నారాయణీయం సప్తవింశదశకమ్ – క్షీరాబ్ధిమథనం తథా కూర్మావతారమ్
నారాయణీయం సప్తవింశదశకమ్లో దేవతలు, అసురులు కలిసి నిర్వహించిన క్షీరసాగర మథనం మరియు ఆ సమయంలో శ్రీమహావిష్ణువు ధరించిన కూర్మావతారం యొక్క మహిమను భక్తిరసంతో వర్ణిస్తారు.దేవతలు తమ శక్తిని కోల్పోయినప్పుడు, అమృతాన్ని పొందేందుకు దేవతలు మరియు అసురులు కలిసి క్షీరసాగరాన్ని మథించాలని నిర్ణయిస్తారు. మందర పర్వతాన్ని మథనదండంగా, వాసుకి నాగరాజును తాడుగా ఉపయోగించి క్షీరసాగర మథనాన్ని ప్రారంభిస్తారు.మందర పర్వతం సముద్రంలో మునిగిపోతున్న సమయంలో, శ్రీహరి కూర్మరూపాన్ని ధరించి తన వీపుపై ఆ పర్వతాన్ని నిలబెట్టి మథనకార్యానికి ఆధారంగా నిలుస్తాడు. ఈ విధంగా లోకక్షేమం కోసం పరమాత్మ స్వయంగా ఆధారభూతుడిగా నిలిచిన దివ్యలీలను ఈ దశకం తెలియజేస్తుంది.క్షీరసాగర మథనంలో అనేక దివ్య రత్నాలు, ఐరావతం, ఉచ్చైఃశ్రవం, కల్పవృక్షం, కామధేనువు, మహాలక్ష్మీదేవి మరియు చివరగా అమృతకలశంతో ధన్వంతరి ఆవిర్భవిస్తారు.లోకకల్యాణం కోసం భగవంతుడు ధరించిన కూర్మావతారం, క్షీరసాగర మథన మహిమ మరియు అమృతప్రాప్తి ఘట్టాలను నారాయణీయం సప్తవింశదశకమ్ ద్వారా ఇప్పుడు భక్తితో మననం చేసుకుందాం.
శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు.
దుర్వాసాః సురవనితాఽఽప్తదివ్యమాల్యం
శక్రాయ స్వయముపదాయ తత్ర భూయః |
నాగేంద్రప్రతిమృదితే శశాప శక్రం
కా క్షాంతిస్త్వదితరదేవతాంశజానామ్ || ౨౭-౧ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! ఒకసారి దుర్వాస మహర్షికి ఒక దేవకన్య ద్వారా లభించిన దివ్యమైన పుష్పమాల లభించింది. ఆయన ఆ పవిత్రమైన మాలను దేవేంద్రుడికి ఇచ్చాడు. అయితే దేవేంద్రుడు ఆ మాల యొక్క మహిమను తగిన విధంగా గౌరవించలేదు. దానిని తన ఐరావత ఏనుగు మీద ఉంచాడు. ఆ ఏనుగు దానిని తొండంతో తీసి నేలపై పడేసింది. దీనివల్ల కోపించిన దుర్వాస మహర్షి దేవేంద్రుడిని శపించాడు. నీ అంశం లేని దేవతలలో ఇంతటి సహనం ఎక్కడ ఉంటుంది?
శాపేన ప్రథితజరేఽథ నిర్జరేంద్రే
దేవేష్వప్యసురజితేషు నిష్ప్రభేషు |
శర్వాద్యాః కమలజమేత్య సర్వదేవా
నిర్వాణప్రభవ సమం భవంతమాపుః || ౨౭-౨ ||
ఓ ప్రభూ! దుర్వాస మహర్షి శాపం కారణంగా దేవేంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలు తమ తేజస్సును, శక్తిని కోల్పోయారు. అమరులైన దేవతలకు కూడా బలహీనత, వృద్ధాప్య లక్షణాలు కలిగాయి. దీనిని గమనించిన దేవతలు బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్లారు. బ్రహ్మదేవుడు, శివుడు మొదలైన దేవతలందరూ కలిసి చివరకు సర్వదుఃఖాలను తొలగించే పరమాత్మవైన నిన్నే శరణు ఆశ్రయించారు.
బ్రహ్మాద్యైః స్తుతమహిమా చిరం తదానీం
ప్రాదుష్యన్ వరద పురః పరేణ ధామ్నా |
హే దేవా దితిజకులైర్విధాయ సంధిం
పీయూషం పరిమథతేతి పర్యశాస్త్వమ్ || ౨౭-౩ ||
ఓ వరదా! బ్రహ్మదేవుడు మొదలైన దేవతలు చాలాకాలం నీ మహిమను స్తుతించిన తరువాత, నీవు నీ దివ్యమైన పరమధామ తేజస్సుతో వారి ముందు ప్రత్యక్షమయ్యావు. దేవతలకు అనుగ్రహం చేస్తూ, “దైత్యులతో తాత్కాలికంగా సంధి చేసుకోండి. వారితో కలిసి క్షీరసాగరాన్ని మథించి అమృతాన్ని పొందండి” అని ఆజ్ఞాపించావు. నీ ఆదేశం ప్రకారమే దేవతలు కార్యాన్ని ప్రారంభించారు.
సంధానం కృతవతి దానవైః సురౌఘే
మంథానం నయతి మదేన మందరాద్రిమ్ |
భ్రష్టేఽస్మిన్ బదరమివోద్వహన్ ఖగేంద్రే
సద్యస్త్వం వినిహితవాన్ పయఃపయోధౌ || ౨౭-౪ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! దేవతలు దైత్యులతో సంధి చేసుకుని, మందర పర్వతాన్ని కవ్వంగా చేసుకుని క్షీరసాగరాన్ని మథించాలని నిర్ణయించారు. కానీ మందర పర్వతాన్ని సముద్రం దగ్గరకు తీసుకెళ్లే సమయంలో దాని బరువును మోయలేక దేవతలు దానిని కింద పడేశారు. గరుడుడు కూడా ఆ పర్వతాన్ని మోయలేకపోయాడు. అప్పుడు నీవు ఆ పర్వతాన్ని ఎంతో సులభంగా ఎత్తి, చిన్న బదరిపండును ఎత్తినట్లుగా, వెంటనే క్షీరసాగరంలో ఉంచావు.
ఆధాయ ద్రుతమథ వాసుకిం వరత్రాం
పాథోధౌ వినిహితసర్వబీజజాలే |
ప్రారబ్ధే మథనవిధౌ సురాసురైస్తై-
-ర్వ్యాజాత్త్వం భుజగముఖేఽకరోః సురారీన్ || ౨౭-౫ ||
ఓ ప్రభూ! ఆ తరువాత వాసుకి నాగరాజును తాడుగా ఉపయోగించి, మందర పర్వతానికి చుట్టారు. క్షీరసాగరంలో అనేక ఔషధ విత్తనాలను కూడా వేశారు. దేవతలు, దైత్యులు కలిసి సముద్ర మథనం ప్రారంభించారు. దైత్యులు వాసుకి తలవైపు పట్టుకునేలా, దేవతలు తోకవైపు ఉండేలా నీవు ఒక ఉపాయం చేశావు. అలా దైత్యులు వాసుకి నోటి నుంచి వచ్చే విషవాయువుల ప్రభావానికి గురయ్యారు.
క్షుబ్ధాద్రౌ క్షుభితజలోదరే తదానీం
దుగ్ధాబ్ధౌ గురుతరభారతో నిమగ్నే |
దేవేషు వ్యథితతమేషు తత్ప్రియైషీ
ప్రాణైషీః కమఠతనుం కఠోరపృష్ఠామ్ || ౨౭-౬ ||
ఓ విష్ణుమూర్తీ! సముద్రాన్ని మథిస్తున్న సమయంలో మందర పర్వతం సముద్రంలోకి క్రమంగా మునిగిపోవడం ప్రారంభించింది. దాని భారాన్ని భరించలేక సముద్ర మథనం ఆగిపోయింది. దేవతలు తీవ్రంగా కలత చెందారు. అప్పుడు దేవతలను రక్షించాలని సంకల్పించిన నీవు, గట్టి మరియు విశాలమైన వెన్ను కలిగిన మహాకూర్మ రూపాన్ని ధరించావు.
వజ్రాతిస్థిరతరకర్పరేణ విష్ణో
విస్తారాత్ పరిగతలక్షయోజనేన |
అంభోధేః కుహరగతేన వర్ష్మణా త్వం
నిర్మగ్నం క్షితిధరనాథమున్నినేథ || ౨౭-౭ ||
ఓ విష్ణుమూర్తీ! వజ్రం కంటే కూడా దృఢమైన నీ కూర్మరూపపు వెన్నుపైన, ఎంతో విస్తారమైన దేహంతో నీవు సముద్రంలోకి ప్రవేశించావు. నీ మహాకూర్మ శరీరం సముద్రపు అడుగుభాగానికి చేరి, మునిగిపోతున్న మందర పర్వతాన్ని నీ వీపుపై మోసి పైకి నిలబెట్టావు. ఈ విధంగా సముద్ర మథనం కొనసాగడానికి నీవే ఆధారమయ్యావు.
ఉన్మగ్నే ఝటితి తదా ధరాధరేంద్రే
నిర్మేథుర్దృఢమిహ సమ్మదేన సర్వే |
ఆవిశ్య ద్వితయగణేఽపి సర్పరాజే
వైవశ్యం పరిశమయన్నవీవృధస్తాన్ || ౨౭-౮ ||
ఓ ప్రభూ! మందర పర్వతం నీ కూర్మరూపం ఆధారంగా స్థిరంగా నిలిచిన వెంటనే దేవతలు, దైత్యులు ఎంతో ఉత్సాహంతో మళ్లీ సముద్రాన్ని మథించడం ప్రారంభించారు. నీవు అంతర్యామిగా దేవతలు, దైత్యులలో ప్రవేశించి వారికి అవసరమైన శక్తిని ప్రసాదించావు. అలాగే వాసుకి నాగరాజులో కూడా ప్రవేశించి, మథనం వల్ల కలిగే అలసటను తగ్గించావు. సమస్త కార్యాలకు శక్తిని ప్రసాదించేది నీవే.
ఉద్దామభ్రమణజవోన్నమద్గిరీంద్ర-
-న్యస్తైకస్థిరతరహస్తపంకజం త్వామ్ |
అభ్రాంతే విధిగిరిశాదయః ప్రమోదా-
-దుద్భ్రాంతా నునువురుపాత్తపుష్పవర్షాః || ౨౭-౯ ||
ఓ ప్రభూ! మందర పర్వతం వేగంగా తిరుగుతున్న సమయంలో, నీవు నీ ఒక బలమైన పద్మహస్తంతో ఆ పర్వతాన్ని స్థిరంగా పట్టుకున్నావు. నీకు ఏమాత్రం అలసట లేకుండా సముద్ర మథనం కొనసాగింది. ఈ అద్భుతమైన నీ లీలను చూసి బ్రహ్మదేవుడు, శివుడు మొదలైన దేవతలు ఎంతో ఆనందించారు. వారు పుష్పవర్షం కురిపిస్తూ నిన్ను స్తుతించారు.
దైత్యౌఘే భుజగముఖానిలేన తప్తే
తేనైవ త్రిదశకులేఽపి కించిదార్తే |
కారుణ్యాత్ తవ కిల దేవ వారివాహాః
ప్రావర్షన్నమరగణాన్న దైత్యసంఘాన్ || ౨౭-౧౦ ||
ఓ దేవా! వాసుకి నాగరాజు నోటి నుంచి వెలువడిన విషపూరితమైన వేడి గాలి కారణంగా దైత్యులు తీవ్రంగా బాధపడ్డారు. అదే సమయంలో దేవతలు కూడా కొంత అలసటకు, బాధకు గురయ్యారు. కానీ నీ అపారమైన కరుణ వల్ల మేఘాలు దేవతలపై మాత్రమే వర్షాన్ని కురిపించాయి, దైత్యులపై మాత్రం కాదు. నీ కృప ఎల్లప్పుడూ నీ భక్తులకు రక్షణగా ఉంటుంది.
ఉద్భ్రామ్యద్బహుతిమినక్రచక్రవాలే
తత్రాబ్ధౌ చిరమథితేఽపి నిర్వికారే |
ఏకస్త్వం కరయుగకృష్టసర్పరాజః
సంరాజన్ పవనపురేశ పాహి రోగాత్ || ౨౭-౧౧ ||
ఓ పవనపురేశా! క్షీరసాగరాన్ని చాలాకాలం పాటు మథిస్తున్న సమయంలో, సముద్రంలో అనేక తిమింగలాలు, మొసళ్లు మరియు ఇతర జలచరాలు కలవరపడుతూ తిరిగాయి. సముద్రం తీవ్రంగా అల్లకల్లోలమైనా, నీవు మాత్రం ఎలాంటి అలజడికి లోనుకాకుండా, నీ రెండు చేతులతో వాసుకి నాగరాజును పట్టుకుని సముద్ర మథనానికి ఆధారంగా నిలిచావు.
ఓ గురువాయూరప్పా! కూర్మావతారంలో సమస్త దేవతలకు ఆధారమైనట్లే, నా జీవితంలోని కష్టాలు, బాధలు, రోగాలను కూడా తొలగించి నన్ను రక్షించు.
ఇతి సప్తవింశదశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
