనమై లోకాలకు శాంతిని ప్రసాదిస్తున్నాయి.
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్సైట్లోని ఇతర పోస్ట్లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్ను సందర్శించండి. 🙏
