మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 61-70 శ్లోకాలు
మూకపంచశతీ మందస్మిత శతకం శ్రీ కామాక్షీ అమ్మవారి దివ్య మందహాస మహిమను వర్ణించే అపూర్వమైన స్తోత్రరత్నం. మహాకవి మూకకవి రచించిన ఈ శతకంలోని ప్రతి శ్లోకం అమ్మవారి కరుణ, సౌందర్యం, అనుగ్రహాన్ని అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ వ్యాసంలో ప్రతి శ్లోకానికి సులభమైన తెలుగులో అర్థం మరియు భావాన్ని తెలుసుకుందాం.
యాంతీ లోహితిమానమభ్రతటినీ ధాతుచ్ఛటాకర్దమైః
భాంతీ బాలగభస్తిమాలికిరణైర్మేఘావలీ శారదీ ।
బింబోష్ఠద్యుతిపుంజచుంబనకలాశోణాయమానేన తే
కామాక్షి స్మితరోచిషా సమదశామారోఢుమాకాంక్షతే ॥61॥
అమ్మా! తెల్లని వర్ణముకల నీ చిరునవ్వుల కాంతి, ఎర్రని నీ పెదవుల కాంతితో మిళితమై ప్రకాశిస్తున్నది. ఆ ప్రకాశమును తాము కూడా పొందాలనే ఉద్దేశ్యముతో ఆకాశగంగ తన తెలుపు వర్ణమునకు ఎర్రని ధాతువులను అద్దుకుంటున్నది. శరదృతువులోని తెల్లని మేఘము, ఉదయిస్తున్న సూర్యుని ఎర్రని కిరణములతో ఎర్రబడుతున్నది. వాటిది కేవలం కృత్రిమమైన ప్రయత్నము మాత్రమే, కానీ నీది సహజసిద్ధమైన అందము.
శ్రీకామాక్షి ముఖేందుభూషణమిదం మందస్మితం తావకం
నేత్రానందకరం తథా హిమకరో గచ్ఛేద్యథా తిగ్మతామ్ ।
శీతం దేవి తథా యథా హిమజలం సంతాపముద్రాస్పదం
శ్వేతం కించ తథా యథా మలినతాం ధత్తే చ ముక్తామణిః ॥62॥
కామాక్షీ! నీ ముఖమునకు నీ చిరునవ్వే గొప్ప ఆభరణము. అది మా కళ్ళకు చల్లదనమును ప్రసాదిస్తుంటే, దాని ముందు చంద్రుడు సైతం వేడెక్కిపోతున్నాడు. నీ నవ్వు ఇచ్చే చల్లదనం ముందు మంచు నీరు కూడా వేడిగా అనిపిస్తుంది. నీ నవ్వు యొక్క స్వచ్ఛమైన తెల్లని వర్ణమును తిలకించి ముత్యము కూడా నల్లగా మారిపోతున్నది.
త్వన్మందస్మితమంజరీం ప్రసృమరాం కామాక్షి చంద్రాతపం
సంతః సంతతమామనంత్యమలతా తల్లక్షణం లక్ష్యతే ।
అస్మాకం న ధునోతి తాపమధికం ధూనోతి నాభ్యంతరం
ధ్వాంతం తత్ఖలు దుఃఖినో వయమిదం కేనోతి నో విద్మహే ॥63॥
జగన్మాతా కామాక్షీ! నీ చిరునవ్వులను కవులు వెన్నెలతో పోలుస్తారు. కానీ ఆ వెన్నెల కూడా నీ నవ్వులా మా సంసార తాపాన్ని తొలగించలేకపోతోంది, మనసులోని అజ్ఞాన చీకటిని పూర్తిగా పారద్రోలలేకపోతోంది.
నమ్రస్య ప్రణయప్రరూఢకలహచ్ఛేదాయ పాదాబ్జయోః
మందం చంద్రకిశోరశేఖరమణేః కామాక్షి రాగేణ తే ।
బంధూకప్రసవశ్రియం జితవతో బంహీయసీం తాదృశీం
బింబోష్ఠస్య రుచిం నిరస్య హసితజ్యోత్స్నా వయస్యాయతే ॥64॥
అమ్మా! ప్రణయ కలహములో ఈశ్వరుడు నీ పాదాల వద్ద కూర్చున్నప్పుడు, నీ పాదాల ఎరుపును ఆయన స్వీకరిస్తాడు. ఆ సమయంలో నీ పెదవులపై కనిపించే చిరునవ్వు, ఆ ఎరుపును మించిన తెల్లని కాంతిగా అతనిని ఆనందింపజేస్తుంది.
ముక్తానాం పరిమోచనం విదధతస్తత్ప్రీతినిష్పాదినీ
భూయో దూరత ఏవ ధూతమరుతస్తత్పాలనం తన్వతీ ।
ఉద్భూతస్య జలాంతరాదవిరతం తద్దూరతాం జగ్ముషీ
కామాక్షి స్మితమంజరీ తవ కథం కంబోస్తులామశ్నుతే ॥65॥
మాతా! శంఖంతో నీ చిరునవ్వును పోల్చడం సరికాదు. శంఖం ముత్యాలను వెలికి తీస్తుంది, కానీ నీ చిరునవ్వు భక్తులకు ముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది. శంఖం శబ్దం మాత్రమే చేస్తుంది, కానీ నీ చిరునవ్వు కరుణను ప్రసరింపజేస్తుంది.
శ్రీకామాక్షి తవ స్మితద్యుతిఝరీవైదగ్ధ్యలీలాయితం
పశ్యంతోఽపి నిరంతరం సువిమలం మన్యా జగన్మండలే ।
లోకం హాసయితుం కిమర్థమనిశం ప్రాకాశ్యమాతన్వతే
మందాక్షం విరహయ్య మంగలతరం మందారచంద్రాదయః ॥66॥
అమ్మా కామాక్షీ! నీ చిరునవ్వుల కాంతి ఎంతో స్వచ్ఛమైనదైనా, చంద్రుడు మరియు మందార పుష్పాలు తమను తాము గొప్పవిగా చూపించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తున్నాయి.
క్షీరాబ్ధేరపి శైలరాజతనయే త్వన్మందహాసస్య చ
శ్రీకామాక్షి వలక్షిమో దయనిధేః కించిద్భిదాం బ్రూమహే ।
ఏకస్మై పురుషాయ దేవి స దదౌ లక్ష్మీం కదాచిత్పురా
సర్వేభ్యోఽపి దదాత్యసౌ తు సతతం లక్ష్మీం చ వాగీశ్వరీమ్ ॥67॥
అమ్మా! క్షీరసాగరంతో పోల్చితే కూడా నీ చిరునవ్వు గొప్పది. ఎందుకంటే అది ఒకరికి మాత్రమే లక్ష్మీదేవిని ఇచ్చింది, కానీ నీ చిరునవ్వు అందరికీ లక్ష్మీతో పాటు సరస్వతీదేవిని కూడా ప్రసాదిస్తుంది.
శ్రీకాంచీపురరత్నదీపకలికే తాన్యేవ మేనాత్మజే
చాకోరాణి కులాని దేవి సుతరాం ధన్యాని మన్యామహే ।
కంపాతీరకుటుంబచంక్రమకలాచుంచూని చంచూపుటైః
నిత్యం యాని తవ స్మితేందుమహసామాస్వాదమాతన్వతే ॥68॥
కాంచీపురంలో నివసించే చకోర పక్షులు ఎంతో ధన్యమైనవి. అవి ఎల్లప్పుడూ నీ చిరునవ్వుల చంద్రకాంతిని ఆస్వాదిస్తున్నాయి.
శైత్యప్రక్రమమాశ్రితోఽపి నమతాం జాడ్యప్రథాం ధూనయన్
నైర్మల్యం పరమం గతోఽపి గిరిశం రాగాకులం చారయన్ ।
లీలాలాపపురస్సరోఽపి సతతం వాచంయమాన్ప్రీణయన్
కామాక్షి స్మితరోచిషాం తవ సముల్లాసః కథం వర్ణ్యతే ॥69॥
అమ్మా! నీ చిరునవ్వు చల్లదనమైనదైనా భక్తుల జడత్వాన్ని తొలగిస్తుంది. శివునిలో అనురాగాన్ని కలిగిస్తుంది. మౌనంగా ఉన్న మునులను కూడా ఆనందింపజేస్తుంది.
శ్రోణీచంచలమేఖలాముఖరితం లీలాగతం మంథరం
భ్రూవల్లీచలనం కటాక్షవలనం మందాక్షవీక్షాచణమ్ ।
యద్వైదగ్ధ్యముఖేన మన్మథరిపుం సంమోహయంత్యంజసా
శ్రీకామాక్షి తవ స్మితాయ సతతం తస్మై నమః కుర్మహే ॥70॥
అమ్మా! నీ చిరునవ్వు ముందు నీ అన్ని సౌందర్య లక్షణాలు మరుగైపోతాయి. ఆ చిరునవ్వే శివుని హృదయాన్ని పూర్తిగా మోహింపజేస్తుంది.
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్సైట్లోని ఇతర పోస్ట్లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్ను సందర్శించండి. 🙏
