నారాయణీయం 35 వ దశకమ్ – శ్రీరామావతారమ్
శ్రీమహావిష్ణువు ధరించిన దివ్య అవతారాలలో శ్రీరామావతారం ధర్మానికి, సత్యానికి, ఆదర్శ జీవనానికి ప్రతీకగా నిలిచింది. నారాయణీయం 35వ దశకంలో శ్రీరాముని అవతారానికి సంబంధించిన మరిన్ని మహత్తర ఘట్టాలను భక్తిరసంతో వర్ణించారు. దశరథ మహారాజు పుత్రకామేష్టి యాగం, శ్రీరాముని దివ్య జననం, బాల్య లీలలు, విశ్వామిత్ర మహర్షితో కలిసి ప్రయాణం, రాక్షస సంహారం, సీతాదేవితో వివాహం వంటి పవిత్ర సంఘటనలు ఇందులో దర్శనమిస్తాయి. శ్రీరాముని దివ్య స్వరూపం, ధర్మనిష్ఠ, శౌర్యం, కరుణ మనకు ఎన్నో జీవన విలువలను నేర్పుతాయి. ఈ పవిత్ర దశకాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో స్మరిస్తూ, శ్రీరామచంద్రుని దివ్య చరిత్రను మనసారా ఆలకిద్దాం. జై శ్రీరామ్!
నీతః సుగ్రీవమైత్రీం తదను హనుమతా దుందుభేః కాయముచ్చైః
క్షిప్త్వాంగుష్ఠేన భూయో లులువిథ యుగపత్ పత్రిణా సప్తసాలాన్ |
హత్వా సుగ్రీవఘాతోద్యతమతులబలం వాలినం వ్యాజవృత్త్యా
వర్షావేలామనైషీర్విరహతరలితస్త్వం మతంగాశ్రమాంతే || 1 ||
హనుమంతుని ద్వారా నీవు సుగ్రీవునితో స్నేహం చేసావు. సుగ్రీవుడి శక్తిని పరీక్షించేందుకు, ఒకప్పుడు దుందుభి అనే రాక్షసుని వాలి సంహరించిన తరువాత మిగిలిన అతని భారీ శరీరాన్ని నీవు కేవలం నీ బొటనవేలితోనే చాలా దూరం విసిరివేశావు.అంతేకాక, ఒకే బాణంతో వరుసగా ఉన్న ఏడు సాలవృక్షాలను ఛేదించావు. నీ అపారమైన శక్తిని చూసి సుగ్రీవునికి నమ్మకం కలిగింది.తన సోదరుడైన సుగ్రీవుని చంపడానికి సిద్ధమైన మహాబలశాలి వాలిని, ధర్మరక్షణ కోసం నీవు వధించావు.ఆ తరువాత సీతాదేవి వియోగదుఃఖంతో వర్షాకాలం ముగిసే వరకు మతంగ మహర్షి ఆశ్రమ ప్రాంతంలో వేచి ఉన్నావు.రాముని శక్తి ఎంత అపారమైనదైనా, సీతావియోగంలో ఆయన హృదయం మాత్రం ప్రియురాలి కోసం తపించే మానవుని హృదయంలా కనిపిస్తుంది.
సుగ్రీవేణానుజోక్త్యా సభయమభియతా వ్యూహితాం వాహినీం తా-
-మృక్షాణాం వీక్ష్య దిక్షు ద్రుతమథ దయితామార్గణాయావనమ్రామ్ |
సందేశం చాంగులీయం పవనసుతకరే ప్రాదిశో మోదశాలీ
మార్గే మార్గే మమార్గే కపిభిరపి తదా త్వత్ప్రియా సప్రయాసైః || 2 ||
సుగ్రీవుడు తన మాట ప్రకారం సీతాదేవిని వెతకడానికి అన్ని దిక్కులలోకి వానర సైన్యాలను పంపించాడు.అనేకమంది వానరులు అడవులు, పర్వతాలు, గుహలు, నదీతీరాలు అన్నింటినీ వెతికారు. సీతాదేవి ఎక్కడ ఉందో తెలుసుకోవడానికి వారు ఎంతో శ్రమించారు.దక్షిణ దిశకు వెళ్లిన హనుమంతునికి నీవు నీ ఉంగరాన్ని గుర్తుగా ఇచ్చి, “ఇది సీతకు చూపించు. నేను ఆమెను తప్పకుండా రక్షించడానికి వస్తున్నానని తెలియజేయు” అని సందేశం ఇచ్చావు.హనుమంతుడు నీ సందేశాన్ని తీసుకుని సీతాన్వేషణకు బయలుదేరాడు.భక్తుడైన హనుమంతుని చేతుల్లో రాముని ఉంగరం ఉండటం, భగవంతుని సందేశాన్ని ప్రపంచానికి తీసుకెళ్లే భక్తుని పాత్రకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
త్వద్వార్తాకర్ణనోద్యద్గరుదురుజవసంపాతిసంపాతివాక్య-
-ప్రోత్తీర్ణార్ణోధిరంతర్నగరి జనకజాం వీక్ష్య దత్త్వాఽంగుళీయమ్ |
ప్రక్షుద్యోద్యానమక్షక్షపణచణరణః సోఢబంధో దశాస్యం
దృష్ట్వా ప్లుష్ట్వా చ లంకాం ఝటితి స హనుమాన్ మౌళిరత్నం దదౌ తే || 3 ||
సంపాతి చెప్పిన సమాచారంతో హనుమంతుడు సముద్రాన్ని దాటి లంకకు చేరుకున్నాడు.అక్కడ అశోకవనంలో సీతాదేవిని దర్శించాడు. నీ ఉంగరాన్ని ఆమెకు అందించి, నీ సందేశాన్ని చెప్పాడు.తరువాత లంకలో తన పరాక్రమాన్ని చూపించాడు. అశోకవనాన్ని ధ్వంసం చేసి, రావణుని కుమారుడైన అక్షకుమారుడిని సంహరించాడు.రాక్షసులు హనుమంతుని బంధించినా, అతడు రావణుని సభలోకి వెళ్లి నీ మహిమను, నీ సందేశాన్ని ప్రకటించాడు.చివరికి తన తోకకు నిప్పు పెట్టినప్పుడు, అదే అగ్నితో లంకానగరాన్ని దహనం చేశాడు.తిరిగి వచ్చి, సీతాదేవి ఇచ్చిన చూడామణిని నీకు సమర్పించి, ఆమె క్షేమవార్తను తెలియజేశాడు.సీతాదేవి ఇంకా నీపై అచంచలమైన విశ్వాసంతో ఉందని తెలుసుకున్నప్పుడు నీ హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది.
త్వం సుగ్రీవాంగదాదిప్రబలకపిచమూచక్రవిక్రాంతభూమీ-
-చక్రోఽభిక్రమ్య పారే జలధి నిశిచరేంద్రానుజాశ్రీయమాణః |
తత్ప్రోక్తాం శత్రువార్తాం రహసి నిశమయన్ ప్రార్థనాపార్థ్యరోష-
-ప్రాస్తాగ్నేయాస్త్రతేజస్త్రసదుదధిగిరా లబ్ధవాన్ మధ్యమార్గమ్ || 4 ||
సుగ్రీవుడు, అంగదుడు, హనుమంతుడు మరియు అనేకమంది మహాబలశాలి వానరులతో కూడిన సైన్యాన్ని తీసుకుని నీవు సముద్రతీరానికి చేరుకున్నావు.రావణుని సోదరుడైన విభీషణుడు రావణుని విడిచిపెట్టి నీ శరణు కోరాడు. నీవు అతన్ని ప్రేమతో స్వీకరించావు.విభీషణుడు రావణుని బలాబలాలు, లంక యొక్క రహస్యాలు, శత్రుసైన్యం గురించి నీకు వివరించాడు.సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లడానికి మార్గం ఇవ్వమని నీవు సముద్రదేవుని ప్రార్థించావు. సముద్రుడు స్పందించకపోవడంతో నీవు కోపించి అస్త్రాన్ని ప్రయోగించడానికి సిద్ధమయ్యావు.నీ కోపాన్ని చూసి సముద్రుడు భయపడి ప్రత్యక్షమై, సేతువును నిర్మించడానికి మార్గాన్ని తెలియజేశాడు.ధర్మం కోసం ముందుగా శాంతితో ప్రార్థించడం, అవసరమైనప్పుడు తన శక్తిని ప్రదర్శించడం — రాముని ధర్మనిర్వహణలోని సమతుల్యతను ఈ ఘట్టం చూపిస్తుంది.
కీశైరాశాంతరోపాహృతగిరినికరైః సేతుమాధాప్య యాతో
యాతూన్యామర్ద్య దంష్ట్రానఖశిఖరిశిలాసాలశస్త్రైః స్వసైన్యైః |
వ్యాకుర్వన్ సానుజస్త్వం సమరభువి పరం విక్రమం శక్రజేత్రా
వేగాన్నాగాస్త్రబద్ధః పతగపతిగరున్మారుతైర్మోచితోఽభూః || 5 ||
వానరులు పర్వతాలను, పెద్ద పెద్ద శిలలను తీసుకువచ్చి సముద్రంపై రామసేతువును నిర్మించారు.ఆ సేతువు ద్వారా నీవు, లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు, హనుమంతుడు మరియు వానరసైన్యంతో కలిసి లంకకు చేరుకున్నావు.యుద్ధం ప్రారంభమైంది. వానరులు తమ గోర్లు, కోరలు, పర్వతశిలలు, చెట్లను ఆయుధాలుగా ఉపయోగించి రాక్షసులతో పోరాడారు.నీవు మరియు లక్ష్మణుడు కూడా అపారమైన పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శించారు.రావణుని కుమారుడైన ఇంద్రజిత్తు ప్రయోగించిన నాగాస్త్రం వల్ల నీవు, లక్ష్మణుడు బంధించబడ్డారు.అప్పుడు గరుడుని దివ్యస్పర్శతో ఆ నాగబంధాలు తొలగిపోయి మీరు విముక్తులయ్యారు.భగవంతుని అవతారమైన రాముడే అయినప్పటికీ, మానవలీలలో భాగంగా ఎన్నో కష్టాలను అనుభవిస్తూ, వాటిని అధిగమిస్తూ ధర్మయుద్ధాన్ని కొనసాగించాడు.
సౌమిత్రిస్త్వత్ర శక్తిప్రహృతిగలదసుర్వాతజానీతశైల-
-ఘ్రాణాత్ ప్రాణానుపేతో వ్యకృణుత కుసృతిశ్లాఘినం మేఘనాదమ్ |
మాయాక్షోభేషు వైభీషణవచనహృతస్తంభనః కుంభకర్ణం
సంప్రాప్తం కంపితోర్వీతలమఖిలచమూభక్షిణం వ్యక్షిణోస్త్వమ్ || 6 ||
యుద్ధంలో ఇంద్రజిత్తు ప్రయోగించిన శక్తి ఆయుధం కారణంగా లక్ష్మణుడు తీవ్రంగా గాయపడి స్పృహ కోల్పోయాడు.అప్పుడు హనుమంతుడు సంజీవని ఔషధం ఉన్న పర్వతాన్ని తీసుకువచ్చాడు. ఆ దివ్య ఔషధ ప్రభావంతో లక్ష్మణుడు తిరిగి ప్రాణశక్తిని పొందాడు.తరువాత లక్ష్మణుడు ఇంద్రజిత్తుతో యుద్ధం చేసి, అతని మాయలను ఛేదించి, అతన్ని సంహరించాడు.అదే సమయంలో రావణుని మహాబలశాలి సోదరుడు కుంభకర్ణుడు యుద్ధరంగంలోకి వచ్చాడు. అతని అడుగులతో భూమి కంపించింది. అతడు వానరసైన్యాన్ని తీవ్రంగా నాశనం చేశాడు.అప్పుడు నీవు అతనితో ఘోరంగా యుద్ధం చేసి, చివరకు కుంభకర్ణుడిని సంహరించావు.
గృహ్ణన్ జంభారిసంప్రేషితరథకవచౌ రావణేనాభియుధ్యన్
బ్రహ్మాస్త్రేణాస్య భిందన్ గళతతిమబలామగ్నిశుద్ధాం ప్రగృహ్ణన్ |
దేవశ్రేణీవరోజ్జీవితసమరమృతైరక్షతైరృక్షసంఘై-
-ర్లంకాభర్త్రా చ సాకం నిజనగరమగాః సప్రియః పుష్పకేణ || 7 ||
చివరకు రావణుడితో నీ మహాయుద్ధం ప్రారంభమైంది.ఇంద్రుడు పంపిన దివ్యరథం, కవచం మొదలైన సహాయంతో నీవు రావణునితో సమరానికి సిద్ధమయ్యావు.రావణుని అనేక ఆయుధాలను ఎదుర్కొని, చివరికి బ్రహ్మాస్త్రశక్తితో అతన్ని సంహరించావు.సీతాదేవిని అగ్నిపరీక్ష ద్వారా శుద్ధురాలిగా ప్రపంచానికి ప్రకటించి, ఆమెను నీతో తిరిగి కలుపుకున్నావు.యుద్ధంలో మరణించిన వానరులు, రాక్షసులు మరియు ఇతర వీరులు దేవతల అనుగ్రహంతో తిరిగి జీవితం పొందారు.విభీషణుడిని లంకకు రాజుగా నియమించి, సీతాదేవితో కలిసి పుష్పక విమానంలో అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చావు.రావణ సంహారంతో దేవతల ప్రార్థన నెరవేరింది; ధర్మం పునఃస్థాపించబడింది.
ప్రీతో దివ్యాభిషేకైరయుతసమధికాన్ వత్సరాన్ పర్యరంసీ-
-ర్మైథిల్యాం పాపవాచా శివ శివ కిల తాం గర్భిణీమభ్యహాసీః |
శత్రుఘ్నేనార్దయిత్వా లవణనిశిచరం ప్రార్దయః శూద్రపాశం
తావద్వాల్మీకిగేహే కృతవసతిరుపాసూత సీతాసుతౌ తే || 8 ||
అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చిన తరువాత నీకు ఘనమైన పట్టాభిషేకం జరిగింది. సీతాదేవితో కలిసి అనేక సంవత్సరాలు రాజ్యాన్ని ధర్మబద్ధంగా పాలించావు.కానీ ప్రజల్లో వినిపించిన కొన్ని అపవాదాలను కారణంగా చేసుకుని, గర్భవతియైన సీతాదేవిని అడవికి పంపించాల్సిన కఠినమైన నిర్ణయం నీ జీవితంలో వచ్చింది.సీతాదేవి వాల్మీకి మహర్షి ఆశ్రమంలో ఆశ్రయం పొందింది. అక్కడే ఆమెకు లవుడు, కుశుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు.ఇదే సమయంలో శత్రుఘ్నుని ద్వారా లవణాసురుని సంహరింపజేశావు.ఈ ఘట్టం రామాయణంలో అత్యంత విషాదభరితమైన భాగాలలో ఒకటి — రాజధర్మం, వ్యక్తిగత జీవితం, ప్రజాభిప్రాయం మధ్య ఏర్పడిన తీవ్రమైన సంఘర్షణను ఇది చూపిస్తుంది.
వాల్మీకేస్త్వత్సుతోద్గాపితమధురకృతేరాజ్ఞయా యజ్ఞవాటే
సీతాం త్వయ్యాప్తుకామే క్షితిమవిశదసౌ త్వం చ కాలార్థితోఽభూః |
హేతోః సౌమిత్రిఘాతీ స్వయమథ సరయూమగ్ననిశ్శేషభృత్యైః
సాకం నాకం ప్రయాతో నిజపదమగమో దేవ వైకుంఠమాద్యమ్ || 9 ||
వాల్మీకి మహర్షి రచించిన రామాయణాన్ని లవకుశులు మధురంగా గానం చేశారు.తరువాత ఆ గానాన్ని వారు నీ యజ్ఞశాలలో నీ సమక్షంలోనే పాడారు. అప్పుడు వారు నీ కుమారులని నీకు తెలిసింది.సీతాదేవిని తిరిగి స్వీకరించడానికి నీవు సిద్ధపడిన సమయంలో, సీతాదేవి భూమాతను ప్రార్థించి, తన పవిత్రతకు సాక్ష్యంగా భూమిలోకి ప్రవేశించింది.కాలక్రమంలో నీ అవతారకార్యం పూర్తయింది.లక్ష్మణుడు కూడా తన అవతారకార్యాన్ని ముగించి, నీతో సంబంధిత లీలను పూర్తిచేశాడు.చివరికి నీవు నీ భృత్యులు, సహచరులతో కలిసి సరయూ నదిలో ప్రవేశించి, మానవ అవతారాన్ని ముగించి నీ నిత్యమైన వైకుంఠధామానికి తిరిగి చేరుకున్నావు.రామావతారం పూర్తయినా, రాముని ధర్మం, సత్యం, త్యాగం, భక్తి మాత్రం యుగయుగాలకూ మానవులకు మార్గదర్శకంగా నిలిచాయి.
సోఽయం మర్త్యావతారస్తవ ఖలు నియతం మర్త్యశిక్షార్థమేవం
విశ్లేషార్తిర్నిరాగస్త్యజనమపి భవేత్ కామధర్మాతిసక్త్యా |
నో చేత్ స్వాత్మానుభూతేః క్వ ను తవ మనసో విక్రియా చక్రపాణే
స త్వం సత్త్వైకమూర్తే పవనపురపతే వ్యాధును వ్యాధితాపాన్ || 10 ||
ఓ చక్రపాణీ! శ్రీరాముడిగా నీవు మానవుడిగా అవతరించినది మానవులకు ధర్మాన్ని, సత్యాన్ని, కర్తవ్యాన్ని, త్యాగాన్ని నేర్పించడానికే.రాముని జీవితంలో కనిపించిన సుఖాలు, దుఃఖాలు, వియోగాలు, కష్టాలు అన్నీ మానవులకు ఒక పాఠంగా నిలిచాయి.భార్యపై ప్రేమ ఉన్నప్పటికీ ధర్మం కోసం కఠినమైన నిర్ణయాలు తీసుకోవడం, తండ్రి మాట కోసం రాజ్యాన్ని విడిచిపెట్టడం, మిత్రునికి ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకోవడం, శరణు కోరిన విభీషణునికి అభయం ఇవ్వడం — ఇవన్నీ మానవ జీవనంలో ధర్మానికి ఉన్న ప్రాధాన్యతను చూపించాయి.అయితే నీవు స్వయంగా పరబ్రహ్మవు. నీకు నిజంగా సుఖదుఃఖాల వల్ల మనస్సులో మార్పులు కలగవు. అవన్నీ మానవులకు బోధ చేయడానికి నీవు స్వీకరించిన దివ్య మానుష లీలా.అందుకే ఓ సత్త్వస్వరూపుడా, పవనపురపతీ! శ్రీరామావతారాన్ని స్మరించే మాకు కూడా రాముని సత్యం, ధర్మం, త్యాగం, భక్తి, శరణాగతి ప్రసాదించు. మా అంతరంగంలోని అన్ని బాధలను తొలగించి, నీ పాదపద్మాలలో స్థిరమైన భక్తిని అనుగ్రహించు.శ్రీరామావతార భావసారం:
“ధర్మం కోసం త్యాగం చేయాలి, ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకోవాలి, శరణు కోరినవారిని రక్షించాలి, కష్టాలు వచ్చినా ధర్మమార్గాన్ని విడిచిపెట్టకూడదు.”
ఇతి పంచత్రింశదశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
