నారాయణీయం ఏకోనత్రింశదశకమ్ – మోహిన్యవతారం ఆది
నారాయణీయం ఏకోనత్రింశదశకమ్లో క్షీరసాగర మథనం అనంతరం జరిగిన మోహిన్యవతారం మరియు అమృతవితరణకు సంబంధించిన దివ్య ఘట్టాలను భక్తిరసంతో వర్ణిస్తారు.అమృతకలశం లభించిన తరువాత దేవతలు, అసురుల మధ్య అమృతం కోసం వివాదం ఏర్పడుతుంది. అమృతాన్ని అసురులు స్వాధీనం చేసుకుంటే లోకసమతుల్యతకు విఘాతం కలుగుతుందని గ్రహించిన శ్రీమహావిష్ణువు, అపూర్వమైన సౌందర్యంతో కూడిన మోహినీ రూపాన్ని ధరిస్తాడు.మోహినీ రూపంలో ప్రత్యక్షమైన శ్రీహరి తన మాయామోహంతో అసురులను ఆకర్షించి, వారి చేతిలో ఉన్న అమృతకలశాన్ని స్వీకరిస్తాడు. అనంతరం దేవతలకు అమృతాన్ని పంచి, వారికి అమరత్వాన్ని ప్రసాదించే విధంగా దివ్యలీలను నిర్వహిస్తాడు.ఈ ఘట్టం ద్వారా శ్రీహరి యోగమాయ, లోకరక్షణ కోసం ఆయన ధరించే అనేక రూపాలు మరియు ధర్మ పరిరక్షణలో దైవ సంకల్పం వంటి భావాలు మనకు పరిచయమవుతాయి.మోహిన్యవతారంలోని ఈ అద్భుతమైన దివ్యలీలను, శ్రీమహావిష్ణువు యోగమాయ మహిమను నారాయణీయం ఏకోనత్రింశదశకమ్ ద్వారా ఇప్పుడు భక్తితో మననం చేసుకుందాం.శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు.
ఉద్గచ్ఛతస్తవ కరాదమృతం హరత్సు
దైత్యేషు తానశరణాననునీయ దేవాన్ |
సద్యస్తిరోదధిథ దేవ భవత్ప్రభావా-
-దుద్యత్స్వయూథ్యకలహా దితిజా బభూవుః || ౨౯-౧ ||
ఓ దేవా! ధన్వంతరి రూపంలో నీ చేతిలో నుంచి అమృతకలశం వెలువడిన వెంటనే, దైత్యులు దానిని బలవంతంగా లాక్కున్నారు. దైత్యులు అమృతాన్ని తీసుకెళ్లడంతో దేవతలు నిరాశకు గురయ్యారు. అప్పుడు నీ అపారమైన మాయాశక్తితో నీవు వెంటనే అక్కడి నుంచి అదృశ్యమయ్యావు. నీ మాయ ప్రభావంతో దైత్యుల మధ్యే “అమృతం ఎవరు పొందాలి?” అనే విషయంలో పరస్పర కలహాలు ప్రారంభమయ్యాయి.
శ్యామాం రుచాఽపి వయసాఽపి తనుం తదానీం
ప్రాప్తోఽసి తుంగకుచమండలభంగురాం త్వమ్ |
పీయూషకుంభకలహం పరిముచ్య సర్వే
తృష్ణాకులాః ప్రతియయుస్త్వదురోజకుంభే || ౨౯-౨ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! అప్పుడు నీవు ఎంతో అందమైన, యౌవనంతో నిండిన, శ్యామవర్ణమైన మోహినీ రూపాన్ని ధరించావు. ఆ రూపంలోని ఆకర్షణకు దైత్యులు అమృతకలశం కోసం జరుగుతున్న తమ కలహాన్నే మరిచిపోయారు. అమృతం పొందాలనే కోరికతో వారు అందరూ నీ దగ్గరకు చేరి, నీ అందాన్ని చూసి మోహితులయ్యారు.
కా త్వం మృగాక్షి విభజస్వ సుధామిమామి-
-త్యారూఢరాగవివశానభియాచతోఽమూన్ |
విశ్వస్యతే మయి కథం కులటాస్మి దైత్యా
ఇత్యాలపన్నపి సువిశ్వసితానతానీః || ౨౯-౩ ||
ఓ ప్రభూ! మోహినీ రూపంలో ఉన్న నిన్ను చూసిన దైత్యులు, “ఓ అందమైన మృగనయనీ! నీవెవరు? ఈ అమృతాన్ని మాకు సమంగా పంచిపెట్టు” అని వేడుకున్నారు. అప్పుడు నీవు వారితో, “నేను ఎవరో మీకు తెలియదు. నన్ను మీరు ఎలా నమ్ముతున్నారు? నేను నమ్మదగినదానిని కాకపోతే?” అంటూ సరదాగా మాట్లాడావు. అయినప్పటికీ నీ రూపమాయకు పూర్తిగా లోనైన దైత్యులు నీ మాటలను నమ్మి అమృతాన్ని నీ చేతుల్లో పెట్టారు.
మోదాత్సుధాకలశమేషు దదత్సు సా త్వం
దుశ్చేష్టితం మమ సహధ్వమితి బ్రువాణా |
పంక్తిప్రభేదవినివేశితదేవదైత్యా
లీలావిలాసగతిభిః సమదాః సుధాం తామ్ || ౨౯-౪ ||
ఓ నారాయణా! దైత్యులు ఎంతో ఆనందంతో అమృతకలశాన్ని నీకు అప్పగించారు. నీవు, “నేను ఏదైనా పొరపాటు చేస్తే నన్ను క్షమించాలి” అంటూ దేవతలను, దైత్యులను వేర్వేరు వరుసల్లో కూర్చోబెట్టావు. ఆ తరువాత నీ లీలామయమైన చతురతతో అమృతాన్ని దేవతలకు మాత్రమే పంచడం ప్రారంభించావు. నీ మాయలో మునిగిపోయిన దైత్యులు మాత్రం ఏమీ గ్రహించలేక నిన్నే విశ్వసిస్తూ కూర్చున్నారు.
అస్మాస్వియం ప్రణయినీత్యసురేషు తేషు
జోషం స్థితేష్వథ సమాప్య సుధాం సురేషు |
త్వం భక్తలోకవశగో నిజరూపమేత్య
స్వర్భానుమర్ధపరిపీతసుధం వ్యలావీః || ౨౯-౫ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! “ఈ మోహినీ మనకు అనుకూలంగా ఉంది” అని దైత్యులు నిశ్చింతగా ఉన్న సమయంలో, నీవు దేవతలకు మాత్రమే అమృతాన్ని పూర్తిగా అందించావు. స్వర్భాను అనే దైత్యుడు దేవతల వేషంలో సూర్యచంద్రుల మధ్య కూర్చొని అమృతాన్ని తాగడం ప్రారంభించాడు. సూర్యుడు, చంద్రుడు అతడిని గుర్తించి తెలియజేయడంతో నీవు సుదర్శన చక్రంతో అతని తలను శరీరం నుంచి వేరు చేశావు. అయితే అమృతం అతని గొంతులోకి వెళ్లినందున అతని తల రాహువుగా నిలిచిపోయింది.
త్వత్తః సుధాహరణయోగ్యఫలం పరేషు
దత్త్వా గతే త్వయి సురైః ఖలు తే వ్యగృహ్ణన్ |
ఘోరేఽథ మూర్ఛతి రణే బలిదైత్యమాయా-
-వ్యామోహితే సురగణే త్వమిహావిరాసీః || ౨౯-౬ ||
ఓ ప్రభూ! దేవతలకు అమృతాన్ని అందించి నీ మోహినీ లీలను ముగించిన తరువాత నీవు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయావు. అమృతం పొందిన దేవతలు మళ్లీ దైత్యులతో యుద్ధానికి దిగారు. బలి దైత్యుని మాయాశక్తి వల్ల దేవతలు తీవ్రంగా మోహానికి గురై యుద్ధంలో బలహీనపడుతున్న సమయంలో, వారిని రక్షించడానికి నీవు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యావు.
త్వం కాలనేమిమథ మాలిముఖాన్ జఘంథ
శక్రో జఘాన బలిజంభవలాన్ సపాకాన్ |
శుష్కార్ద్రదుష్కరవధే నముచౌ చ లూనే
ఫేనేన నారదగిరా న్యరుణో రణం త్వమ్ || ౨౯-౭ ||
ఓ నారాయణా! యుద్ధంలో నీవు కాలనేమి, మాలి మొదలైన దైత్యులను సంహరించావు. ఇంద్రుడు బలి, జంభుడు, వలుడు, పాకుడు వంటి శక్తివంతమైన దైత్యులను ఎదుర్కొని సంహరించాడు. నముచి అనే దైత్యుడిని మాత్రం తడిగా ఉన్నదానితోనూ, పొడిగా ఉన్నదానితోనూ చంపలేమని వరం ఉండేది. నారదుని సూచనతో నీవు నురుగును ఉపయోగించి అతని సంహారానికి మార్గం చూపావు. ఈ విధంగా దేవతల విజయానికి నీవు సహకరించావు.
యోషావపుర్దనుజమోహనమాహితం తే
శ్రుత్వా విలోకనకుతూహలవాన్ మహేశః |
భూతైః సమం గిరిజయా చ గతః పదం తే
స్తుత్వాఽబ్రవీదభిమతం త్వమథో తిరోధాః || ౨౯-౮ ||
ఓ వాతనికేతనాథా! దైత్యులను సైతం మోహింపజేసిన నీ మోహినీ రూపం గురించి మహేశ్వరుడు విని, ఆ అద్భుతమైన రూపాన్ని చూడాలనే ఆసక్తితో పార్వతీదేవితో, తన పరివారంతో కలిసి నీ వద్దకు వచ్చాడు. మహేశ్వరుడు నిన్ను స్తుతించి, “నీ మోహినీ రూపాన్ని నాకు దర్శింపజేయాలి” అని కోరాడు. అతని కోరికను గౌరవించిన నీవు మోహినీ రూపాన్ని అతనికి దర్శింపజేశావు.
ఆరామసీమని చ కందుకఘాతలీలా-
-లోలాయమాననయనాం కమనీం మనోజ్ఞామ్ |
త్వామేష వీక్ష్య విగలద్వసనాం మనోభూ-
-వేగాదనంగరిపురంగ సమాలిలింగ || ౨౯-౯ ||
ఓ ప్రభూ! ఒక సుందరమైన ఉద్యానవనంలో మోహినీ రూపంలో నీవు బంతితో ఆడుకుంటూ, లీలగా సంచరిస్తూ ఉన్నావు. ఆ అద్భుతమైన మోహినీ రూపాన్ని చూసిన మహేశ్వరుడు కూడా క్షణకాలం నీ మాయాశక్తికి ఆకర్షితుడయ్యాడు. నీవు లీలగా ముందుకు సాగుతుండగా ఆయన నిన్ను అనుసరించాడు. ఈ ఘట్టం ద్వారా నీ మాయాశక్తి ఎంత అపారమైనదో, దేవతలకైనా నీ యోగమాయ ముందు ఆశ్చర్యమేనని తెలియజేశావు.
భూయోఽపి విద్రుతవతీముపధావ్య దేవో
వీర్యప్రమోక్షవికసత్పరమార్థబోధః |
త్వన్మానితస్తవ మహత్త్వమువాచ దేవ్యై
తత్తాదృశస్త్వమవ వాతనికేతనాథ || ౨౯-౧౦ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! మోహినీ రూపాన్ని అనుసరిస్తూ వచ్చిన మహేశ్వరుడికి చివరకు నీ అసలైన పరమస్వరూపం గురించి జ్ఞానం కలిగింది. నీ మాయ ఎంత అద్భుతమైనదైనా, దాని వెనుక ఉన్న పరమ సత్యాన్ని ఆయన గ్రహించాడు. అనంతరం నీ మహిమను, నీ అపారమైన శక్తిని పార్వతీదేవికి వివరించాడు. ఈ విధంగా మోహినీ అవతారంతో దేవతలను రక్షించి, దైత్యుల అహంకారాన్ని తొలగించి, నీ మాయాశక్తి మరియు పరమత్వాన్ని జగత్తుకు తెలియజేశావు.ఓ వాతనికేతనాథా! నీ మాయను గ్రహించడం దేవతలకే కష్టమైనది. నీ పాదపద్మాలపై భక్తి, విశ్వాసాలతో మనస్సును నిలిపే భాగ్యాన్ని మాకు ప్రసాదించు.
ఇతి ఏకోనత్రింశదశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
