మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 71-80 శ్లోకాలు

మూకపంచశతీ మందస్మిత శతకం శ్రీ కామాక్షీ అమ్మవారి దివ్య మందహాస మహిమను వర్ణించే అపూర్వమైన స్తోత్రరత్నం. మహాకవి మూకకవి రచించిన ఈ శతకంలోని ప్రతి శ్లోకం అమ్మవారి కరుణ, సౌందర్యం, అనుగ్రహాన్ని అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ వ్యాసంలో ప్రతి శ్లోకానికి సులభమైన తెలుగులో అర్థం మరియు భావాన్ని తెలుసుకుందాం.

శ్రీకామాక్షిమనోజ్ఞమందహసితజ్యోతిష్ప్రరోహేతవ
స్ఫీతశ్వేతిమసార్వభౌమసరణిప్రాగల్భ్యమభ్యేయుషి ।
చంద్రోఽయంయువరాజతాంకలయతేచేటీధురంచంద్రికా
శుద్ధాసాచసుధాఝరీసహచరీసాధర్మ్యమాలంబతే ॥71॥

మాతా కామాక్షీ! నీ మనోహరమైన చిరునవ్వుల కాంతి అనే సామ్రాజ్యంలో నీ నవ్వుల తెల్లదనమే సార్వభౌముడు. ఆ సామ్రాజ్యంలో చంద్రుడు కేవలం ఒక యువరాజు స్థాయిని పొందుతున్నాడు. వెన్నెల ఒక సాధారణ సేవకురాలి బాధ్యతను నిర్వహిస్తోంది. ఇక ఎంతో స్వచ్ఛమైన అమృతప్రవాహము నీ చిరునవ్వుకి కేవలం ఒక చెలికత్తె పాత్రను మాత్రమే పోషిస్తోంది.

జ్యోత్స్నాకింతనుతేఫలంతనుమతామౌష్ణ్యప్రశాంతింవినా
త్వన్మందస్మితరోచిషాతనుమతాంకామాక్షిరోచిష్ణునా ।
సంతాపోవినివార్యతేనవవయఃప్రాచుర్యమంకూర్యతే
సౌందర్యంపరిపూర్యతేజగతిసాకీర్తిశ్చసంచార్యతే ॥72॥

జగద్రక్షకీ కామాక్షీ! సామాన్యమైన వెన్నెల ప్రాణులకు కేవలం వేడిమి నుండి ఉపశమనాన్ని మాత్రమే కలిగించగలదు, అంతకు మించి ఏ ఫలాన్ని ఇవ్వలేదు. కానీ ఎంతో ప్రకాశవంతమైన నీ చిరునవ్వుల వెన్నెల సంసారబాధలు అనే గ్రీష్మతాపాన్ని తొలగిస్తుంది, నవయౌవనాన్ని ఇస్తుంది, పరిపూర్ణమైన సౌందర్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది మరియు నిన్ను శరణన్న వారి గొప్ప కీర్తిని ఈ జగత్తంతా వ్యాపించేలా చేస్తుంది.

వైమల్యంకుముదశ్రియాంహిమరుచఃకాంత్యైవసంధుక్ష్యతే
జ్యోత్స్నారోచిరపిప్రదోషసమయంప్రాప్యైవసంపద్యతే ।
స్వచ్ఛత్వంనవమౌక్తికస్యపరమంసంస్కారతోదృశ్యతే
కామాక్ష్యాఃస్మితదీధితేర్విశదిమానైసర్గికోభాసతే ॥73॥

కలువపూలు వికసించడానికి మరియు వాటి స్వచ్ఛతకు చంద్రుని కిరణాలే కారణము. వెన్నెల ప్రకాశం కూడా కేవలం రాత్రిపూట మాత్రమే లభిస్తుంది. అలాగే ముత్యం యొక్క అత్యధిక స్వచ్ఛత దానిని బాగా మెరుగుపెట్టినప్పుడే కనిపిస్తుంది. కానీ కామాక్షీ! నీ చిరునవ్వుల కాంతికి అటువంటి ఏ బయటి కారణాలూ, ప్రయత్నాలూ అవసరం లేదు. అది ఎల్లప్పుడూ సహజంగానే స్వచ్ఛంగా ప్రకాశిస్తుంది.

ప్రాకాశ్యంపరమేశ్వరప్రణయినిత్వన్మందహాసశ్రియః
శ్రీకామాక్షిమమక్షిణోతుమమతావైచక్షణీమక్షయామ్ ।
యద్భీత్యేవనిలీయతేహిమకరోమేఘోదరేశుక్తికా-
గర్భేమౌక్తికమండలీచసరసీమధ్యేమృణాలీచసా ॥74॥

పరమేశ్వరుని ప్రేయసీ! అమ్మా కామాక్షీ! నీ మందహాసకాంతులు నాలో అంతులేకుండా పేరుకుపోయిన ‘మమకారం’ అనే గొప్ప నైపుణ్యాన్ని పూర్తిగా నశింపజేయుగాక. ఎంతగా అంటే, ఆ నీ నవ్వుల కాంతి దెబ్బకు భయపడే తమ తెల్లదనం ఏమాత్రం సరిపోదని చంద్రుడు మేఘాలచాటున, ముత్యాలు ముత్యపుచిప్పల గర్భంలో, తామరతూడులు చెరువు నీటి మధ్యలో దాక్కుంటున్నాయి.

హేరంబేచగుహేహర్షభరితంవాత్సల్యమంకూరయత్
మారద్రోహిణిపూరుషేసహభువంప్రేమాంకురంవ్యంజయత్ ।
ఆనమ్రేషుజనేషుపూర్ణకరుణావైదగ్ధ్యముత్తాలయత్
కామాక్షిస్మితమంజసాతవకథంకారంమయాకథ్యతే ॥75॥

జగదీశ్వరీ కామాక్షీ! నీ చిరునవ్వులు గణపతి, షణ్ముఖుల పట్ల ఎంతో ఆనందంతో కూడిన పుత్రవాత్సల్యాన్ని మొలకెత్తిస్తున్నాయి. మన్మథుని దహించిన పరమపురుషుడైన ఈశ్వరుని పట్ల సహజసిద్ధమైన ప్రేమభావాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. నీకు నమస్కరించే భక్తుల పట్ల పరిపూర్ణమైన కరుణను గొప్పగా కురిపిస్తున్నాయి. అటువంటి గొప్ప లక్షణాలున్న నీ మందహాసాన్ని నాబోటివాడు ఏ విధంగా వర్ణించగలడు?

సంక్రుద్ధద్విజరాజకోఽప్యవిరతంకుర్వంద్విజైఃసంగమం
వాణీపద్ధతిదూరగోఽపిసతతంతత్సాహచర్యంవహన్ ।
అశ్రాంతంపశుదుర్లభోఽపికలయన్పత్యౌపశూనాంరతిం
శ్రీకామాక్షితవస్మితామృతరసస్యందోమయిస్పందతామ్ ॥76॥

మాతా! నీ చిరునవ్వు ద్విజరాజుని కోపగించుకున్నా, ద్విజులతో ఎల్లప్పుడూ సంగమం కలిగి ఉంటుంది. వర్ణనలకు అందనిదైనా, సరస్వతీదేవితో సహవాసం చేస్తుంది. పశుప్రాయులైన అజ్ఞానులకు లభ్యం కానిదైనా, పశుపతి అయిన శివునిపై నిరంతరం అనురాగాన్ని చూపుతుంది. అటువంటి విచిత్రమైన, గొప్పదైన నీ చిరునవ్వుల అమృతప్రవాహం నాపై కూడా ప్రవహించుగాక.

శ్రీకామాక్షిమహేశ్వరీనిరుపమప్రేమాంకురప్రక్రమం
నిత్యంయఃప్రకటీకరోతిసహజామున్నిద్రయన్మాధురీమ్ ।
తత్తాదృక్తవమందహాసమహిమామాతఃకథంమానితాం
తన్మూర్ధ్నాసురనిమ్నగాంచకలికామిందోశ్చతాంనిందతి ॥77॥

అమ్మా కామాక్షీ! నీ చిరునవ్వు పరమేశ్వరునిపై సాటిలేని, ఎన్నడూ వాడని ప్రేమను ప్రకటిస్తూ, సహజమైన మాధుర్యాన్ని వెదజల్లుతుంటుంది. అటువంటి గొప్పదైన నీ మందహాసం, పరమేశ్వరుని తలపైన ఎంతో గౌరవంగా స్థానం పొందిన ఆకాశగంగను మరియు చంద్రరేఖను ఎందుకు నిందిస్తోంది?

యేమాధుర్యవిహారమంటపభువోయేశైత్యముద్రాకరా
యేవైశద్యదశావిశేషసుభగాస్తేమందహాసాంకురాః ।
కామాక్ష్యాఃసహజంగుణత్రయమిదంపర్యాయతఃకుర్వతాం
వాణీగుంఫనడంబరేచహృదయేకీర్తిప్రరోహేచమే ॥78॥

జగన్మాతా కామాక్షీ! నీ చిరునవ్వులు మాధుర్యానికి విహారమంటపాలు, చల్లదనానికి నిలయాలు, అత్యంత స్వచ్ఛమైన అందంతో కూడినవి. ఈ విధంగా మధురము, శీతలము, స్వచ్ఛము అనే ఈ మూడు సహజగుణాలు కలిగిన నీ చిరునవ్వులు వరుసగా నా వాక్కులలో, నా హృదయంలో, మరియు నా కీర్తి వ్యాప్తి చెందడంలో ఎల్లప్పుడూ నిలిచి అనుగ్రహించుగాక.

కామాక్ష్యామృదులస్మితాంశునికరాదక్షాంతకేవీక్షణే
మందాక్షగ్రహిలాహిమద్యుతిమయూఖాక్షేపదీక్షాంకురాః ।
దాక్ష్యంపక్ష్మలయంతుమాక్షికగుడద్రాక్షాభవంవాక్షుమే
సూక్ష్మంమోక్షపథంనిరీక్షితుమపిప్రక్షాలయేయుర్మనః ॥79॥

మాతా కామాక్షీ! నీ మృదువైన చిరునవ్వులు దక్షుని సంహరించిన పరమశివుని చూసినప్పుడు సిగ్గుతో కూడుకున్నవి అవుతాయి. అవే నవ్వులు చంద్రుని కిరణాల కాంతిని తిరస్కరిస్తాయి. అటువంటి గొప్పదైన నీ నవ్వులు తేనె, బెల్లం, ద్రాక్షరసం కన్నా మధురమైన తీయదనాన్ని నా మాటలకు ప్రసాదించుగాక. అలాగే ఎంతో సూక్ష్మమైన మోక్షమార్గాన్ని నేను చూడగలిగేలా నా మనస్సును పూర్తిగా కడిగి స్వచ్ఛం చేయుగాక.

జాత్యాశీతశీతలానిమధురాణ్యేతానిపూతానితే
గాంగానీవపయాంసిదేవిపటలాన్యల్పస్మితజ్యోతిషామ్ ।
ఏనఃపంకపరంపరామలినితామేకామ్రనాథప్రియే
ప్రజ్ఞానాత్సుతరాంమదీయధిషణాంప్రక్షాలయంతుక్షణాత్ ॥80॥

మాతా కామాక్షీ! ఏకామ్రనాథేశ్వరుని దేవేరీ! నీ చిరునవ్వుల కాంతుల సమూహం గంగానదీజలాలవలె సహజంగానే అత్యంత చల్లనైనవి, ఎంతో మధురమైనవి, మరియు పవిత్రమైనవి. ఆ నీ చిరునవ్వుల కాంతులు ఎన్నో పాపాలు అనే బురదతో మలినమైపోయిన నా బుద్ధిని గొప్ప జ్ఞానంతో ఒక్క క్షణంలో పూర్తిగా కడిగివేసి పవిత్రం చేయుగాక.

ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.

మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 1-10 శ్లోకాలు

మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 11-20 శ్లోకాలు

మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 21-30 శ్లోకాలు

మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 31-40 శ్లోకాలు

మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 41-50 శ్లోకాలు

మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 51-60 శ్లోకాలు

మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 61-70 శ్లోకాలు

మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 71-80 శ్లోకాలు

మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 81-90 శ్లోకాలు

మూకపంచశతీ – మందస్మిత శతకం 91-100 శ్లోకాలు

ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏