నారాయణీయం త్రయోవింశతిదశకమ్ – దక్షచరితం తథా చిత్రకేతూపాఖ్యానమ్
నారాయణీయం త్రయోవింశతిదశకమ్లో దక్షచరితం మరియు చిత్రకేతూపాఖ్యానం అనే రెండు ముఖ్యమైన పురాణ గాథలు వివరించబడతాయి. ఈ కథల ద్వారా భక్తి, అహంకారం, వైరాగ్యం, భగవంతుని అనుగ్రహం వంటి ఆధ్యాత్మిక తత్త్వాలను ఎంతో హృద్యంగా తెలియజేస్తారు.దక్ష ప్రజాపతి తన అహంకారంతో పరమశివుని పట్ల చూపిన అవమానం, దాని ఫలితంగా జరిగిన సంఘటనలు మనకు అహంకారానికి కలిగే పరిణామాలను తెలియజేస్తాయి. భగవంతుని పట్ల వినయం, గౌరవం ఎంత ముఖ్యమో ఈ కథ బోధిస్తుంది.అదేవిధంగా చిత్రకేతు మహారాజు కథలో సంతానంపై మమకారం, దుఃఖం, జ్ఞానోదయం మరియు వైరాగ్య మార్గం ప్రతిఫలిస్తాయి. నారద మహర్షి, అంగిరస మహర్షుల ఉపదేశంతో చిత్రకేతువు పరమతత్త్వాన్ని గ్రహించి భక్తి మార్గంలో ఉన్నత స్థితిని పొందుతాడు.ఈ రెండు కథలు మన జీవితంలో అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి, మమకారాన్ని అధిగమించి, భగవంతుని పట్ల భక్తి మరియు వినయంతో జీవించాలి అనే ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అందిస్తాయి.దక్షచరితం మరియు చిత్రకేతూపాఖ్యానంలోని ఈ లోతైన తాత్త్విక సందేశాలను నారాయణీయం త్రయోవింశతిదశకమ్ ద్వారా ఇప్పుడు భక్తితో మననం చేసుకుందాం.
శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు.
ప్రాచేతసస్తు భగవన్నపరోఽపి దక్ష-
-స్త్వత్సేవనం వ్యధిత సర్గవివృద్ధికామః |
ఆవిర్బభూవిథ తదా లసదష్టబాహు-
-స్తస్మై వరం దదిథ తాం చ వధూమసిక్నీమ్ || ౨౩-౧ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! ప్రజల సృష్టి మరింతగా అభివృద్ధి చెందాలనే కోరికతో ప్రాచేతసులలో ఒకడైన దక్షుడు నిన్ను భక్తితో సేవించాడు. అతని తపస్సుకు సంతోషించిన నీవు, ప్రకాశించే ఎనిమిది భుజాలతో అతని ముందు ప్రత్యక్షమయ్యావు. అతనికి కావలసిన వరాన్ని ప్రసాదించి, అసిక్నీ అనే సత్ప్రవర్తన కలిగిన భార్యను కూడా అనుగ్రహించావు.
తస్యాత్మజాస్త్వయుతమీశ పునఃసహస్రం
శ్రీనారదస్య వచసా తవ మార్గమాపుః |
నైకత్రవాసమృషయే స ముమోచ శాపం
భక్తోత్తమస్త్వృషిరనుగ్రహమేవ మేనే || ౨౩-౨ ||
ఓ ఈశ్వరా! దక్షుడికి మొదట పది వేలమంది కుమారులు, తరువాత మరో వెయ్యిమంది కుమారులు జన్మించారు. వారు సృష్టికార్యాన్ని ప్రారంభించబోతున్న సమయంలో శ్రీనారద మహర్షి వారికి ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని బోధించి, నీ మార్గంలోకి నడిపించాడు. దాంతో వారు లోకబంధాలను విడిచిపెట్టి నీ భక్తిమార్గాన్ని అనుసరించారు. దీనితో కోపించిన దక్షుడు నారదునికి ఒకచోట స్థిరంగా ఉండకూడదని శాపం ఇచ్చాడు. అయితే భక్తులలో శ్రేష్ఠుడైన నారద మహర్షి ఆ శాపాన్ని కూడా నీ అనుగ్రహంగానే భావించాడు.
షష్ట్యా తతో దుహితృభిః సృజతః కులౌఘాన్
దౌహిత్రసూనురథ తస్య స విశ్వరూపః |
త్వత్ స్తోత్రవర్మితమజాపయదింద్రమాజౌ
దేవ త్వదీయమహిమా ఖలు సర్వజైత్రః || ౨౩-౩ ||
ఓ దేవా! నారదుని వల్ల జరిగిన సంఘటన తరువాత దక్షుడు తన అరవై మంది కుమార్తెల ద్వారా అనేక వంశాలను అభివృద్ధి చేశాడు. అతని కుమార్తె సంతానంలో జన్మించిన విశ్వరూపుడు, దేవతలకు పురోహితుడిగా ఉండి, దేవేంద్రునికి నీ మహిమతో కూడిన స్తోత్రాన్ని, రక్షణనిచ్చే మంత్రాన్ని ఉపదేశించాడు. నీ మహిమను స్మరించడం ద్వారా శత్రువులపై విజయం సాధించగల శక్తి లభిస్తుంది.
ప్రాక్ శూరసేనవిషయే కిల చిత్రకేతుః
పుత్రాగ్రహీ నృపతిరంగిరసః ప్రభావాత్ |
లబ్ధ్వైకపుత్రమథ తత్ర హతే సపత్నీ-
-సంఘైరముహ్యదవశస్తవ మాయయాఽసౌ || ౨౩-౪ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! పూర్వకాలంలో శూరసేన దేశానికి రాజైన చిత్రకేతు మహారాజు, తనకు సంతానం లేదనే బాధతో ఉండేవాడు. అంగిరస మహర్షి అనుగ్రహంతో అతనికి ఒక కుమారుడు జన్మించాడు. కానీ ఆ కుమారుడిని అతని సవతి భార్యలు అసూయతో చంపివేశారు. తన ఏకైక కుమారుడిని కోల్పోయిన చిత్రకేతు తీవ్ర దుఃఖానికి లోనై, నీ మాయవల్ల పూర్తిగా మోహానికి గురయ్యాడు.
తం నారదస్తు సమమంగిరసా దయాళుః
సంప్రాప్య తావదుపదర్శ్య సుతస్య జీవమ్ |
కస్యాస్మి పుత్ర ఇతి తస్య గిరా విమోహం
త్యక్త్వా త్వదర్చనవిధౌ నృపతిం న్యయుంక్త || ౨౩-౫ ||
ఓ ప్రభూ! దయామయుడైన నారద మహర్షి, అంగిరస మహర్షితో కలిసి చిత్రకేతు మహారాజు వద్దకు వచ్చాడు. వారు అతని మరణించిన కుమారుడి జీవాత్మను కొంతకాలం తిరిగి చూపించారు. అప్పుడు ఆ జీవాత్మను “నీవు ఎవరి కుమారుడివి?” అని అడిగారు. అతడు, “అనేక జన్మలలో అనేక తల్లిదండ్రులు, బంధువులు కలిగారు. ఈ జన్మలో ఇతను నా తండ్రి మాత్రమే” అని చెప్పాడు. ఈ మాటలతో చిత్రకేతు తన మోహాన్ని విడిచిపెట్టి, నిన్ను ఆరాధించే మార్గంలో నడిచాడు.
స్తోత్రం చ మంత్రమపి నారదతోఽథ లబ్ధ్వా
తోషాయ శేషవపుషో నను తే తపస్యన్ |
విద్యాధరాధిపతితాం స హి సప్తరాత్రే
లబ్ధ్వాప్యకుంఠమతిరన్వభజద్భవంతమ్ || ౨౩-౬ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! నారద మహర్షి ద్వారా నీ స్తోత్రాన్ని, పవిత్రమైన మంత్రాన్ని పొందిన చిత్రకేతు, ఆదిశేష స్వరూపుడైన నిన్ను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి తపస్సు చేశాడు. కేవలం ఏడు రాత్రుల్లోనే అతనికి విద్యాధరుల అధిపత్యం లభించింది. అయినప్పటికీ అతని మనస్సు భౌతికమైన ఐశ్వర్యాలపై నిలిచిపోలేదు. నీపై అతని భక్తి మరింతగా పెరిగింది.
తస్మై మృణాళధవళేన సహస్రశీర్ష్ణా
రూపేణ బద్ధనుతిసిద్ధగణావృతేన |
ప్రాదుర్భవన్నచిరతో నుతిభిః ప్రసన్నో
దత్త్వాఽఽత్మతత్త్వమనుగృహ్య తిరోదధాథ || ౨౩-౭ ||
ఓ ప్రభూ! చిత్రకేతు భక్తికి సంతోషించిన నీవు, తామరతూడు వంటి తెల్లని కాంతితో, వెయ్యి పడగలతో కూడిన ఆదిశేష స్వరూపంలో అతని ముందు ప్రత్యక్షమయ్యావు. సిద్ధులు, మహర్షులు నిన్ను స్తుతిస్తూ నీ చుట్టూ ఉన్నారు. చిత్రకేతు చేసిన స్తోత్రాలకు ప్రసన్నుడైన నీవు అతనికి ఆత్మతత్త్వ జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించి, అతనిని అనుగ్రహించి తిరిగి అదృశ్యమయ్యావు.
త్వద్భక్తమౌళిరథ సోఽపి చ లక్షలక్షం
వర్షాణి హర్షులమనా భువనేషు కామమ్ |
సంగాపయన్ గుణగణం తవ సుందరీభిః
సంగాతిరేకరహితో లలితం చచార || ౨౩-౮ ||
ఓ ప్రభూ! నీ భక్తులలో శ్రేష్ఠుడైన చిత్రకేతు, లక్షలాది సంవత్సరాల పాటు వివిధ లోకాలలో ఆనందంగా విహరించాడు. అందమైన విద్యాధర స్త్రీలతో కలిసి ఉన్నప్పటికీ, వారిపై అధికమైన మమకారం పెంచుకోకుండా, నీ దివ్య గుణాలను, మహిమలను గానం చేస్తూ జీవించాడు. భౌతిక సుఖాల మధ్య ఉన్నప్పటికీ అతని మనస్సు నీపై ఉన్న భక్తి నుంచి దూరం కాలేదు.
అత్యంతసంగవిలయాయ భవత్ప్రణున్నో
నూనం స రౌప్యగిరిమాప్య మహత్సమాజే |
నిశ్శంకమంకకృతవల్లభమంగజారిం
తం శంకరం పరిహసన్నుమయాఽభిశేపే || ౨౩-౯ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! చిత్రకేతు తనలో మిగిలి ఉన్న సూక్ష్మమైన ఆసక్తులు కూడా పూర్తిగా తొలగిపోవాలని నీ సంకల్పంతో కైలాస పర్వతానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ మహర్షులు, దేవతల సమక్షంలో పార్వతీదేవిని తన ఒడిలో కూర్చోబెట్టుకున్న శంకరుడిని చూసి, చిత్రకేతు ఎలాంటి భయం లేకుండా సరదాగా ఒక మాట అన్నాడు. దాన్ని అపార్థం చేసుకున్న పార్వతీదేవి అతనికి శాపం ఇచ్చింది.
నిస్సంభ్రమస్త్వయమయాచితశాపమోక్షో
వృత్రాసురత్వముపగమ్య సురేంద్రయోధీ |
భక్త్యాఽఽత్మతత్త్వకథనైః సమరే విచిత్రం
శత్రోరపి భ్రమమపాస్య గతః పదం తే || ౨౩-౧౦ ||
ఓ ప్రభూ! చిత్రకేతు ఆ శాపానికి ఏమాత్రం భయపడలేదు. అంతేకాదు, శాపవిమోచనం కోసం కూడా ప్రార్థించలేదు. అతడు వృత్రాసురుడిగా జన్మించి, దేవేంద్రుడితో యుద్ధం చేశాడు. అసురరూపంలో ఉన్నప్పటికీ అతని హృదయంలో నీపై భక్తి, ఆత్మజ్ఞానం ఏమాత్రం తగ్గలేదు. యుద్ధభూమిలో కూడా పరమాత్మ తత్త్వాన్ని వివరిస్తూ, చివరకు దేవేంద్రుడికే ఆశ్చర్యం కలిగించాడు. ఆ విధంగా నీపై సంపూర్ణ భక్తితో చివరకు నీ పరమపదాన్ని చేరుకున్నాడు.
త్వత్సేవనేన దితిరింద్రవధోద్యతాఽపి
తాన్ ప్రత్యుతేంద్రసుహృదో మరుతోఽభిలేభే |
దుష్టాశయోఽపి శుభదైవ భవన్నిషేవా
తత్తాదృశస్త్వమవ మాం పవనాలయేశ || ౨౩-౧౧ ||
ఓ పవనాలయేశా! ఇంద్రుడిని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో దితిదేవి నిన్ను సేవించింది. అయితే నీ సేవ వల్ల ఆమెకు పుట్టిన కుమారులు ఇంద్రుని శత్రువులు కాకుండా, చివరకు ఇంద్రునికి స్నేహితులైన మరుత్తులుగా మారారు. చెడు ఉద్దేశంతో నిన్ను ఆశ్రయించినవారికైనా నీ సేవ శుభఫలితాన్నే ప్రసాదిస్తుంది. అటువంటి అపారమైన కరుణామయుడవైన నీవు, నన్ను కూడా నీ భక్తిలో నిలిపి ఎల్లప్పుడూ రక్షించు ఓ గురువాయూరప్పా!
ఇతి త్రయోవింశదశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
