జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 20 | గీత గోవిందం తెలుగులో అర్థం
జయదేవ అష్టపది భారతీయ భక్తి సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన దివ్య కవితా సంపద. దీనిని 12వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాకవి జయదేవుడు సంస్కృతంలో రచించారు. ఈ అష్టపదులు ఆయన అమర గ్రంథమైన గీత గోవిందంలో భాగంగా ఉన్నాయి.
“అష్టపది” అంటే ఎనిమిది పాదాలతో కూడిన గీతం. మొత్తం 24 అష్టపదులు గీత గోవిందంలో ఉన్నాయి. ప్రతి అష్టపది శ్రీకృష్ణుడు మరియు శ్రీరాధాదేవి మధ్యనున్న దివ్య ప్రేమ, విరహం, కలయిక, భక్తి, శరణాగతి వంటి ఆధ్యాత్మిక భావాలను అద్భుతమైన కవిత్వంతో చిత్రిస్తుంది.
జయదేవుని కవిత్వంలో శృంగారరసం కేవలం భౌతిక ప్రేమను సూచించదు. అది జీవాత్మ పరమాత్మను చేరుకోవాలనే ఆత్మీయ తపనకు ప్రతీక. రాధా జీవాత్మకు, శ్రీకృష్ణుడు పరమాత్మకు ప్రతిరూపంగా భావించబడతారు. అందువల్ల గీత గోవిందం భక్తి, సంగీతం, నృత్యం మరియు సాహిత్య రంగాల్లో అపూర్వమైన స్థానం సంపాదించింది.
ఈ అష్టపదులను భారతదేశంలోని అనేక దేవాలయాల్లో, ముఖ్యంగా శ్రీకృష్ణ ఆలయాలలో, భక్తితో ఆలపిస్తారు. ఒడిస్సీ, భరతనాట్యం, కూచిపూడి, కథక్ వంటి భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్య సంప్రదాయాలలో కూడా వీటికి విశిష్టమైన ప్రాధాన్యం ఉంది.
ఈ శ్రేణిలో ప్రతి అష్టపదిని సంస్కృత శ్లోకంతో పాటు పదచ్ఛేదం, పదార్థం, తాత్పర్యం మరియు సులభమైన తెలుగు వివరణతో తెలుసుకుందాం. జయదేవ మహాకవి ఆవిష్కరించిన రాధాకృష్ణుల దివ్య ప్రేమ రహస్యాన్ని, భక్తి తత్వాన్ని మరియు గీత గోవిందం యొక్క ఆధ్యాత్మిక సౌందర్యాన్ని కలిసి ఆస్వాదిద్దాం.
ఏకాదశః సర్గః – సానంద దామోదరః
సుచిరమనునయేన ప్రీణయిత్వా మృగాక్షీం
గతవతి కృతవేశే కేశవే కుంజశయ్యాం ।
రచిత రుచిర భూషాం దృష్టి మోషే ప్రదోషే
స్ఫురతి నిరవసాదం కాఽపి రాధాం జగాద ॥ 1 ॥
॥ ప్రబంధః – 20 ॥
(శ్రీహరితాళరాజి జలధరవిలసితః)
(మోహన – ఆది) (కళ్యాణి – చాపు)
వసంత రాగ యతి తాళాభ్యాం గీయతే ।
విరచిత చాటు వచన రచనం చరణే రచిత ప్రణిపాతం ।
సంప్రతి మంజుళ వంజుళ సీమని కేళిశయన మనుయాతం ॥
ముగ్ధే! మధు మథన మనుగత మనుసర రాధికే ॥ (ధ్రువమ్) ॥
ఘన జఘన స్తన భార భరే దర మంథర చరణ విహారం ।
ముఖరిత మణి మంజీరముపైహి విధేహి మరాళ వికారమ్ ॥
శృణు రమణీయతరం తరుణీ జన మోహన మధురిపు రావం ।
కుసుమ శరాసన శాసన వందిని పిక నికరే భజ భావమ్ ॥
అనిల తరళ కిసలయ నికరేణ కరేణ లతా నికురుంబం ।
ప్రేరణమివ కరభోరు కరోతి గతిం ప్రతి ముంచ విలంబమ్ ॥
స్ఫురితమనంగ తరంగ వశాదివ సూచిత హరి పరిరంభం ।
పృచ్ఛ మనోహర హార విమల జల ధారమముం కుచ కుంభమ్ ॥
అధిగతమఖిల సఖీభిరిదం తవ వపురపి రతి రణ సజ్జం ।
చండి! రణిత రశనా రవ డిండిమ మభిసర సరస మలజ్జమ్ ॥
స్మర శర సుభగ నఖేన సఖీమవలంబ్య కరేణ సలీలం ।
చల వలయ క్వణితై రవబోధయ హరిమపి నిగదిత శీలం ॥
శ్రీ జయదేవ భణిత మధరీకృత హారముదాసిత వామం ।
హరి వినిహిత మనసా మధితిష్ఠతు కంఠతటీ మవిరామమ్ ॥
అక్ష్ణోర్నిక్షిపదంజనం శ్రవణయోస్తాపింఛ గుచ్ఛావలీం
మూర్ధ్ని శ్యామ సరోజ దామ కుచయోః కస్తూరికా పత్రకం ।
ధూర్తానామభిసర సంభ్రమ జుషాం విష్వఙ్నికుంజే సఖి!
ధ్వాంతం నీల నిచోళ చారు సుదృశాం ప్రత్యంగ మాలింగతి ॥ 2 ॥
కాశ్మీర గౌర వపుషా మభిసారికాణాం
ఆబద్ధ రేఖమభితో రుచి మంజరీభిః ।
ఏతత్తమాల దళ నీలతమం తమిస్రం
తత్ప్రేమ హేమ నికషోపలతాం తనోతి ॥ 3 ॥
హారావళీ తరళ కాంచన కాంచి దామ
కేయూర కంకణ మణి ద్యుతి దీపితస్య ।
ద్వారే నికుంజ నిలయస్య హరిం నిరీక్ష్య
వ్రీడావతీ మథ సఖీ మియ మిత్యువాచ ॥ 4 ॥
భావము:
శ్రీకృష్ణుడు రాధను అనేకవిధాలుగా అనునయించి, సంతోషపరచి ఒక పొదరింటిలో చేరి వేచి ఉండగా, రాధ కూడా తన దుఃఖాన్ని ఉపశమింపచేసుకొని సాయంకాలం చీకటిపడిన తర్వాత తగిన వస్త్రాలు, అలంకారాలు, ఆభరణాలను ధరించింది. ఆ సమయంలో చెలి కత్తె రాధతో ఇలా అంటోంది.
రాధా! నీ పాదాక్రాంతుడైన శ్రీకృష్ణుడు నీతో మధుర భాషణ చేయుటకు పొదరింటిలో వేచిఉన్నాడు. నీవు సంతోషంగా మణిమంజీర నాదాలతో నీ ప్రియుని చేరుకో. తరుణీజనులను సమ్మోహన పరచే ఆ మురళీధరుని మధుర స్వరాల్ని విను. తీగెలు, లతలు తమ చిగురుటాకుల చేతులతో ఆలస్యం లేకుండా నీవు కృష్ణుని చేరుకోమని ప్రేరేపిస్తున్నాయి. సిగ్గు వదిలివేసి, నీ సుందర ఆభరణాలు, గాజుల ధ్వనితో నీ రాకను నీ ప్రభువుకు తెలియజేయి. ఇంకా ఆలస్యం చేయక వేగంగా బయలుదేరు” అని చెలికత్తె చెబుతూ ఉంది.
తరువాత, రాధ సంకేత స్థానాన్ని చేరి, ఆ పొదరింటి వాకిట తన ముత్యాలహారంలోని మణులు, అందెలు, కంకణాలు, బంగారు హారాల యొక్క తళతళకాంతులు చీకటిని పోగొట్టి వెలుతురును కలిగించగా అక్కడ కృష్ణుని చూసి సిగ్గుపడుతున్న రాధను చూసి సఖి ఇలా అంటోంది.
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్సైట్లోని ఇతర పోస్ట్లను తప్పక చూడండి.
జయదేవుని అష్టపదులు
ప్రథమః సర్గః – సామోద దామోదరః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 1 | దశావతారకీర్తి ధవళమ్
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 2 | హరివిజయ మంగళాచారమ్
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 3 | మాధవోత్సవ కమలాకరమ్
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 4 | సామోద దామోదర భ్రమర పదమ్
ద్వితీయః సర్గః – అక్లేశ కేశవః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 5 | మధురిపు రత్నకంఠిక
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 6 | అక్లేశకేశవ మంజరీతిలకమ్
తృతీయః సర్గః – ముగ్ధ మధుసూదనః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 7 |ముగ్ధమధుసూదన హంసక్రీడనమ్
చతుర్థః సర్గః – స్నిగ్ధ మధుసూదనః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 8 | హరివల్లభాశోక పల్లవః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 9 | స్నిగ్ధ మధుసూదన రాసావలయః
పంచమః సర్గః – సాకాంక్ష పుండరీకాక్షః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 10 | హరిసముదయ గరుడపదః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 11 | సాకాంక్ష పుండరీకాక్షోత్కంఠా మధురః
షష్ఠః సర్గః – సోత్కంఠ వైకుంఠః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 12 | ధన్య వైకుంఠ కుంకుమమ్
సప్తమః సర్గః – నాగర నారాయణః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 13 | నాగర నారాయణ రాసావలయః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 14 | హరి రమిత చంపకశేఖరః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 15 | హరిరస మన్మథతిలకః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 16 | నారాయణ మదనాయాసః
అష్టమః సర్గః – విలక్ష్య లక్ష్మీపతిః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 17 | లక్ష్మీపతి రత్నావళీ
నవమః సర్గః – ముగ్ధ ముకుందః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 18 | అమందముకుందః
దశమః సర్గః – చతుర చతుర్భుజః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 19 | చతురచతుర్భుజ రాగరాజి చంద్రోద్యోతః
ఏకాదశః సర్గః – సానంద దామోదరః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 20 | శ్రీహరితాళరాజి జలధరవిలసితః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 21 | సానందదామోదర ప్రేమద్రుమపల్లవః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 22 | సానందగోవింద రాగశ్రేణి కుసుమాభరణః
ద్వాదశః సర్గః – సుప్రీత పీతాంబరః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 23 | మధురిపు విద్యాధరలీలః
జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 24| సుప్రీతపీతాంబర తాళశ్రేణీ
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్ను సందర్శించండి. 🙏
👉 భారతీయ సంస్కృతి YouTube Channel Link
ఈ సమాచారాన్ని వీడియొ రూపంలో చూడాలనుకుంటే ఈ లింక్ ఓపెన్ చేసి వీడియొ చూడండి 👇👇👇. మరెంతో ఆధ్యాత్మిక, ధార్మిక సమాచారం కోసం భారతీయ సంస్కృతి ఛానల్ ను subscribe చేసుకోండి.
