మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 21-30 శ్లోకాలు
మూకపంచశతీ మందస్మిత శతకం శ్రీ కామాక్షీ అమ్మవారి దివ్య మందహాస మహిమను వర్ణించే అపూర్వమైన స్తోత్రరత్నం. మహాకవి మూకకవి రచించిన ఈ శతకంలోని ప్రతి శ్లోకం అమ్మవారి కరుణ, సౌందర్యం, అనుగ్రహాన్ని అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ వ్యాసంలో ప్రతి శ్లోకానికి సులభమైన తెలుగులో అర్థం మరియు భావాన్ని తెలుసుకుందాం.
సాదృశ్యం కలశాంబుధేర్వహతి యత్కామాక్షి మందస్మితం
శోభామోష్ఠరుచాంబ విద్రుమభవామేతాద్భిదాం బ్రూమహే ।
ఏకస్మాదుదితం పురా కిల పపౌ శర్వః పురాణః పుమాన్
ఏతన్మధ్యసముద్భవం రసయతే మాధుర్యరూపం రసమ్ ॥21॥
మాతా! కామాక్షీ! నీ అందమైన చిరునవ్వులు తెల్లని క్షీర సముద్రంతో సమానంగా ఉంటాయి. అయితే వాటికి, క్షీర సముద్రానికి ఒక చిన్న తేడా ఉంది. క్షీరసాగర మథనంలో పుట్టిన విషాన్ని ఈశ్వరుడు ఒక్కసారే మింగాడు. కానీ ఎర్రని పగడాల వంటి నీ పెదవుల మధ్య నుండి పుట్టే అమృతాన్ని మాత్రం ఆయన ప్రతిరోజూ, ఎల్లప్పుడూ ఆస్వాదిస్తూనే ఉన్నాడు.
ఉత్తుంగస్తనకుంభశైలకటకే విస్తారికస్తూరికా-
పత్రశ్రీజుషి చంచలాః స్మితరుచః కామాక్షి తే కోమలాః ।
సంధ్యాదీధితిరంజితా ఇవ ముహుః సాంద్రాధరజ్యోతిషా
వ్యాలోలామలశారదాభ్రశకలవ్యాపారమాతన్వతే ॥22॥
అమ్మా! నీ వక్షస్థలం అనే పర్వత శిఖరాల మీద కస్తూరితో వేసిన మకరికా పత్రాల నడుమ నీ మృదువైన చిరునవ్వులు మెరుపుల వలె సంచరిస్తున్నాయి. నీ పెదవుల ఎర్రని కాంతితో కలిసిన ఆ నవ్వుల వెలుగు, సంధ్యా కాంతులతో కూడిన శరదృతువులోని స్వచ్ఛమైన తెల్లని మేఘాల కదలికల వలె ప్రకాశిస్తోంది.
క్షీరం దూరత ఏవ తిష్ఠతు కథం వైమల్యమాత్రాదిదం
మాతస్తే సహపాఠవీథిమయతాం మందస్మితైర్మంజులైః ।
కిం చేయం తు భిదాస్తి దోహనవశాదేకం తు సంజాయతే
కామాక్షి స్వయమర్థితం ప్రణమతామన్యత్తు దోదుహ్యతే ॥23॥
జగదీశ్వరీ కామాక్షీ! కేవలం తెల్లగా ఉన్నంత మాత్రాన నీ చిరునవ్వులను పాలతో పోల్చడం సరికాదు, ఆ పోలికను దూరంగా ఉంచుదాము. ఎందుకంటే, పాలు కావాలంటే ఎవరైనా కష్టపడి వాటిని పితుకవలసి ఉంటుంది. కానీ, నీ చిరునవ్వులు మాత్రం భక్తులు కోరుకున్న వెంటనే, నమస్కరించినంతనే వాటంతట అవే కరుణను కురిపిస్తాయి.
కర్పూరైరమృతైర్జగజ్జనని తే కామాక్షి చంద్రాతపైః
ముక్తాహారగుణైర్మృణాలవలయైర్ముగ్ధస్మితశ్రీరియమ్ ।
శ్రీకాంచీపురనాయికే సమతయా సంస్తూయతే సజ్జనైః
తత్తాదృఙ్మమ తాపశాంతివిధయే కిం దేవి మందాయతే ॥24॥
అమ్మా! కాంచీపుర నాయకీ! సజ్జనులు నీ అందమైన చిరునవ్వులను పచ్చ కర్పూరంతో, అమృతంతో, వెన్నెలతో, ముత్యాల హారాలతో, తామర తూళ్ళతో సమానంగా పోలుస్తూ స్తుతిస్తుంటారు. అవన్నీ ఎంతో చల్లదనాన్ని ఇచ్చేవే కదా! మరి అటువంటి నీ చల్లని చిరునవ్వులు నా సంసార బాధలను తొలగించి శాంతిని ఇవ్వడంలో ఎందుకు ఆలస్యం చేస్తున్నాయో దేవీ! నాకు అర్థం కావడం లేదు.
మధ్యేగర్భితమంజువాక్యలహరీమాధ్వీఝరీశీతలా
మందారస్తబకాయతే జనని తే మందస్మితాంశుచ్ఛటా ।
యస్యా వర్ధయితుం ముహుర్వికసనం కామాక్షి కామద్రుహో
వల్గుర్వీక్షణవిభ్రమవ్యతికరో వాసంతమాసాయతే ॥25॥
మాతా! నీ చిరునవ్వుల కాంతి, అందమైన నీ మాటలనే తేనెను తనలోపల దాచుకుని ఎంతో చల్లగా ఉండే మందార పూల గుత్తిలా ఉంది. పరమశివుని అందమైన కడగంటి చూపులనే వసంత రుతువు, ఆ మందార పూల వంటి నీ చిరునవ్వులను మరింతగా, పదే పదే వికసించేలా చేస్తోంది.
బింబోష్ఠద్యుతిపుంజరంజితరుచిస్త్వన్మందహాసచ్ఛటా ।
కల్యాణం గిరిసార్వభౌమతనయే కల్లోలయత్వాశు మే ।
ఫుల్లన్మల్లిపినద్ధహల్లకమయీ మాలేవ యా పేశలా
శ్రీకాంచీశ్వరి మారమర్దితురురోమధ్యే ముహుర్లంబతే ॥26॥
పర్వతరాజ పుత్రీ! కాంచీపురేశ్వరీ! ఎర్రని దొండపండు లాంటి నీ పెదవుల కాంతితో కలిసి ప్రకాశించే నీ తెల్లని చిరునవ్వుల సమూహం, వికసించిన తెల్లని మల్లెపూలు మరియు ఎర్రని కలువ పూలతో కలిపి కట్టిన అందమైన పూలమాలలాగా పరమశివుని వక్షస్థలంపై అందంగా ఊగుతోంది. ఆ చిరునవ్వుల తరంగాలు నాకు వెంటనే సకల శుభాలను కలిగించుగాక!
బిభ్రాణా శరదభ్రవిభ్రమదశాం విద్యోతమానాప్యసో
కామాక్షి స్మితమంజరీ కిరతి తే కారుణ్యధారారసమ్ ।
ఆశ్చర్యం శిశిరీకరోతి జగతీశ్చాలోక్య చైనామహో
కామం ఖేలతి నీలకంఠహృదయం కౌతూహలాందోలితమ్ ॥27॥
మాతా! నీ చిరునవ్వుల సమూహం శరదృతువులోని తెల్లని మేఘం వలె ప్రకాశిస్తోంది. అది కరుణ అనే రసాన్ని వర్షిస్తూ లోకాలను చల్లబరుస్తోంది. ఇది ఎంతో ఆశ్చర్యం! ఎందుకంటే, సాధారణంగా నెమళ్ళు నల్లని మేఘాలను చూసి ఆనందిస్తాయి, కానీ ఇక్కడ నీ తెల్లని మేఘం చూసి శివుని హృదయం అనే నెమలి ఎంతో ఆనందంతో, కుతూహలంతో నాట్యం చేస్తోంది.
ప్రేంఖత్ప్రౌఢకటాక్షకుంజకుహరేష్వత్యచ్ఛగుచ్ఛాయితం
వక్త్రేందుచ్ఛవిసింధువీచినిచయే ఫేనప్రతానాయితమ్ ।
నైరంతర్యవిజృంభితస్తనతటే నైచోలపట్టాయితం
కాలుష్యం కబలీకరోతు మమ తే కామాక్షి మందస్మితమ్ ॥28॥
అమ్మా కామాక్షీ! నీ కడగంటి చూపులనే పొదరిండ్లలో నీ తెల్లని చిరునవ్వులు స్వచ్ఛమైన పూలగుత్తుల వలె ఉన్నాయి. నీ ముఖం అనే చంద్రుని కాంతి సముద్రపు అలల పైన అవి తెల్లని నురగలా ప్రకాశిస్తున్నాయి. ఎంతో అందమైన నీ వక్షస్థలంపై కప్పిన తెల్లని పట్టు వస్త్రంలా శోభిల్లే నీ మందహాసం నాలోని మలినాన్ని పూర్తిగా హరించివేయుగాక.
పీయూషం తవ మంథరస్మితమితి వ్యర్థైవ సాపప్రథా
కామాక్షి ధ్రువమీదృశం యది భవేదేతత్కథం వా శివే ।
మందారస్య కథాలవం న సహతే మథ్నాతి మందాకినీ-
మిందుం నిందతి కీర్తితేఽపి కలశీపాథోధిమీర్ష్యాయతే ॥29॥
మాతా! నీ చిరునవ్వును అమృతంతో పోల్చడం ఒక వ్యర్థమైన అపవాదు మాత్రమే. ఎందుకంటే, నీ చిరునవ్వు మందార పూల సౌందర్యపు ప్రస్తావనను సహించదు, ఆకాశ గంగను ఓడించి మించిపోతుంది, చంద్రుడిని నిందిస్తుంది, మరియు పాలకడలిని పొగిడినా దానిని చూసి ఈర్ష్య పడుతుంది. అలాంటప్పుడు దీన్ని కేవలం అమృతంతో ఎలా పోల్చగలం?
విశ్వేషాం నయనోత్సవం వితనుతాం విద్యోతతాం చంద్రమా
విఖ్యాతో మదనాంతకేన ముకుటీమధ్యే చ సంమాన్యతామ్ ।
ఆః కిం జాతమనేన హాససుషమామాలోక్య కామాక్షి తే
కాలంకీమవలంబతే ఖలు దశాం కల్మాషహీనోఽప్యసౌ ॥30॥
అమ్మా కామాక్షీ! శివుని తల మీద కొలువై ఉండి, ప్రపంచానికంతటికీ వెన్నెల పంచుతూ అందరి కన్నులకు ఆనందాన్ని ఇస్తూ గొప్ప పేరుతెచ్చుకున్నాడు చంద్రుడు. కానీ ఏం లాభం? నీ చిరునవ్వుల స్వచ్ఛమైన ప్రకాశాన్ని చూసినప్పుడు, ఆ చంద్రుడు తనలో ఏ మచ్చా లేకపోయినా కూడా, నీ నవ్వుల ముందు తలవంచుకుని మచ్చ ఉన్నవాడిలా సిగ్గుపడుతున్నాడు కదా!
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్సైట్లోని ఇతర పోస్ట్లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్ను సందర్శించండి. 🙏
