మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 31-40 శ్లోకాలు
మూకపంచశతీ మందస్మిత శతకం శ్రీ కామాక్షీ అమ్మవారి దివ్య మందహాస మహిమను వర్ణించే అపూర్వమైన స్తోత్రరత్నం. మహాకవి మూకకవి రచించిన ఈ శతకంలోని ప్రతి శ్లోకం అమ్మవారి కరుణ, సౌందర్యం, అనుగ్రహాన్ని అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ వ్యాసంలో ప్రతి శ్లోకానికి సులభమైన తెలుగులో అర్థం మరియు భావాన్ని తెలుసుకుందాం.
చేతః శీతలయంతు నః పశుపతేరానందజీవాతవో
నమ్రాణాం నయనాధ్వసీమసు శరచ్చంద్రాతపోపక్రమాః ।
సంసారాఖ్యసరోరుహాకరఖలీకారే తుషారోత్కరాః
కామాక్షి స్మరకీర్తిబీజనికరాస్త్వన్మందహాసాంకురాః ॥31॥
అమ్మా! నీ చిరునవ్వులు నీ ప్రాణనాథుడైన ఈశ్వరునికి ఎంతో ఆనందాన్ని ఇస్తాయి. నమస్కరించే భక్తుల కన్నులకు అవి శరదృతువులోని వెన్నెలలా చల్లని వెలుగును ప్రసాదిస్తాయి. సంసారం అనే చెరువులో ఉన్న పాపాలు అనే కలుపు మొక్కలను నాశనం చేయడంలో అవి మంచు బిందువుల వలె పనిచేస్తాయి. కామదేవుని కీర్తికి మూలకారణమైన ఆ నీ చిరునవ్వులు మా మనస్సులకు ఎప్పటికీ చల్లదనాన్ని, శాంతిని ఇచ్చుగాక.
కర్మౌఘాఖ్యతమఃకచాకచికరాన్కామాక్షి సంచింతయే
త్వన్మందస్మితరోచిషాం త్రిభువనక్షేమంకరానంకురాన్ ।
యే వక్త్రం శిశిరశ్రియో వికసితం చంద్రాతపాంభోరుహ-
ద్వేషోద్ధేషోణచాతురీమివ తిరస్కర్తుం పరిష్కుర్వతే ॥33॥
జగన్మాతా కామాక్షీ! ముల్లోకాలకు క్షేమాన్ని కలిగించే నీ చిరునవ్వుల కాంతులను నేను ధ్యానిస్తున్నాను. అవి మేము చేసిన కర్మలు అనే గాఢాంధకారాన్ని తొలగించేవి. వెన్నెల మరియు పద్మాలకు మధ్య ఉన్న సహజ వైరాగ్యాన్ని కూడా పోగొట్టి, వాటికి శాంతిని కలిగించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయా అన్నట్లుగా నీ నవ్వులు ప్రకాశిస్తున్నాయి. అటువంటి నవ్వులే మాకు రక్ష.
కుర్యుర్నః కులశైలరాజతనయే కూలంకషం మంగలం
కుందస్పర్ధనచుంచవస్తవ శివే మందస్మితప్రక్రమాః ।
యే కామాక్షి సమస్తసాక్షినయనం సంతోషయంతీశ్వరం
కర్పూరప్రకరా ఇవ ప్రసృమరాః పుంసామసాధారణాః ॥34॥
ఓ పర్వతరాజ తనయా! ఈశ్వరీ! కామాక్షీ! సామాన్య మానవులకు అర్థం కానివి, మల్లె మొగ్గల తెల్లదనాన్ని మించినవి, మరియు సర్వసాక్షి అయిన పరమేశ్వరునికి అమితమైన సంతోషాన్ని కలిగించేవి నీ చిరునవ్వులు. పచ్చ కర్పూరంలా నలుదిక్కులా వ్యాపించే ఆ అందమైన మందహాస కాంతులు మాకు సకల శుభాలను, అపారమైన మంగళాలను కలిగించుగాక.
కమ్రేణ స్నపయస్వ కర్మకుహనాచోరేణ మారాగమ-
వ్యాఖ్యాశిక్షణదీక్షితేన విదుషామక్షీణలక్ష్మీపుషా ।
కామాక్షి స్మితకందలేన కలుషస్ఫోటక్రియాచుంచునా
కారుణ్యామృతవీచికావిహరణప్రాచుర్యధుర్యేణ మామ్ ॥35॥
మాతా! కామాక్షీ! నీ అందమైన, కర్మలను దొంగిలించే, మన్మథునికి ప్రేమ శాస్త్రాన్ని బోధించే, మరియు పండితులకు అంతులేని సంపదలను ఇచ్చే నీ చిరునవ్వుల ప్రవాహంలో నన్ను స్నానం చేయించు తల్లీ! ఆ నవ్వులు పాపాలను నాశనం చేస్తాయి, కరుణ అనే అమృత తరంగాలలో నన్ను ఓలలాడిస్తాయి. అటువంటి కరుణా కటాక్షాలను నాపై కురిపించు.
త్వన్మందస్మితకందలస్య నియతం కామాక్షి శంకామహే
బింబః కశ్చన నూతనః ప్రచలితో నైశాకరః శీకరః ।
కించ క్షీరపయోనిధిః ప్రతినిధిః స్వర్వాహినీవీచికా-
బిబ్వోకోఽపి విడంబ ఏవ కుహనా మల్లీమతల్లీరుచః ॥36॥
జగదీశ్వరీ కామాక్షీ! ఆకాశంలోని చంద్రుడు తెల్లగా ప్రకాశించినా, అతడు కేవలం నీ చిరునవ్వుల మొలక చివరిభాగం నుండి జారిన ఒక చిన్న నీటి బిందువు మాత్రమే అని అనిపిస్తోంది. క్షీరసాగరం నీ నవ్వులకు ఒక నకలు (ప్రతినిధి) అయితే, ఆకాశ గంగ నీ నవ్వుల అందాన్ని చూసి అనుకరిస్తోంది. మల్లెపూల కాంతులు నీ నవ్వులతో పోటీ పడాలని చూసి విఫలమవుతున్నాయి అంటే నీ నవ్వులు ఎంత గొప్పవో కదా!
దుష్కర్మార్కనిసర్గకర్కశమహస్సంపర్కతపతం మిల-
త్పంకం శంకరవల్లభే మమ మనః కాంచీపురాలంక్రియే ।
అంబ త్వన్మృదులస్మితామృతరసే మంక్త్వా విధూయ వ్యథా-
మానందోదయసౌధశృంగపదవీమారోఢుమాకాంక్షతి ॥37॥
ఓ శంకర దేవేరీ! కాంచీపురాలంకారీ! నేను చేసిన ఎన్నో పాప కర్మలు అనే తీక్షణమైన సూర్య కిరణాల వేడి వల్ల నా మనస్సు తపించిపోయి, పాపాలు అనే మకిలి పట్టి ఉంది అమ్మా! దయచేసి నీ చిరునవ్వులు అనే అమృతపు నీటిలో నా మనస్సును ముంచి, శుభ్రపరచి, నా బాధలన్నింటినీ పోగొట్టు తల్లీ. అప్పుడు నా మనస్సు ఆనందం అనే పెద్ద భవనం (సౌధం) ఎక్కాలని కోరుకుంటోంది.
నమ్రాణాం నగరాజశేఖరసుతే నాకాలయానాం పురః
కామాక్షి త్వరయా విపత్ప్రశమేన కారుణ్యధారాః కిరన్ ।
ఆగచ్ఛంతమనుగ్రహం ప్రకటయన్నానందబీజాని తే
నాసీరే మృదుహాస ఏవ తనుతే నాథే సుధాశీతలః ॥38॥
అమ్మా నగరాజ పుత్రీ! నీ ముందు నిలబడి నమస్కరిస్తున్న దేవతల కష్టాలను వెంటనే పోగొట్టడానికి నీవు నీ కరుణను వర్షిస్తున్నావు. నీ కరుణకన్నా ముందే, అమృతంలా చల్లనైన నీ మృదువైన చిరునవ్వులే వారి వద్దకు వచ్చి ఆనందం అనే విత్తనాలను నాటి, నీ అనుగ్రహం రాబోతోందని వారికి సూచిస్తున్నాయి.
కామాక్షి ప్రథమానవిభ్రమనిధిః కందర్పదర్పప్రసూః
ముగ్ధస్తే మృదుహాస ఏవ గిరిజే ముష్ణాతు మే కిల్బిషమ్ ।
యం ద్రష్టుం విహితే కరగ్రహ ఉమే శంభుస్త్రపామీలితం
స్వైరం కారయతి స్మ తాండవవినోదానందినా తండునా ॥39॥
మాతా కామాక్షీ! గిరిజా! ఉమా! నిన్ను వివాహం ఆడుతున్న సమయంలో, సిగ్గుపడుతున్న నీ ముఖంలో చిరునవ్వును చూడాలని ఈశ్వరుడు ఎంతో ఆశపడ్డాడు. అందుకే, ప్రమథ గణాలలో ఒకడైన తండుని చేత ఆనందంగా నాట్యం చేయించి, ఆ నృత్యం చూసి నీ ముఖంలో వికసించిన చిరునవ్వును చూసి పరవశించాడు. మన్మథుడికి గర్వాన్నిచ్చే ఆ గొప్ప చిరునవ్వు నా పాపాలను పూర్తిగా హరించివేయుగాక.
క్షుణ్ణం కేనచిదేవ ధీరమనసా కుత్రాపి నానాజనైః
కర్మగ్రంథినియంత్రితైరసుగమం కామాక్షి సామాన్యతః ।
ముగ్ధైర్ద్రుష్టుమశక్యమేవ మనసా మూఢస్య మే మౌక్తికం
మార్గం దర్శయతు ప్రదీప ఇవ తే మందస్మితశ్రీరియమ్ ॥40॥
మాతా కామాక్షీ! ముక్తికి మార్గం అనేది ఎంతో కష్టమైనది. అది కేవలం కొందరు ధైర్యవంతులైన జ్ఞానులకు మాత్రమే తెలుస్తుంది. కర్మల బంధంలో చిక్కుకున్న సామాన్య మానవులకు, అందులోనూ నా లాంటి మూర్ఖులకు ఆ ముక్తి మార్గాన్ని మనస్సుతో కూడా తెలుసుకోవడం అసాధ్యం. కానీ అమ్మా! నీ చిరునవ్వుల కాంతి అనే గొప్ప దీపం నా ముందు ఉండి దారి చూపిస్తే, నేను కూడా ఆ ముక్తి మార్గాన్ని సులభంగా చేరుకోగలను.
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్సైట్లోని ఇతర పోస్ట్లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్ను సందర్శించండి. 🙏
