నారాయణీయం వింశదశకమ్ – ఋషభయోగీశ్వరచరితమ్
నారాయణీయం వింశదశకమ్లో శ్రీమహావిష్ణువు ఋషభదేవునిగా అవతరించిన దివ్య చరిత్రను భట్టతిరి మహర్షి అద్భుతంగా వర్ణించారు. నాభి మహారాజు మరియు మేరుదేవి పుత్రుడిగా జన్మించిన ఋషభదేవుడు ఆదర్శ రాజుగా ప్రజలను ధర్మమార్గంలో నడిపించాడు. అనంతరం రాజ్యాన్ని తన కుమారుడు భరతునికి అప్పగించి, వైరాగ్యాన్ని స్వీకరించి పరమయోగిగా సంచరిస్తూ ఆత్మజ్ఞానం, భక్తి, త్యాగం మరియు మోక్షమార్గాన్ని లోకానికి బోధించాడు. ఆయన జీవితం భౌతిక సుఖాల కంటే పరమాత్మ సాధనే శ్రేష్ఠమని తెలియజేస్తుంది. ఈ దశకం వైరాగ్యం, యోగం, జ్ఞానం, భక్తి మరియు పరమపద ప్రాప్తి యొక్క మహిమను ప్రతి భక్తుడికి స్పష్టంగా బోధించే అమూల్యమైన ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అందిస్తుంది.
ప్రియవ్రతస్య ప్రియపుత్రభూతా-
–దాగ్నీధ్రరాజాదుదితో హి నాభిః |
త్వాం దృష్టవానిష్టదమిష్టిమధ్యే
తవైవ తుష్ట్యై కృతయజ్ఞకర్మా || 1 ||
ప్రియవ్రత మహారాజు కుమారుడైన ఆగ్నీధ్రుని వంశంలో నాభి మహారాజు జన్మించాడు. ఆయన నిన్ను ప్రసన్నం చేసుకోవాలనే సంకల్పంతో ఎంతో భక్తితో యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. ఆ యజ్ఞ సమయంలో నీవు ప్రత్యక్షమై, అతనికి కోరుకున్న వరాన్ని ప్రసాదించావు.
అభిష్టుతస్తత్ర మునీశ్వరైస్త్వం
రాజ్ఞః స్వతుల్యం సుతమర్థ్యమానః |
స్వయం జనిష్యేఽహమితి బ్రువాణ-
–స్తిరోదధా బర్హిషి విశ్వమూర్తే || 2 ||
అప్పుడు అక్కడ ఉన్న మహర్షులు, “ఈ నాభి మహారాజుకు మీలాంటి దివ్యగుణాలు కలిగిన కుమారుడు కలగాలి” అని నిన్ను ప్రార్థించారు. దానికి నీవు, “నాతో సమానమైనవాడు మరెవ్వరూ లేరు. కాబట్టి నేనే అతనికి కుమారుడిగా జన్మిస్తాను” అని చెప్పి, ఆ యజ్ఞవేదిక నుండే అంతర్ధానమయ్యావు.
నాభిప్రియాయామథ మేరుదేవ్యాం
త్వమంశతోఽభూః ఋషభాభిధానః |
అలోకసామాన్యగుణప్రభావ-
–ప్రభావితాశేషజనప్రమోదః || 3 ||
తరువాత నాభి మహారాజు భార్య మేరుదేవికి నీవు ఋషభుడు అనే పేరుతో అంశావతారంగా జన్మించావు. నీ అసాధారణమైన దివ్యగుణాలు, మహిమను చూసి రాజ్యంలోని ప్రజలందరూ పరమానందాన్ని పొందారు.
త్వయి త్రిలోకీభృతి రాజ్యభారం
నిధాయ నాభిః సహ మేరుదేవ్యా |
తపోవనం ప్రాప్య భవన్నిషేవీ
గతః కిలానందపదం పదం తే || 4 ||
ఋషభుడైన నీకు రాజ్యభారాన్ని అప్పగించిన తరువాత, నాభి మహారాజు తన భార్య మేరుదేవితో కలిసి అడవికి వెళ్లి తపస్సు చేస్తూ నిన్నే ఆరాధించాడు. చివరికి నీ పరమపదాన్ని చేరుకుని శాశ్వత ఆనందాన్ని పొందాడు.
ఇంద్రస్త్వదుత్కర్షకృతాదమర్షా-
–ద్వవర్ష నాస్మిన్నజనాభవర్షే |
యదా తదా త్వం నిజయోగశక్త్యా
స్వవర్షమేనద్వ్యదధాః సువర్షమ్ || 5 ||
నీ గొప్పతనాన్ని చూసి అసూయ చెందిన ఇంద్రుడు అజనాభవర్షంలో వర్షాలు కురిపించకుండా అడ్డుకున్నాడు. అప్పుడు నీవు నీ యోగశక్తితో ఆ దేశంలో సమృద్ధిగా వర్షాలు కురిసేలా చేసి ప్రజలను కాపాడావు.
జితేంద్రదత్తాం కమనీం జయంతీ-
–మథోద్వహన్నాత్మరతాశయోఽపి |
అజీజనత్ తత్ర శతం తనూజా-
–నేషాం క్షితీశో భరతోఽగ్రజన్మా || 6 ||
ఆత్మానందంలో ఎల్లప్పుడూ మునిగి ఉన్నప్పటికీ, ఇంద్రుడు ఇచ్చిన జయంతి అనే కన్యను నీవు వివాహం చేసుకున్నావు. ఆమె ద్వారా నీకు వందమంది కుమారులు జన్మించారు. వారిలో పెద్దవాడు భరతుడు, అతని పేరుమీదుగానే ఈ దేశానికి భారతవర్షం అనే పేరు వచ్చింది.
నవాభవన్ యోగివరా నవాన్యే
త్వపాలయన్ భారతవర్షఖండాన్ |
సైకా త్వశీతిస్తవ శేషపుత్రా-
–స్తపోబలాద్భూసురభూయమీయుః || 7 ||
నీ వందమంది కుమారులలో తొమ్మిది మంది గొప్ప యోగులుగా ప్రసిద్ధులయ్యారు. మరో తొమ్మిది మంది భారతవర్షంలోని వివిధ ప్రాంతాలను పాలించారు. మిగిలిన ఎనభై ఇద్దరు కుమారులు తమ తపోబలంతో బ్రాహ్మణులుగా, మహాజ్ఞానులుగా కీర్తి పొందారు.
ఉక్త్వా సుతేభ్యోఽథ మునీంద్రమధ్యే
విరక్తిభక్త్యన్వితముక్తిమార్గమ్ |
స్వయం గతః పారమహంస్యవృత్తి-
–మధా జడోన్మత్తపిశాచచర్యామ్ || 8 ||
తరువాత నీవు నీ కుమారులకు మహర్షుల సమక్షంలో వైరాగ్యం, భక్తి, మోక్షమార్గం గురించి ఉపదేశించావు. అనంతరం పరమహంస జీవన విధానాన్ని స్వీకరించి, బయటకు జడుడిలా, ఉన్మాదిలా, పిశాచంలా కనిపించే అవధూత జీవనాన్ని ఆచరించావు.
పరాత్మభూతోఽపి పరోపదేశం
కుర్వన్ భవాన్ సర్వనిరస్యమానః |
వికారహీనో విచచార కృత్స్నాం
మహీమహీనాత్మరసాభిలీనః || 9 ||
నీవు పరమాత్మ స్వరూపుడవైనా, లోకానికి ఉపదేశం చేయడానికి ఈ విధంగా జీవించావు. ప్రజలు నిన్ను అవమానించినా, తృణీకరించినా ఏమాత్రం చలించకుండా, ఎలాంటి వికారాలు లేకుండా, ఆత్మానందంలో పూర్తిగా లీనమై భూమంతా సంచరించావు.
శయువ్రతం గోమృగకాకచర్యాం
చిరం చరన్నాప్య పరం స్వరూపమ్ |
దవాహృతాంగః కుటకాచలే త్వం
తాపాన్మమాపాకురు వాతనాథ || 10 ||
కొండచిలువలా నిశ్చలంగా ఉండడం, ఆవు, జింక, కాకి వంటి జీవుల జీవన విధానాలను అనుసరిస్తూ చాలాకాలం అవధూత జీవితాన్ని గడిపావు. చివరకు కుటకాచల పర్వతంలో అడవి మంటల్లో నీ శరీరాన్ని విడిచిపెట్టావు. అలాంటి ఓ గురువాయూరప్పా! నా జీవితంలోని శారీరక, మానసిక బాధలన్నింటినీ తొలగించి నన్ను రక్షించుము.
ఇతి వింశదశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్సైట్లోని ఇతర పోస్ట్లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్ను సందర్శించండి. 🙏
