జయదేవ అష్టపది ప్రబంధః – 4| గీత గోవిందం తెలుగులో అర్థం
జయదేవ అష్టపది భారతీయ భక్తి సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన దివ్య కవితా సంపద. దీనిని 12వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాకవి జయదేవుడు సంస్కృతంలో రచించారు. ఈ అష్టపదులు ఆయన అమర గ్రంథమైన గీత గోవిందంలో భాగంగా ఉన్నాయి.
“అష్టపది” అంటే ఎనిమిది పాదాలతో కూడిన గీతం. మొత్తం 24 అష్టపదులు గీత గోవిందంలో ఉన్నాయి. ప్రతి అష్టపది శ్రీకృష్ణుడు మరియు శ్రీరాధాదేవి మధ్యనున్న దివ్య ప్రేమ, విరహం, కలయిక, భక్తి, శరణాగతి వంటి ఆధ్యాత్మిక భావాలను అద్భుతమైన కవిత్వంతో చిత్రిస్తుంది.
జయదేవుని కవిత్వంలో శృంగారరసం కేవలం భౌతిక ప్రేమను సూచించదు. అది జీవాత్మ పరమాత్మను చేరుకోవాలనే ఆత్మీయ తపనకు ప్రతీక. రాధా జీవాత్మకు, శ్రీకృష్ణుడు పరమాత్మకు ప్రతిరూపంగా భావించబడతారు. అందువల్ల గీత గోవిందం భక్తి, సంగీతం, నృత్యం మరియు సాహిత్య రంగాల్లో అపూర్వమైన స్థానం సంపాదించింది.
ఈ అష్టపదులను భారతదేశంలోని అనేక దేవాలయాల్లో, ముఖ్యంగా శ్రీకృష్ణ ఆలయాలలో, భక్తితో ఆలపిస్తారు. ఒడిస్సీ, భరతనాట్యం, కూచిపూడి, కథక్ వంటి భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్య సంప్రదాయాలలో కూడా వీటికి విశిష్టమైన ప్రాధాన్యం ఉంది.
ఈ శ్రేణిలో ప్రతి అష్టపదిని సంస్కృత శ్లోకంతో పాటు పదచ్ఛేదం, పదార్థం, తాత్పర్యం మరియు సులభమైన తెలుగు వివరణతో తెలుసుకుందాం. జయదేవ మహాకవి ఆవిష్కరించిన రాధాకృష్ణుల దివ్య ప్రేమ రహస్యాన్ని, భక్తి తత్వాన్ని మరియు గీత గోవిందం యొక్క ఆధ్యాత్మిక సౌందర్యాన్ని కలిసి ఆస్వాదిద్దాం.
॥ ప్రబంధః – 4 ॥
(సామోద దామోదర భ్రమర పదమ్)
(రామక్రియా – యతి)
రామక్రియా రాగ యతి తాళాభ్యాం గీయతే ।
చందన చర్చిత నీల కళేబర పీతవసన వనమాలీ ।
కేలి చలన్మణి కుండల మండిత గండ యుగ స్మిత శాలీ ॥
హరిరిహ ముగ్ధ వధూనికరే విలాసిని విలసతి కేళి పరే ॥ (ధ్రువమ్) ॥
పీన పయోధర భార భరేణ హరిం పరిరభ్య సరాగం ।
గోప వధూరనుగాయతి కాచిదుదంచిత పంచమ రాగమ్ ॥
కాఽపి విలాస విలోల విలోచన ఖేలన జనిత మనోజం ।
ధ్యాయతి ముగ్ధ వధూరధికం మధుసూదన వదన సరోజమ్ ॥
కాఽపి కపోల తలే మిలితా లపితుం కిమపి శ్రుతి మూలే ।
చారు చుచుంబ నితంబవతీ దయితం పులకై రనుకూలే ॥
కేళి కళా కుతుకేన చ కాచిదముం యమునా జల కూలే ।
మంజుల వంజుల కుంజ గతం విచకర్ష కరేణ దుకూలే ॥
కర తల తాళ తరళ వలయావళి కలిత కలస్వన వంశే ।
రాసరసే సహ నృత్య పరా హరిణ యువతీ ప్రశశంసే ॥
శ్లిష్యతి కామపి చుంబతి కామపి రమయతి కామపి రామాం ।
పశ్యతి సస్మిత చారు తరామపరామనుగచ్ఛతి వామామ్ ॥
శ్రీ జయదేవ భణితమిద మద్భుత కేశవ కేళి రహస్యం ।
బృందావన విపినే లలితం వితనోతు శుభాని యశస్యమ్ ॥
విశ్వేషామనురంజనేన జనయన్నానందమిందీవర
శ్రేణీ శ్యామల కోమలై రుపనయన్నంగైరనంగోత్సవం ।
స్వచ్ఛందం వ్రజ సుందరీభిరభితః ప్రత్యంగమాలింగితః
శృంగారః సఖి మూర్తిమానివ మధౌ ముగ్ధో హరిః క్రీడతి ॥ 11 ॥
నిత్యోత్సంగ వసద్భుజంగ కబల క్లేశాదివేశాచలం
ప్రాలేయ ప్లవనేచ్ఛయాఽనుసరతి శ్రీఖండ శైలానిలః ।
కించ స్నిగ్ధ రసాల మౌళి ముకుళాన్యాలోక్య హర్షోదయా
దున్మీలంతి కుహూః కుహూరితి కలోత్తాలాః పికానాం గిరః ॥ 12 ॥
రాసోల్లాస భరేణ విభ్రమ భృతామాభీర వామ భ్రువా
మభ్యర్ణం పరిరభ్య నిర్భరమురః ప్రేమాంధయా రాధయా ।
సాధు త్వద్వదనం సుధామయమితి వ్యాహృత్య గీత స్తుతి
వ్యాజాదుత్కట చుంబితః స్మృత మనోహారీ హరిః పాతు వః ॥ 13 ॥
ఇతి శ్రీ జయదేవకృతౌ గీతగోవిందే
సామోదదామోదరో నామ ప్రథమస్సర్గః॥
భావము:
ఓ రాధా! ముగ్ధమోహన గోపికలతో శ్రీకృష్ణుడు విలాసంగా ఉన్నాడు. ఒక గోపిక హరిని ప్రేమతో ఆలింగనం చేసుకుని, స్వామితో కలిసి గానం చేస్తోంది. అదిగో! అటు చూడు! ఒక గోపిక నిశ్చేష్టురాలై, శ్రీ కృష్ణుని ముఖపద్మాన్ని ధ్యానిస్తోంది. ఒక యువతి, మోహం తట్టుకోలేక, స్వామి చెవిలో ఏదో రహస్యం చెప్పాలనే నెపంతో దగ్గరకు పోయి, పులకింతలతో ఆయన చెక్కిలిని గాఢంగా ముద్దాడుతోంది.
శ్రీకృష్ణుని మధుర మురళీగానానికి తగ్గట్టుగా, ఒక బాలిక తన చేతి గాజులతో తాళం వేస్తోంది. రాసక్రీడలో శ్రీకృష్ణునితో నాట్యంచేస్తూ, ఆయన ప్రశంస పొందుతోంది. కృష్ణుడు ఒకరిని ఆలింగనం చేసుకొంటున్నాడు. ఇంకొక కాంతను ముద్దాడుతున్నాడు. మరొక భామ వెంటబడి వెళ్తున్న శ్రీకృష్ణుని చూడమ్మా” అని రాధను వెంటనే బృందావనానికి వెళ్ళమని చెబుతూ, ఆమె చెలికత్తె ఆ కృష్ణుని శృంగారలీలలను ఈ విధంగా వర్ణిస్తూ ఉంది.
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్సైట్లోని ఇతర పోస్ట్లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్ను సందర్శించండి. 🙏
👉 భారతీయ సంస్కృతి YouTube Channel Link
ఈ సమాచారాన్ని వీడియొ రూపంలో చూడాలనుకుంటే ఈ లింక్ ఓపెన్ చేసి వీడియొ చూడండి 👇👇👇. మరెంతో ఆధ్యాత్మిక, ధార్మిక సమాచారం కోసం భారతీయ సంస్కృతి ఛానల్ ను subscribe చేసుకోండి.
