త్రయోదశదశకమ్ – హిరణ్యాక్షవధ
(శ్రీమన్నారాయణీయం పదమూడవ దశకంలో భగవంతుని వరాహావతార లీలలలోని ప్రధాన ఘట్టమైన హిరణ్యాక్ష వధ అత్యంత పరాక్రమవంతంగా వర్ణించబడింది. సముద్ర గర్భం నుండి భూదేవిని ఉద్ధరించి రక్షించిన వరాహమూర్తి, తనను ఎదిరించిన హిరణ్యాక్షుడనే మహా రాక్షసుని మాయలను పటాపంచలు చేసి, వానిని ఎలా సంహరించాడో మరియు యజ్ఞవరాహమూర్తిగా మునుల చేత ఎలా స్తుతించబడ్డాడో ఈ దశకం వివరిస్తుంది. ఈ పదమూడవ దశకాన్ని భక్తితో పారాయణ చేయడం వల్ల సమస్త శత్రు భయాలు, నరదృష్టి, మరియు గ్రహ పీడలు తొలగిపోతాయి. భగవంతుని అనుగ్రహంతో సకల రోగాలు నశించి, ధైర్య స్థైర్యాలు చేకూరుతాయి.)
హిరణ్యాక్షం తావద్వరద భవదన్వేషణపరం
చరంతం సాంవర్తే పయసి నిజజంఘాపరిమితే |
భవద్భక్తో గత్వా కపటపటుధీర్నారదమునిః
శనైరూచే నందన్ దనుజమపి నిందంస్తవ బలమ్ || 1 ||
ఓ వరప్రదాతా! ఆ సమయంలో హిరణ్యాక్షుడు నిన్ను వెతకడమే తన ఒక్క లక్ష్యంగా చేసుకుని, తన మోకాళ్ల లోతు మాత్రమే ఉన్న ప్రళయ సముద్ర జలాల్లో తిరుగుతున్నాడు. అప్పుడు నీ పరమభక్తుడైన, ఉపాయాలు ఆలోచించడంలో ఎంతో నేర్పు కలిగిన నారదమహర్షి అతని దగ్గరకు వెళ్లాడు. హిరణ్యాక్షుడికి అనుమానం రాకుండా, అతనిని సంతోషపరుస్తూ, పైకి మాత్రం నీ శక్తిని తక్కువ చేసి మాట్లాడుతున్నట్లు నటిస్తూ మెల్లగా ఇలా చెప్పాడు.
స మాయావీ విష్ణుర్హరతి భవదీయాం వసుమతీం
ప్రభో కష్టం కష్టం కిమిదమితి తేనాభిగదితః |
నదన్ క్వాసౌ క్వాసావితి స మునినా దర్శితపథో
భవంతం సంప్రాపద్ధరణిధరముద్యంతముదకాత్ || 2 ||
నారదుడు హిరణ్యాక్షుడితో, “ఓ రాక్షసరాజా! ఆ మాయావి విష్ణువు నీ ఆధీనంలో ఉన్న భూదేవిని తీసుకెళ్లిపోతున్నాడు. అయ్యో! ఎంత పెద్ద నష్టం జరిగింది!” అని చెప్పాడు. ఆ మాటలు విన్న హిరణ్యాక్షుడు కోపంతో రగిలిపోయి, “ఆ విష్ణువు ఎక్కడున్నాడు? ఎక్కడున్నాడు?” అని గర్జిస్తూ, నారదుడు చూపించిన దారిలో వెళ్లాడు. అలా నీ కోరలపై భూదేవిని మోసుకుంటూ సముద్రం నుంచి పైకి వస్తున్న నిన్ను చేరుకున్నాడు.
అహో ఆరణ్యోఽయం మృగ ఇతి హసంతం బహుతరై-
–ర్దురుక్తైర్విధ్యంతం దితిసుతమవజ్ఞాయ భగవన్ |
మహీం దృష్ట్వా దంష్ట్రాశిరసి చకితాం స్వేన మహసా
పయోధావాధాయ ప్రసభముదయుంక్థా మృధవిధౌ || 3 ||
ఓ భగవంతుడా! నిన్ను చూసిన హిరణ్యాక్షుడు, “అరే! ఇది అడవి పంది కదా!” అని ఎగతాళి చేస్తూ, ఎన్నో అవమానకరమైన మాటలు మాట్లాడాడు. కానీ నీవు అతని మాటలను ఏమాత్రం పట్టించుకోలేదు. నీ కోరలపై ఉండి భయపడుతున్న భూదేవిని నీ దివ్యశక్తితో సముద్ర జలాలపై సురక్షితంగా ఉంచి, వెంటనే హిరణ్యాక్షుడితో యుద్ధం చేయడానికి సిద్ధమయ్యావు.
గదాపాణౌ దైత్యే త్వమపి హి గృహీతోన్నతగదో
నియుద్ధేన క్రీడన్ ఘటఘటరవోద్ఘుష్టవియతా |
రణాలోకౌత్సుక్యాన్మిలతి సురసంఘే ద్రుతమముం
నిరుంధ్యాః సంధ్యాతః ప్రథమమితి ధాత్రా జగదిషే || 4 ||
చేతిలో గదను పట్టుకున్న హిరణ్యాక్షుడితో యుద్ధం చేయడానికి నీవు కూడా ఒక భారీ గదను చేతబట్టావు. ఇద్దరూ గదలతో పోరాడుతుండగా, అవి ఒకదానికొకటి బలంగా తగిలి “ఘట… ఘట…” అనే భయంకరమైన శబ్దంతో ఆకాశమంతా మారుమోగింది. నీవు మాత్రం ఎంతో సులభంగా, లీలగా యుద్ధం చేస్తూనే ఉన్నావు. ఆ అద్భుతమైన యుద్ధాన్ని చూడాలని దేవతలందరూ ఆకాశంలో చేరుకున్నారు. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు, “ఓ జగన్నాథా! సంధ్యాసమయం రాకముందే, ఆసుర శక్తులు పెరగకముందే ఈ రాక్షసుణ్ణి సంహరించు” అని నిన్ను ప్రార్థించాడు.
గదోన్మర్దే తస్మింస్తవ ఖలు గదాయాం దితిభువో
గదాఘాతాద్భూమౌ ఝటితి పతితాయామహహ భోః |
మృదుస్మేరాస్యస్త్వం దనుజకులనిర్మూలనచణం
మహాచక్రం స్మృత్వా కరభువి దధానో రురుచిషే || 5 ||
అలా గదాయుద్ధం జరుగుతున్న సమయంలో, హిరణ్యాక్షుడు తన గదతో బలంగా కొట్టడంతో నీ చేతిలోని గద ఒక్కసారిగా జారి నేలపై పడిపోయింది. అది చూసి దేవతలందరూ ఒక్కసారిగా భయపడి హాహాకారాలు చేశారు. కానీ ఓ దేవా! నీవు మాత్రం ఏమాత్రం కలవరపడకుండా, చిరునవ్వుతో నిలిచావు. తరువాత రాక్షస వంశాన్ని సమూలంగా నాశనం చేయగల నీ సుదర్శన మహాచక్రాన్ని స్మరించి, దానిని నీ చేతిలో ధరించగానే అపారమైన దివ్య తేజస్సుతో ప్రకాశించావు.
తతః శూలం కాలప్రతిమరుషి దైత్యే విసృజతి
త్వయి ఛిందత్యేనత్ కరకలితచక్రప్రహరణాత్ |
సమారుష్టో ముష్ట్యా స ఖలు వితుదంస్త్వాం సమతనోత్
గలన్మాయే మాయాస్త్వయి కిల జగన్మోహనకరీః || 6 ||
అప్పుడు హిరణ్యాక్షుడు కాలదేవుడిలా భయంకరమైన కోపంతో నీపై ఒక పెద్ద శూలాన్ని విసిరాడు. కానీ నీవు నీ చేతిలో ఉన్న సుదర్శనచక్రంతో దానిని క్షణాల్లో ముక్కలు ముక్కలుగా నరికివేశావు. దాంతో మరింత ఆగ్రహించిన హిరణ్యాక్షుడు తన పిడికిలితో నిన్ను కొట్టడం ప్రారంభించాడు. అంతేకాదు, జగత్తునే మోహింపజేయగల ఎన్నో భయంకరమైన ఆసుర మాయలను కూడా నీపై ప్రయోగించాడు.
భవచ్చక్రజ్యోతిష్కణలవనిపాతేన విధుతే
తతో మాయాచక్రే వితతఘనరోషాంధమనసమ్ |
గరిష్ఠాభిర్ముష్టిప్రహృతిభిరభిఘ్నంతమసురం
స్వపాదాంగుష్ఠేన శ్రవణపదమూలే నిరవధీః || 7 ||
కానీ నీ సుదర్శనచక్రం నుండి వెలువడిన దివ్య కాంతి కిరణాల చిన్న స్పర్శకే ఆ రాక్షసుడి మాయలన్నీ క్షణంలో నశించిపోయాయి. దాంతో వివేకం కోల్పోయి కోపంతో ఊగిపోయిన హిరణ్యాక్షుడు, తన బలమైన పిడికిళ్లతో నిన్ను మళ్లీ మళ్లీ కొట్టసాగాడు. అప్పుడు నీవు నీ కాలి బొటనవేలితో అతని చెవి వెనుక ఉన్న మర్మస్థానాన్ని బలంగా తన్నావు.
మహాకాయః సోఽయం తవ చరణపాతప్రమథితో
గలద్రక్తో వక్త్రాదపతదృషిభిః శ్లాఘితహతిః |
తదా త్వాముద్దామప్రమదభరవిద్యోతిహృదయా
మునీంద్రాః సాంద్రాభిః స్తుతిభిరనువన్నధ్వరతనుమ్ || 8 ||
నీ ఆ ఒక్క దెబ్బకు ఆ మహాకాయుడైన హిరణ్యాక్షుడు కుప్పకూలిపోయాడు. అతని నోటి నుండి రక్తం కారుతూ నేలపై పడిపోయి ప్రాణాలు విడిచాడు. అతని సంహారాన్ని చూసి మహర్షులందరూ నీ పరాక్రమాన్ని ఎంతో కొనియాడారు. వారి హృదయాలు అపారమైన ఆనందంతో నిండిపోయి, యజ్ఞస్వరూపుడైన నిన్ను వేదోక్తమైన మహిమాన్విత స్తోత్రాలతో భక్తిపూర్వకంగా స్తుతించారు.
త్వచి ఛందో రోమస్వపి కుశగణశ్చక్షుషి ఘృతం
చతుర్హోతారోఽంఘ్రౌ స్రుగపి వదనే చోదర ఇడా |
గ్రహా జిహ్వాయాం తే పరపురుష కర్ణే చ చమసా
విభో సోమో వీర్యం వరద గళదేశేఽప్యుపసదః || 9 ||
ఆ మహర్షులు నిన్ను యజ్ఞవరాహమూర్తిగా స్తుతిస్తూ ఇలా అన్నారు: ఓ పరమపురుషా! నీ చర్మమే గాయత్రీ మొదలైన వేద ఛందస్సులు. నీ దేహంపై ఉన్న రోమాలే యజ్ఞంలో ఉపయోగించే దర్భలు. నీ కన్నులే హోమంలో సమర్పించే నెయ్యి. నీ నాలుగు పాదాలే నలుగురు హోతలు (యజ్ఞాన్ని నిర్వహించే ఋత్వికులు). నీ ముఖమే హోమం చేసే స్రుక్ అనే పాత్ర. నీ ఉదరమే ఇడాపాత్ర. నీ నాలుకే సోమరసాన్ని గ్రహించే పాత్రలు. నీ చెవులే చమస పాత్రలు. నీ వీర్యమే సోమరసం. నీ కంఠభాగమే ఉపసత్ అనే యజ్ఞకర్మ. ఇలా యజ్ఞానికి సంబంధించిన ప్రతి అంగమూ నీ దివ్య స్వరూపమే.
మునీంద్రైరిత్యాదిస్తవనముఖరైర్మోదితమనా
మహీయస్యా మూర్త్యా విమలతరకీర్త్యా చ విలసన్ |
స్వధిష్ణ్యం సంప్రాప్తః సుఖరసవిహారీ మధురిపో
నిరుంధ్యా రోగం మే సకలమపి వాతాలయపతే || 10 ||
మహర్షులు చేసిన ఈ అద్భుతమైన స్తోత్రాలను విని నీవు ఎంతో సంతోషించావు. అనంతరం నీ విశాలమైన దివ్య స్వరూపంతో, నిర్మలమైన కీర్తితో ప్రకాశిస్తూ, నీ స్వధామమైన వైకుంఠానికి తిరిగి వెళ్లి ఆనందంగా విహరించావు. ఓ మధుసూదనా! ఓ గురువాయూరప్పా! అలాగే నా శారీరక, మానసిక రోగాలన్నింటినీ పూర్తిగా తొలగించి నన్ను ఎల్లప్పుడూ రక్షించుము.
ఇతి త్రయోదశదశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్సైట్లోని ఇతర పోస్ట్లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్ను సందర్శించండి. 🙏
