నారాయణీయం చతుర్వింశదశకమ్ – ప్రహ్లాదచరితమ్
నారాయణీయం చతుర్వింశదశకమ్లో భగవంతునిపై అచంచలమైన భక్తికి ప్రతీకగా నిలిచిన ప్రహ్లాదచరితం ఎంతో హృద్యంగా వర్ణించబడుతుంది.హిరణ్యకశిపుని కుమారుడైన ప్రహ్లాదుడు చిన్న వయస్సులోనే శ్రీమన్నారాయణునిపై అనన్యమైన భక్తిని పెంచుకుంటాడు. తన తండ్రి ఎంతగా వ్యతిరేకించినప్పటికీ, ప్రహ్లాదుడు తన భక్తిని విడిచిపెట్టకుండా, ప్రతి జీవిలోనూ శ్రీహరిని దర్శిస్తూ ఉంటాడు.ప్రహ్లాదుడిని భక్తి మార్గం నుండి దూరం చేయడానికి హిరణ్యకశిపుడు అనేక విధాలుగా ప్రయత్నించినా, భగవంతునిపై అతని విశ్వాసం ఏమాత్రం చలించదు. విషం, అగ్ని, సర్పాలు వంటి అనేక ప్రమాదాలు ఎదురైనా, శ్రీహరి కృపతో ప్రహ్లాదుడు రక్షించబడతాడు.భక్తుని పట్ల భగవంతుని అపారమైన కరుణ, అచంచలమైన విశ్వాసం మరియు నామస్మరణ యొక్క మహిమ ఈ ప్రహ్లాదచరితంలో ప్రధానంగా ప్రతిఫలిస్తాయి.భగవంతుడు ఎక్కడ ఉన్నాడనే ప్రశ్నకు, “సర్వత్రా ఉన్నాడు” అనే ప్రహ్లాదుని విశ్వాసం చివరకు నరసింహావతార ఆవిర్భావానికి దారితీస్తుంది.ప్రహ్లాదుని అచంచల భక్తి, శ్రీహరి కరుణ మరియు నరసింహావతార మహిమను నారాయణీయం చతుర్వింశదశకమ్ ద్వారా ఇప్పుడు భక్తితో మననం చేసుకుందాం.
శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు.
హిరణ్యాక్షే పోత్రిప్రవరవపుషా దేవ భవతా
హతే శోకక్రోధగ్లపితధృతిరేతస్య సహజః |
హిరణ్యప్రారంభః కశిపురమరారాతిసదసి
ప్రతిజ్ఞామాతేనే తవ కిల వధార్థం మధురిపో || ౨౪-౧ ||
ఓ మధుసూదనా! నీ దివ్యమైన వరాహావతారంతో హిరణ్యాక్షుడు సంహరించబడినప్పుడు, అతని సోదరుడైన హిరణ్యకశిపుడు తీవ్రంగా దుఃఖించి, కోపంతో మండిపోయాడు. తన సోదరుడి మరణానికి నిన్నే కారణంగా భావించిన అతడు, దేవతల సమక్షంలో నిన్ను సంహరించాలనే ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. నీపై ద్వేషంతో నిండిపోయి, నిన్ను తన ప్రధాన శత్రువుగా భావించాడు.
విధాతారం ఘోరం స ఖలు తపసిత్వా న చిరతః
పురః సాక్షాత్కుర్వన్ సురనరమృగాద్యైరనిధనమ్ |
వరం లబ్ధ్వా దృప్తో జగదిహ భవన్నాయకమిదం
పరిక్షుందన్నింద్రాదహరత దివం త్వామగణయన్ || ౨౪-౨ ||
ఓ ప్రభూ! హిరణ్యకశిపుడు బ్రహ్మదేవుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు. అతని తపస్సుకు సంతోషించిన బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అప్పుడు హిరణ్యకశిపుడు దేవతలు, మనుషులు, జంతువులు మొదలైన ఏ జీవుల చేతిలోనూ తాను మరణించకూడదని వరం కోరుకున్నాడు. ఆ వరం పొందిన తరువాత అతనిలో అహంకారం పెరిగిపోయింది. తానే సర్వాధికారి అని భావించి, దేవేంద్రుని నుంచి స్వర్గలోకాన్ని కూడా స్వాధీనం చేసుకుని, నిన్ను ఏమాత్రం లెక్కచేయకుండా మూడు లోకాలను బాధించాడు.
నిహంతుం త్వాం భూయస్తవ పదమవాప్తస్య చ రిపో-
-ర్బహిర్దృష్టేరంతర్దధిథ హృదయే సూక్ష్మవపుషా |
నదన్నుచ్చైస్తత్రాప్యఖిలభువనాంతే చ మృగయన్
భియా యాతం మత్వా స ఖలు జితకాశీ నివవృతే || ౨౪-౩ ||
ఓ పరమాత్మా! నిన్ను సంహరించాలని హిరణ్యకశిపుడు ఎక్కడెక్కడో వెతికాడు. కానీ నీవు అతని బాహ్య దృష్టికి కనిపించకుండా, అతని హృదయంలో సూక్ష్మమైన రూపంలోనే ఉన్నావు. అతడు గట్టిగా అరుస్తూ సమస్త లోకాలలో నిన్ను వెతికినా నిన్ను కనుగొనలేకపోయాడు. భయంతో నీవు ఎక్కడికో పారిపోయావని భావించిన అతడు, తానే విజయం సాధించానని గర్విస్తూ తిరిగి వెళ్లిపోయాడు.
తతోఽస్య ప్రహ్లాదః సమజని సుతో గర్భవసతౌ
మునేర్వీణాపాణేరధిగతభవద్భక్తిమహిమా |
స వై జాత్యా దైత్యః శిశురపి సమేత్య త్వయి రతిం
గతస్త్వద్భక్తానాం వరద పరమోదాహరణతామ్ || ౨౪-౪ ||
ఓ వరదా! ఆ తరువాత హిరణ్యకశిపుడికి ప్రహ్లాదుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు. ప్రహ్లాదుడి తల్లి గర్భంలో ఉన్నప్పుడే వీణాధారి నారద మహర్షి ద్వారా నీ భక్తి మహిమను విన్నాడు. అందువల్ల దైత్యకులంలో జన్మించిన చిన్న బాలుడైనా, సహజంగానే నీపై అపారమైన భక్తిని కలిగి ఉన్నాడు. ఈ కారణంగా ప్రహ్లాదుడు నీ భక్తులకు అత్యుత్తమమైన ఆదర్శంగా నిలిచాడు.
సురారీణాం హాస్యం తవ చరణదాస్యం నిజసుతే
స దృష్ట్వా దుష్టాత్మా గురుభిరశిశిక్షచ్చిరమముమ్ |
గురుప్రోక్తం చాసావిదమిదమభద్రాయ దృఢమి-
-త్యపాకుర్వన్ సర్వం తవ చరణభక్త్యైవ వవృధే || ౨౪-౫ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! తన కుమారుడైన ప్రహ్లాదుడు నీ పాదాలకు భక్తితో దాసుడిగా ఉండటాన్ని చూసి హిరణ్యకశిపుడు కోపంతో మండిపోయాడు. తన శత్రువైన నిన్ను ఆరాధించడం తమ దైత్యవంశానికి అవమానమని భావించాడు. అందుకే ప్రహ్లాదుడిని గురువుల వద్దకు పంపించి, తనకు అనుకూలమైన విద్యలను నేర్పించాడు. కానీ గురువులు చెప్పిన భౌతిక విషయాలన్నింటినీ ప్రహ్లాదుడు తిరస్కరించాడు. అతని హృదయంలో మాత్రం నీ పాదభక్తి మాత్రమే రోజురోజుకూ పెరుగుతూ వచ్చింది.
అధీతేషు శ్రేష్ఠం కిమితి పరిపృష్టేఽథ తనయే
భవద్భక్తిం వర్యామభిగదతి పర్యాకులధృతిః |
గురుభ్యో రోషిత్వా సహజమతిరస్యేత్యభివిదన్
వధోపాయానస్మిన్ వ్యతనుత భవత్పాదశరణే || ౨౪-౬ ||
ఓ ప్రభూ! ఒకరోజు హిరణ్యకశిపుడు తన కుమారుడిని పిలిచి, “నీవు నేర్చుకున్న విద్యలలో అన్నింటికంటే శ్రేష్ఠమైనది ఏది?” అని అడిగాడు. ప్రహ్లాదుడు ఏమాత్రం భయపడకుండా, “భగవంతుని పాదాలను ఆశ్రయించి ఆయనను భక్తితో సేవించడమే అత్యుత్తమమైన విద్య” అని చెప్పాడు. ఈ మాటలు విన్న హిరణ్యకశిపుడు తీవ్రంగా కోపగించాడు. ప్రహ్లాదుడి సహజమైన భక్తికి కారణం గురువులేనని తెలుసుకుని, అతన్ని సంహరించడానికి అనేక మార్గాలను ఆలోచించాడు.
స శూలైరావిద్ధః సుబహు మథితో దిగ్గజగణై-
-ర్మహాసర్పైర్దష్టోఽప్యనశనగరాహారవిధుతః |
గిరీంద్రావక్షిప్తోఽప్యహహ పరమాత్మన్నయి విభో
త్వయి న్యస్తాత్మత్వాత్ కిమపి న నిపీడామభజత || ౨౪-౭ ||
ఓ పరమాత్మా! హిరణ్యకశిపుడు ప్రహ్లాదుడిని చంపడానికి ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేశాడు. అతన్ని పదునైన శూలాలతో పొడిచారు. భారీ ఏనుగులతో తొక్కించారు. విషసర్పాలతో కాటేయించారు. ఆహారం, నీరు లేకుండా బాధించారు. ఎత్తైన పర్వతం మీద నుంచి కిందకు పడవేశారు. అయినప్పటికీ ప్రహ్లాదుడికి ఏ విధమైన బాధ కలగలేదు. ఎందుకంటే అతడు తన మనస్సును, ప్రాణాన్ని పూర్తిగా నీ పాదాలకే సమర్పించాడు. నిన్ను ఆశ్రయించిన భక్తుడిని ఎలాంటి ప్రమాదమూ జయించలేకపోయింది.
తతః శంకావిష్టః స పునరతిదుష్టోఽస్య జనకో
గురూక్త్యా తద్గేహే కిల వరుణపాశైస్తమరుణత్ |
గురోశ్చాసాన్నిధ్యే స పునరనుగాన్ దైత్యతనయాన్
భవద్భక్తేస్తత్త్వం పరమమపి విజ్ఞానమశిషత్ || ౨౪-౮ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేసినా ప్రహ్లాదుడికి ఏమాత్రం హాని కలగకపోవడంతో, హిరణ్యకశిపుడికి మరింత అనుమానం, కోపం కలిగాయి. గురువుల సూచనతో ప్రహ్లాదుడిని బంధించి, కొంతకాలం ఇంట్లోనే నిర్బంధించారు. అయితే గురువు అక్కడ లేని సమయంలో ప్రహ్లాదుడు తన తోటి దైత్యబాలకులకు నీ భక్తి యొక్క పరమతత్త్వాన్ని, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని బోధించాడు.
పితా శృణ్వన్ బాలప్రకరమఖిలం త్వత్ స్తుతిపరం
రుషాంధః ప్రాహైనం కులహతక కస్తే బలమితి |
బలం మే వైకుంఠస్తవ చ జగతాం చాపి స బలం
స ఏవ త్రైలోక్యం సకలమితి ధీరోఽయమగదీత్ || ౨౪-౯ ||
ఓ ప్రభూ! ప్రహ్లాదుడు ఇతర బాలలకు నీ మహిమను, నీ నామాన్ని బోధిస్తున్నాడని హిరణ్యకశిపుడు విన్నాడు. కోపంతో అంధుడై, ప్రహ్లాదుడిని ఉద్దేశించి, “ఓ వంశద్రోహీ! నీకు ఇంత ధైర్యం, బలం ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?” అని ప్రశ్నించాడు.
అప్పుడు ప్రహ్లాదుడు ఎంతో ప్రశాంతంగా, “నాకు బలం ఇచ్చేది వైకుంఠనాథుడైన శ్రీహరి. నీకు బలం ఇచ్చేది కూడా ఆయనే. ఈ సమస్త జగత్తుకు బలం, ఆధారం కూడా ఆయనే. మూడు లోకాలూ ఆయనవే” అని సమాధానం చెప్పాడు.
అరే క్వాసౌ క్వాసౌ సకలజగదాత్మా హరిరితి
ప్రభింతే స్మ స్తంభం చలితకరవాలో దితిసుతః |
అతః పశ్చాద్విష్ణో న హి వదితుమీశోఽస్మి సహసా
కృపాత్మన్ విశ్వాత్మన్ పవనపురవాసిన్ మృడయ మామ్ || ౨౪-౧౦ ||
ఓ కృపామయా! ఓ విశ్వాత్మా! ఓ పవనపురవాసా! హిరణ్యకశిపుడు ప్రహ్లాదుడిని చూసి, “నీ హరి ఎక్కడ ఉన్నాడు? ఈ స్తంభంలో కూడా ఉన్నాడా?” అని ప్రశ్నించాడు. ప్రహ్లాదుడు “అవును, భగవంతుడు సర్వత్రా ఉన్నాడు” అని చెప్పాడు. దాంతో హిరణ్యకశిపుడు కోపంతో తన చేతిలోని ఖడ్గాన్ని పైకెత్తి, స్తంభాన్ని బలంగా కొట్టాడు. ఆ స్తంభం చీలిపోవడంతో, అక్కడి నుంచి నరసింహ స్వరూపంలో నీవు ఆవిర్భవించావు.
ఓ గురువాయూరప్పా! ఈ అద్భుతమైన నరసింహావతార మహిమను పూర్తిగా వర్ణించడానికి నేను సమర్థుడిని కాను. సర్వాంతర్యామివైన నీవు, నీ భక్తుడైన ప్రహ్లాదుడిని రక్షించడానికి అవతరించిన ఆ దివ్యకృపను నాకు కూడా ప్రసాదించి, నన్ను కాపాడు.
ఇతి చతుర్వింశదశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
