నారాయణీయం త్రింశదశకమ్ – వామనావతారమ్
నారాయణీయం త్రింశదశకమ్లో శ్రీమహావిష్ణువు ధరించిన పవిత్రమైన వామనావతారాన్ని మరియు బలిచక్రవర్తితో జరిగిన దివ్య ఘట్టాలను భక్తిరసంతో వర్ణిస్తారు.అసురరాజైన బలిచక్రవర్తి తన పరాక్రమంతో మూడు లోకాలను జయించి, యజ్ఞాదులు చేస్తూ గొప్ప దాతగా కీర్తిని పొందుతాడు. దేవతలకు కలిగిన ఇబ్బందులను తొలగించి, ధర్మాన్ని పునఃస్థాపించేందుకు శ్రీమహావిష్ణువు వామన బ్రహ్మచారి రూపంలో అవతరిస్తాడు.వామనుడు బలి నిర్వహిస్తున్న యజ్ఞశాలకు చేరుకుని, తనకు మూడు అడుగుల నేల మాత్రమే దానంగా ఇవ్వమని కోరుతాడు. బలిచక్రవర్తి ఆ కోరికను అంగీకరించిన వెంటనే, వామనుడు త్రివిక్రమ స్వరూపాన్ని ధరించి ఒక అడుగుతో భూమిని, మరొక అడుగుతో ఆకాశాన్ని కొలుస్తాడు. మూడవ అడుగు కోసం బలి తన తలను సమర్పించి సంపూర్ణ శరణాగతిని ప్రదర్శిస్తాడు.ఈ అవతార ఘట్టం ద్వారా దానగుణం, వినయం, సత్యనిష్ఠ, భగవంతుని లీల మరియు సంపూర్ణ శరణాగతి యొక్క గొప్పతనం మనకు తెలుస్తుంది.వామనుని దివ్య అవతారం, త్రివిక్రముని విశ్వరూపం మరియు బలిచక్రవర్తి భక్తి–శరణాగతి మహిమను నారాయణీయం త్రింశదశకమ్ ద్వారా ఇప్పుడు భక్తితో మననం చేసుకుందాం.శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు.
శక్రేణ సంయతి హతోఽపి బలిర్మహాత్మా
శుక్రేణ జీవితతనుః క్రతువర్ధితోష్మా |
విక్రాంతిమాన్ భయనిలీనసురాం త్రిలోకీం
చక్రే వశే స తవ చక్రముఖాదభీతః || ౩౦-౧ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! మహాత్ముడైన బలి యుద్ధంలో ఇంద్రుని చేతిలో ఓడిపోయి మరణించినా, శుక్రాచార్యుని కృపతో తిరిగి జీవించాడు. ఆ తరువాత అనేక యజ్ఞాలు చేసి తన శక్తిని మరింత పెంచుకున్నాడు. నీ సుదర్శన చక్రానికి భయపడుతూ దేవతలు దాగిపోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. తన పరాక్రమంతో బలి మూడు లోకాలను తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నాడు.
పుత్రార్తిదర్శనవశాదదితిర్విషణ్ణా
తం కాశ్యపం నిజపతిం శరణం ప్రపన్నా |
త్వత్పూజనం తదుదితం హి పయోవ్రతాఖ్యం
సా ద్వాదశాహమచరత్త్వయి భక్తిపూర్ణా || ౩౦-౨ ||
ఓ ప్రభూ! తన కుమారులైన దేవతలు రాజ్యాన్ని కోల్పోయి బాధపడుతున్న దృశ్యాన్ని చూసి అదితీదేవి ఎంతో దుఃఖించింది. తన భర్త అయిన కశ్యప మహర్షిని శరణు వేడుకుంది. అప్పుడు కశ్యపుడు నీ అనుగ్రహం కోసం పయోవ్రతం అనే పవిత్రమైన వ్రతాన్ని ఆచరించమని చెప్పాడు. అదితీదేవి పన్నెండు రోజుల పాటు ఎంతో భక్తి, శ్రద్ధలతో ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించి నిన్ను ప్రార్థించింది.
తస్యావధౌ త్వయి నిలీనమతేరముష్యాః
శ్యామశ్చతుర్భుజవపుః స్వయమావిరాసీః |
నమ్రాం చ తామిహ భవత్తనయో భవేయం
గోప్యం మదీక్షణమితి ప్రలపన్నయాసీః || ౩౦-౩ ||
ఓ నారాయణా! పయోవ్రతం పూర్తయ్యే సమయానికి అదితీదేవి మనస్సు పూర్తిగా నీలోనే లీనమై ఉంది. ఆమె భక్తికి సంతోషించిన నీవు శ్యామవర్ణంతో, నాలుగు భుజాలతో కూడిన దివ్యమైన మహావిష్ణు రూపంలో ఆమెకు ప్రత్యక్షమయ్యావు. అదితీదేవి వినయంగా నిన్ను ప్రార్థించినప్పుడు, “నేనే నీ కుమారుడిగా జన్మిస్తాను” అని ఆమెకు వరమిచ్చావు. అనంతరం నీ దివ్యదర్శనం గోప్యంగా ఉంచి అక్కడి నుంచి అదృశ్యమయ్యావు.
త్వం కాశ్యపే తపసి సన్నిదధత్తదానీం
ప్రాప్తోఽసి గర్భమదితేః ప్రణుతో విధాత్రా |
ప్రాసూత చ ప్రకటవైష్ణవదివ్యరూపం
సా ద్వాదశీశ్రవణపుణ్యదినే భవంతమ్ || ౩౦-౪ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! ఆ తరువాత నీవు కశ్యప మహర్షి తపస్సులో దివ్యశక్తిగా ప్రవేశించి, అదితీదేవి గర్భంలో అవతరించావు. బ్రహ్మదేవుడు నిన్ను స్తుతించాడు. పవిత్రమైన శ్రవణ నక్షత్రంతో కూడిన ద్వాదశి రోజున, అదితీదేవి నిన్ను దివ్యమైన వైష్ణవ స్వరూపంతో ప్రసవించింది. ఈ విధంగా దేవతలకు సహాయం చేయడానికి నీవు వామనావతారాన్ని స్వీకరించావు.
పుణ్యాశ్రమం తమభివర్షతి పుష్పవర్షై-
-ర్హర్షాకులే సురగణే కృతతూర్యఘోషే |
బద్ధ్వాంజలిం జయ జయేతి నుతః పితృభ్యాం
త్వం తత్ క్షణే పటుతమం వటురూపమాధాః || ౩౦-౫ ||
ఓ ప్రభూ! నీవు అవతరించిన ఆ పవిత్రమైన ఆశ్రమంపై దేవతలు పుష్పవర్షం కురిపించారు. దేవతల ఆనందానికి సూచనగా దివ్యమైన వాద్యనాదాలు మార్మోగాయి. నీ తల్లిదండ్రులైన అదితి, కశ్యపులు చేతులు జోడించి “జయ! జయ!” అంటూ నిన్ను స్తుతించారు. వెంటనే నీవు చిన్న బ్రహ్మచారి బాలుడైన వామన రూపాన్ని ధరించావు.
తావత్ప్రజాపతిముఖైరుపనీయ మౌంజీ-
-దండాజినాక్షవలయాదిభిరర్చ్యమానః |
దేదీప్యమానవపురీశ కృతాగ్నికార్య-
-స్త్వం ప్రాస్థిథా బలిగృహం ప్రకృతాశ్వమేధమ్ || ౩౦-౬ ||
ఓ వాతనికేతనాథా! ప్రజాపతులు మరియు మహర్షులు నీకు బ్రహ్మచారి వామనుడికి తగిన మౌంజీదారం, దండం, జింకచర్మం, అక్షమాల మొదలైన పవిత్రమైన వస్తువులను సమర్పించారు. దివ్యకాంతితో ప్రకాశిస్తున్న నీవు అవసరమైన అగ్నికార్యాలను పూర్తి చేశావు. అనంతరం అశ్వమేధ యజ్ఞం నిర్వహిస్తున్న బలి చక్రవర్తి వద్దకు వెళ్లడానికి బయలుదేరావు.
గాత్రేణ భావిమహిమోచితగౌరవం ప్రా-
-గ్వ్యావృణ్వతేవ ధరణీం చలయన్నయాసీః |
ఛత్రం పరోష్మతిరణార్థమివాదధానో
దండం చ దానవజనేష్వివ సన్నిధాతుమ్ || ౩౦-౭ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! చిన్న వామన రూపంలో ఉన్నప్పటికీ, నీలో భవిష్యత్తులో వ్యక్తమయ్యే అపారమైన విశ్వరూప మహిమ అంతర్లీనంగా కనిపించింది. నీవు నడుస్తూ వెళ్తుంటే నీ అడుగుల ప్రభావంతో భూమి సైతం కంపించినట్లైంది. ఎండ నుంచి రక్షణ కోసం చేతిలో గొడుగును, దానవుల అహంకారాన్ని అదుపులో పెట్టడానికి సంకేతంగా దండాన్ని ధరించినట్లుగా నీ దివ్యయాత్ర సాగింది.
తాం నర్మదోత్తరతటే హయమేధశాలా-
-మాసేదుషి త్వయి రుచా తవ రుద్ధనేత్రైః |
భాస్వాన్ కిమేష దహనో ను సనత్కుమారో
యోగీ ను కోఽయమితి శుక్రముఖైః శశంకే || ౩౦-౮ ||
ఓ ప్రభూ! నర్మదా నదికి ఉత్తర తీరంలో బలి చక్రవర్తి అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తున్న యజ్ఞశాలకు నీవు చేరుకున్నావు. నీ దివ్యమైన తేజస్సును చూసి అక్కడ ఉన్నవారంతా ఆశ్చర్యపోయారు. “ఇతడు సూర్యుడా? అగ్నిదేవుడా? సనత్కుమారుడా? లేక ఏదైనా మహాయోగియా?” అని శుక్రాచార్యుడు మరియు ఇతరులు ఆశ్చర్యంతో నిన్ను చూశారు.
ఆనీతమాశు భృగుభిర్మహసాభిభూతై-
-స్త్వాం రమ్యరూపమసురః పులకావృతాంగః |
భక్త్యా సమేత్య సుకృతీ పరిషిచ్య పాదౌ
తత్తోయమన్వధృత మూర్ధని తీర్థతీర్థమ్ || ౩౦-౯ ||
ఓ నారాయణా! నీ దివ్యమైన తేజస్సును చూసి భృగువంశానికి చెందిన ఋత్వికులు నిన్ను గౌరవంగా యజ్ఞశాలకు తీసుకువచ్చారు. నీ అందమైన వామన రూపాన్ని చూసి బలి చక్రవర్తి ఆనందంతో పులకించిపోయాడు. ఎంతో భక్తి, వినయంతో నీ పాదాలను కడిగి, ఆ పాదప్రక్షాళన జలాన్ని తన తలపై చల్లుకున్నాడు. నీ పాదతీర్థం సమస్త తీర్థాలకు పవిత్రతను ప్రసాదించేదిగా భావించి బలి మహాభక్తితో దానిని స్వీకరించాడు.
ప్రహ్లాదవంశజతయా క్రతుభిర్ద్విజేషు
విశ్వాసతో ను తదిదం దితిజోఽపి లేభే |
యత్తే పదాంబు గిరిశస్య శిరోభిలాల్యం
స త్వం విభో గురుపురాలయ పాలయేథాః || ౩౦-౧౦ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! ప్రహ్లాద మహారాజు వంశంలో జన్మించినవాడు కావడం వల్ల, బలి చక్రవర్తికి బ్రాహ్మణుల పట్ల, యజ్ఞకార్యాల పట్ల ఎంతో విశ్వాసం, గౌరవం ఉన్నాయి. ఆ సత్కర్మల ఫలితంగానే అతనికి నీ పాదపద్మాలను పూజించే మహాభాగ్యం లభించింది. నీ పాదజలం మహేశ్వరుడు కూడా తన శిరస్సుపై ధరించదగినంత పవిత్రమైనది. అటువంటి పరమపవిత్రమైన పాదపద్మాలను కలిగిన ఓ గురువాయూరప్పా! మమ్మల్ని ఎల్లప్పుడూ కరుణతో కాపాడు.
ఇతి త్రింశదశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
