నారాయణీయం ఏకవింశదశకమ్ – నవ వర్షాః తథా సప్తద్వీపాః | జంబూద్వీపాదిషు ఉపాసనాపద్ధతిః |
నారాయణీయం ఏకవింశదశకమ్లో భూలోక నిర్మాణం, నవ వర్షాలు, సప్తద్వీపాలు మరియు ముఖ్యంగా జంబూద్వీపంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో భగవంతుని ఉపాసనా పద్ధతులు గురించి వివరించబడుతుంది.పురాణాలలో వర్ణించబడిన ఈ విశ్వభౌగోళిక స్వరూపంలో జంబూద్వీపానికి ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. వివిధ వర్షాలు, ద్వీపాలు, పర్వతాలు, నదులు మరియు ప్రాంతాల ద్వారా భగవంతుని మహిమను దర్శించే ఒక విశిష్టమైన ఆధ్యాత్మిక దృష్టిని ఈ దశకం మనకు పరిచయం చేస్తుంది.ప్రతి ప్రాంతంలోని ప్రజలు తమ తమ స్వభావానికి, సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా పరమాత్మను వివిధ రూపాల్లో ఉపాసిస్తారని ఈ దశకం వివరిస్తుంది. రూపాలు, నామాలు, ఆరాధనా విధానాలు వేర్వేరుగా కనిపించినప్పటికీ, ఆరాధించబడే పరమతత్త్వం ఒక్కటేననే భావన ఇందులో అంతర్లీనంగా కనిపిస్తుంది.నవ వర్షాలు, సప్తద్వీపాల విశేషాలు ఏమిటి? జంబూద్వీపంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో భగవంతుని ఎలా ఉపాసిస్తారు? అనే విషయాలను తెలుసుకుంటూ, నారాయణీయం ఏకవింశదశకంలోని ఈ విశిష్టమైన పురాణ తత్త్వాన్ని ఇప్పుడు భక్తితో మననం చేసుకుందాం.
శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు.
మధ్యోద్భవే భువ ఇలావృతనామ్ని వర్షే
గౌరీప్రధానవనితాజనమాత్రభాజి |
శర్వేణ మంత్రనుతిభిః సుముపాస్యమానం
సంకర్షణాత్మకమధీశ్వర సంశ్రయే త్వామ్ || ౨౧-౧ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! జంబూద్వీపంలోని ఇలావృత వర్షంలో, గౌరీదేవి ప్రధానంగా ఉన్న స్త్రీలే నివసించే ఆ ప్రాంతంలో, పరమశివుడు పవిత్రమైన మంత్రాలు, స్తోత్రాలతో ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధించే సంకర్షణ స్వరూపుడైన నిన్నే నేను శరణు వేడుతున్నాను.
భద్రాశ్వనామక ఇలావృతపూర్వవర్షే
భద్రశ్రవోభిరృషిభిః పరిణూయమానమ్ |
కల్పాంతగూఢనిగమోద్ధరణప్రవీణం
ధ్యాయామి దేవ హయశీర్షతనుం భవంతమ్ || ౨౧-౨ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! ఇలావృత వర్షానికి తూర్పున ఉన్న భద్రాశ్వ వర్షంలో, భద్రశ్రవుడు మొదలైన మహర్షులు స్తుతిస్తూ సేవించే నీ దివ్య హయగ్రీవ స్వరూపాన్ని నేను ధ్యానిస్తున్నాను. కల్పాంత సమయంలో మరుగునపడిన వేదాలను తిరిగి ఉద్ధరించి లోకానికి అందించడంలో నీవు సమర్థుడవు. ఓ వేదస్వరూపా! నీకు నమస్కరిస్తున్నాను.
ధ్యాయామి దక్షిణగతే హరివర్షవర్షే
ప్రహ్లాదముఖ్యపురుషైః పరిషేవ్యమాణమ్ |
ఉత్తుంగశాంతధవళాకృతిమేకశుద్ధ-
-జ్ఞానప్రదం నరహరిం భగవన్ భవంతమ్ || ౨౧-౩ ||
ఓ భగవంతుడా! ఇలావృత వర్షానికి దక్షిణంగా ఉన్న హరివర్షంలో, ప్రహ్లాదుడు మొదలైన మహాభక్తులు సేవించే నీ నరసింహ స్వరూపాన్ని నేను ధ్యానిస్తున్నాను. ఉన్నతమైన, ప్రశాంతమైన, ధవళమైన దివ్యరూపంతో ప్రకాశిస్తూ, నిర్మలమైన పరమజ్ఞానాన్ని భక్తులకు ప్రసాదించే నరహరివైన నీవు నాకు అనుగ్రహం ప్రసాదించు.
వర్షే ప్రతీచి లలితాత్మని కేతుమాలే
లీలావిశేషలలితస్మితశోభనాంగమ్ |
లక్ష్మ్యా ప్రజాపతిసుతైశ్చ నిషేవ్యమాణం
తస్యాః ప్రియాయ ధృతకామతనుం భజే త్వామ్ || ౨౧-౪ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! ఇలావృత వర్షానికి పడమర వైపున ఉన్న సుందరమైన కేతుమాల వర్షంలో, లక్ష్మీదేవితో పాటు ప్రజాపతి కుమారులు సేవించే నీ మనోహరమైన స్వరూపాన్ని నేను భజిస్తున్నాను. సుందరమైన చిరునవ్వుతో ప్రకాశిస్తూ, నీ ప్రియమైన లక్ష్మీదేవి కోరికను నెరవేర్చే దివ్యరూపాన్ని ధరించిన నీవు అక్కడ భక్తులకు దర్శనమిస్తావు.
రమ్యే హ్యుదీచి ఖలు రమ్యకనామ్ని వర్షే
తద్వర్షనాథమనువర్యసపర్యమాణమ్ |
భక్తైకవత్సలమమత్సరహృత్సు భాంతం
మత్స్యాకృతిం భువననాథ భజే భవంతమ్ || ౨౧-౫ ||
ఓ భువననాథా! ఇలావృత వర్షానికి ఉత్తరంగా ఉన్న రమ్యక వర్షంలో, ఆ ప్రాంతానికి అధిపతిగా ఉన్న మనువుచే ఎంతో భక్తితో సేవించబడుతున్న నీ మత్స్యావతార స్వరూపాన్ని నేను భజిస్తున్నాను. భక్తుల పట్ల అపారమైన ప్రేమను కలిగి, అసూయ లేని పవిత్రమైన హృదయాలలో ప్రకాశించే మత్స్యస్వరూపుడవైన నీవు నాకు అనుగ్రహించు.
వర్షం హిరణ్మయసమాహ్వయమౌత్తరాహ-
-మాసీనమద్రిధృతికర్మఠకామఠాంగమ్ |
సంసేవతే పితృగణప్రవరోఽర్యమా యం
తం త్వాం భజామి భగవన్ పరచిన్మయాత్మన్ || ౨౧-౬ ||
ఓ భగవంతుడా! ఉత్తర దిశలోని హిరణ్మయ వర్షంలో, పర్వతాన్ని తన శరీరంతో మోసిన దృఢమైన కూర్మావతార స్వరూపంలో నీవు విరాజిల్లుతున్నావు. పితృదేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన అర్యముడు నిన్ను భక్తితో సేవిస్తున్నాడు. పరమచైతన్య స్వరూపుడైన నిన్నే నేను భజిస్తున్నాను.
కిం చోత్తరేషు కురుషు ప్రియయా ధరణ్యా
సంసేవితో మహితమంత్రనుతిప్రభేదైః |
దంష్ట్రాగ్రఘృష్టఘనపృష్ఠగరిష్ఠవర్ష్మా
త్వం పాహి విజ్ఞనుత యజ్ఞవరాహమూర్తే || ౨౧-౭ ||
ఓ విజ్ఞానులచే స్తుతించబడే యజ్ఞవరాహమూర్తీ! మరింత ఉత్తరంగా ఉన్న కురు వర్షంలో, నీ ప్రియమైన భూదేవితో కలిసి నీవు పూజింపబడుతున్నావు. మహిమాన్వితమైన మంత్రాలు, స్తోత్రాలతో భక్తులు నిన్ను సేవిస్తున్నారు. నీ దృఢమైన దంతాగ్రంతో భూమిని ఉద్ధరించిన ఆ మహత్తర వరాహ స్వరూపంతో మమ్మల్ని రక్షించు.
యామ్యాం దిశం భజతి కింపురుషాఖ్యవర్షే
సంసేవితో హనుమతా దృఢభక్తిభాజా |
సీతాభిరామపరమాద్భుతరూపశాలీ
రామాత్మకః పరిలసన్ పరిపాహి విష్ణో || ౨౧-౮ ||
ఓ విష్ణుమూర్తీ! దక్షిణ దిశలో ఉన్న కింపురుష వర్షంలో, దృఢమైన భక్తి కలిగిన హనుమంతుడు నిన్ను భక్తిశ్రద్ధలతో సేవిస్తున్నాడు. సీతాదేవికి అత్యంత ప్రియమైన, అద్భుతమైన దివ్యరూపంతో ప్రకాశించే శ్రీరామ స్వరూపుడవైన నీవు, మమ్మల్ని అన్నివిధాలా రక్షించు.
శ్రీనారదేన సహ భారతఖండముఖ్యై-
-స్త్వం సాంఖ్యయోగనుతిభిః సముపాస్యమానః |
ఆకల్పకాలమిహ సాధుజనాభిరక్షీ
నారాయణో నరసఖః పరిపాహి భూమన్ || ౨౧-౯ ||
ఓ భూమన్నాథా! భారతఖండంలో, శ్రీనారద మహర్షితో పాటు అనేకమంది శ్రేష్ఠులైన భక్తులు సాంఖ్యయోగం, స్తోత్రాలు, భక్తితో నిన్ను ఆరాధిస్తున్నారు. కల్పాంతం వరకు సాధుజనులను రక్షిస్తూ, నరునికి సఖుడైన నారాయణ స్వరూపంలో ఇక్కడ వెలసి ఉన్నావు. ఓ పరమాత్మా! మమ్మల్ని ఎల్లప్పుడూ రక్షించు.
ప్లాక్షేఽర్కరూపమయి శాల్మల ఇందురూపం
ద్వీపే భజంతి కుశనామని వహ్నిరూపమ్ |
క్రౌంచేఽంబురూపమథ వాయుమయం చ శాకే
త్వాం బ్రహ్మరూపమయి పుష్కరనామ్ని లోకాః || ౨౧-౧౦ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! వివిధ ద్వీపాలలోని ప్రజలు నిన్ను వివిధ దివ్యరూపాలలో ఆరాధిస్తున్నారు. ప్లక్షద్వీపంలో సూర్యస్వరూపంగా, శాల్మలిద్వీపంలో చంద్రస్వరూపంగా, కుశద్వీపంలో అగ్నిస్వరూపంగా, క్రౌంచద్వీపంలో జలస్వరూపంగా, శాకద్వీపంలో వాయుస్వరూపంగా, అలాగే పుష్కరద్వీపంలో బ్రహ్మస్వరూపంగా నిన్ను భక్తితో సేవిస్తున్నారు. ఈ సమస్త రూపాలలోనూ నీవే పరమాత్మవు.
సర్వైర్ధ్రువాదిభిరుడుప్రకరైర్గ్రహైశ్చ
పుచ్ఛాదికేష్వవయవేష్వభికల్ప్యమానైః |
త్వం శింశుమారవపుషా మహతాముపాస్యః
సంధ్యాసు రుంధి నరకం మమ సింధుశాయిన్ || ౨౧-౧౧ ||
ఓ క్షీరసాగరంలో శయనించే పరమాత్మా! ధ్రువుడు మొదలైన నక్షత్రగణాలు, గ్రహాలు నీ శరీరంలోని వివిధ అవయవాలుగా ఏర్పడి ఉన్న శింశుమార చక్రరూపంలో నీవు విరాజిల్లుతున్నావు. మహర్షులు, జ్ఞానులు నిన్ను ఈ దివ్యరూపంలో ఆరాధిస్తున్నారు. సంధ్యాసమయాల్లో నిన్ను భక్తితో స్మరించే నాకు నరకబాధలు కలగకుండా కాపాడు.
పాతాలమూలభువి శేషతనుం భవంతం
లోలైకకుండలవిరాజిసహస్రశీర్షమ్ |
నీలాంబరం ధృతహలం భుజగాంగనాభి-
-ర్జుష్టం భజే హర గదాన్ గురుగేహనాథ || ౨౧-౧౨ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! పాతాళలోకానికి ఆధారంగా ఉన్న ఆదిశేష స్వరూపంలో నీవు విరాజిల్లుతున్నావు. ఊగే కుండలాలతో అలంకరించబడిన సహస్రశిరస్సులతో, నీలవర్ణ వస్త్రాన్ని ధరించి, హలాయుధాన్ని చేతబట్టి, నాగకన్యలచే సేవించబడుతూ ఉన్న నీ ఆ దివ్యరూపాన్ని నేను భజిస్తున్నాను. ఓ సర్వదుఃఖహరా! ఓ గురుగేహనాథా! నీ కృపతో మమ్మల్ని రక్షించు.
ఇతి ఏకవింశదశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
