నారాయణీయం 36 వ దశకమ్ – పరశురామావతారమ్
గవంతుడైన శ్రీమహావిష్ణువు ధర్మాన్ని పరిరక్షించేందుకు ధరించిన దివ్య అవతారాలలో పరశురామావతారం విశిష్టమైనది. నారాయణీయం 36వ దశకంలో భృగువంశంలో జన్మించిన పరశురాముని మహిమ, ఆయన తపస్సు, శౌర్యం, ధర్మనిష్ఠ వంటి విశేషాలను భక్తిరసంతో వర్ణించారు. అధర్మాన్ని అణచివేసి, ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు పరశురాముడు చేసిన కార్యాలు ఈ దశకంలో మనకు దర్శనమిస్తాయి. తండ్రి జమదగ్ని మహర్షి పట్ల ఆయన భక్తి, తల్లి రేణుకాదేవి ఘట్టం, క్షత్రియులపై ఆయన చేసిన యుద్ధం, భూమిని ధర్మమార్గంలో నిలిపిన తీరు వంటి మహత్తర సంఘటనలు ఇందులో ప్రతిఫలిస్తాయి. పరశురాముని జీవితం ధర్మం, కర్తవ్యనిష్ఠ, తపోబలం, భగవద్భక్తి వంటి ఉన్నత విలువలను మనకు బోధిస్తుంది. జై పరశురామ!
అత్రేః పుత్రతయా పురా త్వమనసూయాయాం హి దత్తాభిధో
జాతః శిష్యనిబంధతంద్రితమనాః స్వస్థశ్చరన్ కాంతయా |
దృష్టో భక్తతమేన హేహయమహీపాలేన తస్మై వరా-
-నష్టైశ్వర్యముఖాన్ ప్రదాయ దదిథ స్వేనైవ చాంతే వధమ్ || 1 ||
ఓ భగవంతుడా! పూర్వం అత్రి మహర్షి, అనసూయాదేవి దంపతులకు నీవు దత్తాత్రేయుడిగా అవతరించావు.శిష్యుల బంధనాలు, లోకబాధ్యతలు వంటివాటికి అతీతంగా, నీ భార్యతో కలిసి స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ, యోగస్వరూపుడిగా జీవించావు.ఆ సమయంలో హేహయ వంశానికి చెందిన మహారాజు కార్తవీర్యార్జునుడు నీ పరమభక్తుడయ్యాడు. అతని భక్తికి సంతోషించిన నీవు అతనికి అపారమైన ఐశ్వర్యం, అసాధారణమైన శక్తి వంటి అనేక వరాలను ప్రసాదించావు.అయితే చివరికి అతని అధర్మాన్ని తొలగించడానికి, నీవే అతని సంహారానికి కారణమయ్యావు.ఇలా భగవంతుని వరం పొందినవాడు కూడా ధర్మాన్ని విడిచిపెడితే, ఆ శక్తి అతని పతనానికి కారణమవుతుందని ఈ లీలా సూచిస్తుంది.
సత్యం కర్తుమథార్జునస్య చ వరం తచ్ఛక్తిమాత్రానతం
బ్రహ్మద్వేషి తదఖిలం నృపకులం హంతుం చ భూమేర్భరమ్ |
సంజాతో జమదగ్నితో భృగుకులే త్వం రేణుకాయాం హరే
రామో నామ తదాత్మజేష్వవరజః పిత్రోరధాః సమ్మదమ్ || 2 ||
కార్తవీర్యార్జునుడికి ఇచ్చిన వరాన్ని సత్యం చేయడం, అతని శక్తి వల్ల గర్వించిన దుష్ట రాజవంశాలను అణచివేయడం, భూమిపై పెరిగిన అధర్మభారాన్ని తొలగించడం కోసం నీవు భృగువంశంలో జమదగ్ని మహర్షి, రేణుకాదేవి దంపతులకు కుమారుడిగా జన్మించావు.వారి కుమారులలో నీవు చిన్నవాడివి. నీ పేరు రాముడు. తరువాత శివుని నుండి పొందిన పరశువు కారణంగా నీవు పరశురాముడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందావు.నీ జన్మతో నీ తల్లిదండ్రులు ఎంతో ఆనందించారు.పరశురామావతారం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం వ్యక్తిగత కోపం కాదు; భూమిపై అధర్మంగా పెరిగిన రాజశక్తిని అణచి ధర్మాన్ని పునఃస్థాపించడం.
లబ్ధామ్నాయగణశ్చతుర్దశవయా గంధర్వరాజే మనా-
-గాసక్తాం కిల మాతరం ప్రతి పితుః క్రోధాకులస్యాజ్ఞయా |
తాతాజ్ఞాతిగసోదరైః సమమిమాం ఛిత్వాఽథ శాంతాత్పితు-
-స్తేషాం జీవనయోగమాపిథ వరం మాతా చ తేఽదాద్వరాన్ || 3 ||
చిన్న వయసులోనే నీవు వేదవిద్యలను అభ్యసించి, శాస్త్రజ్ఞానాన్ని సంపాదించావు.ఒక సందర్భంలో రేణుకాదేవి మనస్సులో ఒక క్షణికమైన చంచలత్వం కలిగిందని భావించిన జమదగ్ని మహర్షి తీవ్రంగా కోపించాడు.తన కుమారులను పిలిచి, తల్లిని సంహరించమని ఆజ్ఞాపించాడు. పెద్ద కుమారులు ఆ ఆజ్ఞను పాటించలేదు. కానీ నీవు మాత్రం తండ్రి ఆజ్ఞను పరమవిధిగా భావించి ఆ కార్యాన్ని చేశావు.దాంతో జమదగ్ని మహర్షి నీపై సంతోషించి, ఏ వరం కావాలో కోరమన్నాడు.నీవు నీ తల్లిని, సోదరులను తిరిగి జీవింపజేయమని కోరావు. తండ్రి ఆ వరాన్ని ప్రసాదించడంతో వారు తిరిగి జీవించారు.రేణుకాదేవి కూడా నీపై సంతోషించి అనేక వరాలను ప్రసాదించింది.ఈ సంఘటనలోని ప్రధాన భావం పితృవాక్యపాలన, గురుభక్తి, మరియు తల్లిదండ్రుల పట్ల పరశురాముని గౌరవం.
పిత్రా మాతృముదే స్తవాహృతవియద్ధేనోర్నిజాదాశ్రమాత్
ప్రస్థాయాథ భృగోర్గిరా హిమగిరావారాధ్య గౌరీపతిమ్ |
లబ్ధ్వా తత్పరశుం తదుక్తదనుజచ్ఛేదీ మహాస్త్రాదికం
ప్రాప్తో మిత్రమథాకృతవ్రణమునిం ప్రాప్యాగమః స్వాశ్రమమ్ || 4 ||
జమదగ్ని మహర్షికి ఎంతో ప్రియమైన కామధేనువును కార్తవీర్యార్జునుని సైనికులు ఆశ్రమం నుండి బలవంతంగా తీసుకెళ్లారు.తండ్రి, తల్లి సంతోషం కోసం ఆ కామధేనువును తిరిగి పొందాలని నీవు సంకల్పించావు.భృగు మహర్షి సూచన మేరకు హిమాలయాలకు వెళ్లి పార్వతీపతి అయిన పరమశివుని ఘోరమైన భక్తితో ఆరాధించావు.నీ తపస్సుకు సంతోషించిన శివుడు నీకు తన దివ్యమైన పరశువును, అనేక మహాస్త్రాలను ప్రసాదించాడు.ఆ దివ్యాయుధాలను పొందిన తరువాత నీవు అకృతవ్రణ మహర్షిని కలుసుకుని, తిరిగి నీ ఆశ్రమానికి వచ్చావు.పరశురాముని చేతిలోని పరశువు కేవలం ఒక ఆయుధం కాదు; అది శివానుగ్రహానికి, ధర్మరక్షణకు ప్రతీకగా మారింది.
ఆఖేటోపగతోఽర్జునః సురగవీసంప్రాప్తసంపద్గణై-
-స్త్వత్పిత్రా పరిపూజితః పురగతో దుర్మంత్రివాచా పునః |
గాం క్రేతుం సచివం న్యయుంక్త కుధియా తేనాపి రుంధన్ముని-
-ప్రాణక్షేపసరోషగోహతచమూచక్రేణ వత్సో హృతః || 5 ||
ఒకసారి కార్తవీర్యార్జునుడు వేట కోసం అడవికి వచ్చాడు. అతడు జమదగ్ని మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకున్నప్పుడు, కామధేనువు అనుగ్రహంతో మహర్షి అతనికి, అతని సైన్యానికి ఘనమైన ఆతిథ్యం ఇచ్చాడు.ఆశ్రమంలోని అద్భుతమైన సంపదను చూసిన కార్తవీర్యార్జునుని మంత్రులు దురాలోచనకు గురయ్యారు.ఆ కామధేనువును రాజుకు తీసుకురావాలని వారు ప్రయత్నించారు. మహర్షి అంగీకరించకపోవడంతో, వారు బలవంతంగా కామధేనువు దూడను తీసుకెళ్లారు.ఈ సంఘటనతో జమదగ్ని మహర్షి తీవ్రంగా బాధపడ్డాడు.ఆశ్రమంలోని పవిత్రమైన సంపదను బలవంతంగా స్వాధీనం చేసుకోవడం రాజధర్మానికి విరుద్ధమైన అధర్మంగా ఈ శ్లోకం చూపిస్తుంది.
శుక్రోజ్జీవితతాతవాక్యచలితక్రోధోఽథ సఖ్యా సమం
బిభ్రద్ధ్యాతమహోదరోపనిహితం చాపం కుఠారం శరాన్ |
ఆరూఢః సహవాహయంతృకరథం మాహిష్మతీమావిశన్
వాగ్భిర్వత్సమదాశుషి క్షితిపతౌ సంప్రాస్తుథాః సంగరమ్ || 6||
జమదగ్ని మహర్షికి జరిగిన అవమానం, కామధేనువు దూడను బలవంతంగా తీసుకెళ్లడం తెలుసుకున్న పరశురామునిలో తీవ్రమైన ఆగ్రహం కలిగింది.శివుని నుండి పొందిన దివ్యమైన పరశువు, ధనుస్సు, బాణాలు ధరించి, తన మిత్రుడితో కలిసి రథంపై మహిష్మతీ నగరానికి బయలుదేరాడు.కార్తవీర్యార్జునుని ఎదుట నిలబడి, అతని అధర్మాన్ని ప్రశ్నించాడు.మాటలతో పరిష్కారం కాని పరిస్థితి ఏర్పడడంతో, చివరకు ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది.ధర్మాన్ని కాపాడటానికి అవసరమైనప్పుడు అధర్మానికి ఎదురు నిలబడటమే పరశురాముని సంకల్పంగా ఈ ఘట్టం చూపిస్తుంది.
పుత్రాణామయుతేన సప్తదశభిశ్చాక్షౌహిణీభిర్మహా-
-సేనానీభిరనేకమిత్రనివహైర్వ్యాజృంభితాయోధనః |
సద్యస్త్వత్కకుఠారబాణవిదలన్నిశ్శేషసైన్యోత్కరో
భీతిప్రద్రుతనష్టశిష్టతనయస్త్వామాపతద్ధేహయః || 7 ||
కార్తవీర్యార్జునుడు తనకు ఉన్న విస్తారమైన సైన్యంతో యుద్ధానికి వచ్చాడు. అతనికి అనేకమంది కుమారులు, మహాసైన్యాధిపతులు, అనేక మిత్రరాజులు సహాయంగా ఉన్నారు.అంతటి విస్తారమైన సైన్యం ఉన్నప్పటికీ, పరశురాముని పరాక్రమం ముందు అది నిలబడలేకపోయింది.నీ పరశువు, బాణాల వేగానికి ఆ సైన్యం చెల్లాచెదురైంది. సైన్యంలో మిగిలినవారు భయంతో పారిపోయారు.చివరకు కార్తవీర్యార్జునుడే నీ ముందుకు వచ్చి యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.అపారమైన బాహుబలం, సైన్యం, అధికారంతో ఉన్న కార్తవీర్యార్జునుని కంటే ధర్మశక్తి గొప్పదని ఈ ఘట్టం సూచిస్తుంది.
లీలావారితనర్మదాజలవలల్లంకేశగర్వాపహ-
-శ్రీమద్బాహుసహస్రముక్తబహుశస్త్రాస్త్రం నిరుంధన్నముమ్ |
చక్రే త్వయ్యథ వైష్ణవేఽపి విఫలే బుద్ధ్వా హరిం త్వాం ముదా
ధ్యాయంతం ఛితసర్వదోషమవధీః సోఽగాత్పరం తే పదమ్ ||8 ||
ఒకప్పుడు కార్తవీర్యార్జునుడు తన వెయ్యి చేతుల బలంతో నర్మదా నది ప్రవాహాన్ని సైతం ఆపగలిగాడు. అతని శక్తి రావణుని గర్వాన్ని కూడా అణచివేసింది.అలాంటి మహాబలశాలి కార్తవీర్యార్జునుడు అనేక దివ్యాస్త్రాలను ప్రయోగించినా, పరశురాముని ముందు అవన్నీ విఫలమయ్యాయి.చివరికి అతడు నీవు సాధారణ మానవుడివి కాదని, స్వయంగా శ్రీహరి అవతారమేనని గ్రహించాడు.భగవంతుని స్మరిస్తూ తనలోని దోషాలను తొలగించుకున్న అతడు, నీ చేతిలో సంహరించబడి పరమపదాన్ని పొందాడు.ఇక్కడ ఒక గొప్ప భావం ఉంది — భగవంతుని చేతిలో మరణించడం కూడా, ఆయనను స్మరించే జీవికి పరమగతికి కారణమవుతుంది.
భూయోఽమర్షితహేహయాత్మజగణైస్తాతే హతే రేణుకా-
-మాఘ్నానాం హృదయం నిరీక్ష్య బహుశో ఘోరాం ప్రతిజ్ఞాం వహన్ |
ధ్యానానీతరథాయుధస్త్వమకృథా విప్రద్రుహః క్షత్రియాన్
దిక్చక్రేషు కుఠారయన్ విశిఖయన్ నిఃక్షత్రియాం మేదినీమ్ || 9 ||
కార్తవీర్యార్జునుని కుమారులు ప్రతీకారంతో జమదగ్ని మహర్షిపై దాడి చేసి అతన్ని సంహరించారు.తండ్రి మరణించిన దృశ్యాన్ని చూసిన రేణుకాదేవి తీవ్రంగా విలపించింది.దాంతో పరశురాముడు తీవ్రమైన ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. బ్రాహ్మణులను, ఋషులను హింసించిన అధర్మపరులైన క్షత్రియ శక్తిని అణచివేయాలని సంకల్పించాడు.ధ్యానశక్తితో తన దివ్యరథం, ఆయుధాలను పొందిన నీవు, అధర్మంగా ప్రవర్తించిన క్షత్రియ రాజులను యుద్ధాలలో సంహరించావు.పురాణ వర్ణన ప్రకారం, భూమిని ఇరవై ఒక్కసార్లు క్షత్రియశక్తి నుండి శుద్ధి చేశావు.ఇక్కడ “నిఃక్షత్రియాం మేదినీమ్” అనే భావాన్ని ధర్మాన్ని విడిచిన, బ్రాహ్మణులు మరియు ఋషులను హింసించిన అధర్మపరులైన క్షత్రియుల శక్తిని అణచివేయడం అనే సందర్భంలో అర్థం చేసుకోవాలి.
తాతోజ్జీవనకృన్నృపాలకకులం త్రిఃసప్తకృత్వో జయన్
సంతర్ప్యాథ సమంతపంచకమహారక్తహ్రదౌఘే పితౄన్ |
యజ్ఞే క్ష్మామపి కాశ్యపాదిషు దిశన్ సాల్వేన యుధ్యన్ పునః
కృష్ణోఽముం నిహనిష్యతీతి శమితో యుద్ధాత్ కుమారైర్భవాన్ || 10 ||
పరశురాముని తపస్సు, పుణ్యశక్తి మరియు దివ్యకృపతో జమదగ్ని మహర్షి పునర్జీవం పొందాడు.అనేకసార్లు అధర్మపరులైన రాజవంశాలను జయించిన తరువాత, సమంతపంచక ప్రాంతంలోని పవిత్రమైన రక్తసరోవరాలలో తన తండ్రి సహా పితృదేవతలకు తర్పణం చేశావు.తరువాత యజ్ఞం నిర్వహించి, భూమినంతటినీ కశ్యప మహర్షి మొదలైన బ్రాహ్మణులకు దానం చేశావు.ఆ తరువాత సాల్వునితో కూడా యుద్ధం జరిగింది. కానీ భవిష్యత్తులో శ్రీకృష్ణుడు సాల్వుని సంహరిస్తాడనే దైవసంకల్పాన్ని గుర్తించిన పరశురాముడు ఆ యుద్ధం నుండి విరమించాడు.ఇక్కడ పరశురాముడు తన వ్యక్తిగత వీరత్వాన్ని మించి భగవంతుని భవిష్యత్ అవతార సంకల్పాన్ని గౌరవించినట్లు తెలుస్తుంది.
న్యస్యాస్త్రాణి మహేంద్రభూభృతి తపస్తన్వన్ పునర్మజ్జితాం
గోకర్ణావధి సాగరేణ ధరణీం దృష్ట్వాఽర్థితస్తాపసైః |
ధ్యాతేష్వాసధృతానలాస్త్రచకితం సింధుం స్రువక్షేపణా-
-దుత్సార్యోద్ధృతకేరళో భృగుపతే వాతేశ సంరక్ష మామ్ || 11||
తన దివ్యాయుధాలను పక్కన పెట్టి, పరశురాముడు మహేంద్ర పర్వతంపై తపస్సు చేయడం ప్రారంభించాడు.సముద్రం గోకర్ణం వరకు భూమిని ముంచివేసినప్పుడు, అక్కడి తాపసులు పరశురాముని ప్రార్థించారు.పరశురాముడు తన ధ్యానంలో దివ్యాస్త్రాన్ని సిద్ధం చేయగా, సముద్రుడు భయపడ్డాడు.అప్పుడు పరశురాముడు ఒక చిన్న స్రువాన్ని సముద్రం వైపు విసిరి, సముద్రాన్ని వెనక్కి వెళ్లేలా చేశాడు.సముద్రం వెనక్కి తగ్గిన ప్రాంతంలో ఏర్పడిన భూమే కేరళదేశంగా ప్రసిద్ధి చెందిందని పురాణ సంప్రదాయం చెబుతుంది.అందుకే పరశురాముడు **”భృగుపతి”**గా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
ఓ వాతేశా! పరశురామావతారంలోని ధర్మరక్షణ, తపస్సు, గురుభక్తి, తల్లిదండ్రుల పట్ల గౌరవం, అధర్మనిర్మూలన వంటి పవిత్రమైన గుణాలను మాకు ప్రసాదించు. మా అంతరంగంలోని కోపం, అహంకారం, అధర్మం వంటి దోషాలను తొలగించి, నీ పాదపద్మాలలో స్థిరమైన భక్తిని అనుగ్రహించు.
ఇతి షట్త్రింశదశకం సమాప్తమ్ |
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
