జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 2 | గీత గోవిందం తెలుగులో అర్థం
జయదేవ అష్టపది భారతీయ భక్తి సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన దివ్య కవితా సంపద. దీనిని 12వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాకవి జయదేవుడు సంస్కృతంలో రచించారు. ఈ అష్టపదులు ఆయన అమర గ్రంథమైన గీత గోవిందంలో భాగంగా ఉన్నాయి.
“అష్టపది” అంటే ఎనిమిది పాదాలతో కూడిన గీతం. మొత్తం 24 అష్టపదులు గీత గోవిందంలో ఉన్నాయి. ప్రతి అష్టపది శ్రీకృష్ణుడు మరియు శ్రీరాధాదేవి మధ్యనున్న దివ్య ప్రేమ, విరహం, కలయిక, భక్తి, శరణాగతి వంటి ఆధ్యాత్మిక భావాలను అద్భుతమైన కవిత్వంతో చిత్రిస్తుంది.
జయదేవుని కవిత్వంలో శృంగారరసం కేవలం భౌతిక ప్రేమను సూచించదు. అది జీవాత్మ పరమాత్మను చేరుకోవాలనే ఆత్మీయ తపనకు ప్రతీక. రాధా జీవాత్మకు, శ్రీకృష్ణుడు పరమాత్మకు ప్రతిరూపంగా భావించబడతారు. అందువల్ల గీత గోవిందం భక్తి, సంగీతం, నృత్యం మరియు సాహిత్య రంగాల్లో అపూర్వమైన స్థానం సంపాదించింది.
ఈ అష్టపదులను భారతదేశంలోని అనేక దేవాలయాల్లో, ముఖ్యంగా శ్రీకృష్ణ ఆలయాలలో, భక్తితో ఆలపిస్తారు. ఒడిస్సీ, భరతనాట్యం, కూచిపూడి, కథక్ వంటి భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్య సంప్రదాయాలలో కూడా వీటికి విశిష్టమైన ప్రాధాన్యం ఉంది.
ఈ శ్రేణిలో ప్రతి అష్టపదిని సంస్కృత శ్లోకంతో పాటు పదచ్ఛేదం, పదార్థం, తాత్పర్యం మరియు సులభమైన తెలుగు వివరణతో తెలుసుకుందాం. జయదేవ మహాకవి ఆవిష్కరించిన రాధాకృష్ణుల దివ్య ప్రేమ రహస్యాన్ని, భక్తి తత్వాన్ని మరియు గీత గోవిందం యొక్క ఆధ్యాత్మిక సౌందర్యాన్ని కలిసి ఆస్వాదిద్దాం.
॥ ప్రబంధః – 2 ॥
(హరివిజయ మంగళాచారమ్)
(భైరవి – త్రిపుట)
ఘూర్జరీ రాగ నిస్సార తాళాభ్యాం గీయతే ।
శ్రిత కమలా కుచమండల! ధృత కుండల! ఏ
కలిత లలిత వనమాల! జయ జయ దేవ! హరే! ॥(ధ్రువమ్)
దినమణిమండల మండన! భవ ఖండన! ఏ
మునిజనమానస హంస! జయ జయ దేవ! హరే! ॥
కాళియ విషధర గంజన! జన రంజన! ఏ
యదుకులనళిన దినేశ! జయ జయ దేవ! హరే! ॥
మధు ముర నరక వినాశన! గరుడాసన! ఏ
సురకుల కేళి నిదాన! జయ జయ దేవ! హరే! ॥
అమల కమల దళ లోచన! భవ మోచన! ఏ
త్రిభువన భవన నిధాన! జయ జయ దేవ! హరే! ॥
జనకసుతా కుచ భూషణ! జిత దూషణ! ఏ
సమర శమిత దశ కంఠ! జయ జయ దేవ! హరే! ॥
అభినవ జలధర సుందర! ధృత మందర! ఏ
శ్రీముఖ చంద్ర చకోర! జయ జయ దేవ! హరే! ॥
తవ చరణే ప్రణతా వయమితి భావయ ఏ
కురు కుశలం ప్రణతేషు జయ జయ దేవ! హరే! ॥
శ్రీ జయదేవ కవేరిదం కురుతే ముదం ఏ
మంగళముజ్జ్వల గీతం జయ జయ దేవ! హరే! ॥
పద్మా పయోధర తటీ పరిరంభ లగ్న
కాశ్మీర ముద్రితమురో మధుసూదనస్య ।
వ్యక్తానురాగమివ ఖేలదనంగ ఖేద
స్వేదాంబుపూర మనుపూరయతు ప్రియం వః ॥ 6 ॥
వసంతే వాసంతీకుసుమ సుకుమారై రవయవై
ర్భ్రమంతీం కాంతారే బహు విహిత కృష్ణానుసరణామ్ ।
అమందం కందర్ప జ్వర జనిత చింతాకులతయా
వలద్బాధాం రాధాం సరసమిదమూచే సహచరీ ॥ 7 ॥
భావము:
ఈ అష్టపదిలో జయదేవుడు శ్రీకృష్ణుడి స్వరూపాన్ని, గుణవిశేషాలను వర్ణిస్తున్నారు. శ్రీలక్ష్మీదేవికి సంతోషాన్ని కలిగించి, సూర్యమండలంలో దివ్య తేజస్సుతో వెలుగొందుతూ, మానవుల ప్రాపంచిక భావాలను తొలగించే ప్రభువు నీవు. విషధరుడైన కాళీయుని సంహరించిన నీవు, యాదవ కులానికి సూర్యునివంటి వాడవు. నీవు మధుసూదనుడవు, మురాసురుని, నరకాసురుని వధించిన వాడవు. గరుడ వాహనం అధిరోహించి, దేవతలకు ఎలాంటి ఆటంకాలు కలగకుండా, వారిని కాపాడిన స్వామివి.
శ్రీరామునిగా జానకి హృదయమందు శోభిల్లినవాడవు. యుద్ధంలో రాక్షసులను, రావణుని మధించినవాడవు. ప్రకాశవంతమైన తెల్లని మేఘం వలె అందమైనవాడవై, గోవర్ధన పర్వతాన్ని పైకెత్తిన వాడవు అయిన నీ పాదాలకు నా సాష్టాంగ నమస్కారాలు. మా పాపాలను తొలగించి మోక్షం ప్రసాదించు ప్రభూ.
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్సైట్లోని ఇతర పోస్ట్లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్ను సందర్శించండి. 🙏
👉 భారతీయ సంస్కృతి YouTube Channel Link
ఈ సమాచారాన్ని వీడియొ రూపంలో చూడాలనుకుంటే ఈ లింక్ ఓపెన్ చేసి వీడియొ చూడండి 👇👇👇. మరెంతో ఆధ్యాత్మిక, ధార్మిక సమాచారం కోసం భారతీయ సంస్కృతి ఛానల్ ను subscribe చేసుకోండి.
