నారాయణీయం అష్టావింశదశకమ్ – లక్ష్మీస్వయంవరం తథా అమృతోత్పత్తిః
నారాయణీయం అష్టావింశదశకమ్లో క్షీరసాగర మథనం అనంతరం ఆవిర్భవించిన శ్రీమహాలక్ష్మీదేవి స్వయంవరం మరియు అమృతోత్పత్తి యొక్క దివ్య ఘట్టాలను భక్తిరసంతో వర్ణిస్తారు.క్షీరసాగర మథనం ద్వారా అనేక దివ్య రత్నాలు ఆవిర్భవించిన తరువాత, అపూర్వమైన కాంతితో శ్రీమహాలక్ష్మీదేవి సముద్రం నుండి అవతరిస్తుంది. ఆమెను దర్శించిన దేవతలు, ఋషులు, లోకపాలకులు స్తుతులతో ఆరాధిస్తారు. జగన్మాత తనకు యోగ్యుడైన పరమపురుషుడైన శ్రీమన్నారాయణుని వరుడిగా ఎంచుకుని, ఆయనను వరమాలికతో అలంకరిస్తుంది.శ్రీమహాలక్ష్మీదేవి శ్రీహరిని ఆశ్రయించిన ఈ పవిత్ర ఘట్టం లక్ష్మీనారాయణుల దివ్య ఏకత్వాన్ని ప్రతిఫలిస్తుంది. అనంతరం ధన్వంతరి దేవుడు అమృతకలశంతో ఆవిర్భవించడంతో దేవతలు, అసురుల మధ్య అమృతం కోసం పోటీ ఏర్పడుతుంది.శ్రీమహాలక్ష్మీదేవి స్వయంవరం, అమృతకలశ ఆవిర్భావం మరియు క్షీరసాగర మథనంలోని ఈ దివ్య పరిణామాలను నారాయణీయం అష్టావింశదశకమ్ ద్వారా ఇప్పుడు భక్తితో మననం చేసుకుందాం.శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు.
గరళం తరలానలం పురస్తా-
-జ్జలధేరుద్విజగాల కాలకూటమ్ |
అమరస్తుతివాదమోదనిఘ్నో
గిరిశస్తన్నిపపౌ భవత్ప్రియార్థమ్ || ౨౮-౧ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! దేవతలు, దైత్యులు క్షీరసాగరాన్ని మథిస్తున్న సమయంలో, మొదటగా కాలకూటం అనే భయంకరమైన విషం సముద్రం నుంచి బయటకు వచ్చింది. ఆ విషం అగ్నిజ్వాలల వలె మండుతూ, సమస్త లోకాలను నాశనం చేసేంత ప్రమాదకరంగా ఉంది. దానిని చూసి దేవతలు భయపడి పరమశివుని ప్రార్థించారు. నీ భక్తుడైన శివుడు దేవతల కోరికను మన్నించి, లోకాలను రక్షించడానికి ఆ విషాన్ని తానే తాగాడు. నీకు ప్రియమైన కార్యం కోసం శివుడు ఆ విషాన్ని తన కంఠంలో నిలుపుకున్నాడు.
విమథత్సు సురాసురేషు జాతా
సురభిస్తామృషిషు న్యధాస్త్రిధామన్ |
హయరత్నమభూదథేభరత్నం
ద్యుతరుశ్చాప్సరసః సురేషు తాని || ౨౮-౨ ||
ఓ త్రిధామా! సముద్ర మథనం కొనసాగుతున్నప్పుడు అనేక అద్భుతమైన దివ్య వస్తువులు ఒక్కొక్కటిగా వెలువడ్డాయి. ముందుగా సురభి అనే కామధేనువు ప్రత్యక్షమైంది. దానిని మహర్షులు స్వీకరించారు. తరువాత అత్యంత వేగవంతమైన ఉచ్చైఃశ్రవసు అనే దివ్య అశ్వం, ఐరావతం అనే దివ్య ఏనుగు, అలాగే కల్పవృక్షం మరియు అప్సరసలు వంటి అనేక అద్భుతమైన సంపదలు వెలువడ్డాయి. వాటిని దేవతలు స్వీకరించారు.
జగదీశ భవత్పరా తదానీం
కమనీయా కమలా బభూవ దేవీ |
అమలామవలోక్య యాం విలోలః
సకలోఽపి స్పృహయాంబభూవ లోకః || ౨౮-౩ ||
ఓ జగదీశ్వరా! ఆ తరువాత క్షీరసాగరం నుంచి అత్యంత సుందరమైన శ్రీమహాలక్ష్మీదేవి ఆవిర్భవించింది. ఆమె హృదయం పూర్తిగా నీపై నిలిచి ఉంది. నిర్మలమైన, దివ్యమైన, అపూర్వమైన లక్ష్మీదేవి రూపాన్ని చూసి సమస్త లోకాలూ మంత్రముగ్ధమయ్యాయి. ప్రతి ఒక్కరూ ఆమెను తమకు వరంగా పొందాలని కోరుకున్నారు. అయితే లక్ష్మీదేవి మనస్సు మాత్రం నీవైపే ఉంది.
త్వయి దత్తహృదే తదైవ దేవ్యై
త్రిదశేంద్రో మణిపీఠికాం వ్యతారీత్ |
సకలోపహృతాభిషేచనీయై-
-రృషయస్తాం శ్రుతిగీర్భిరభ్యషించన్ || ౨౮-౪ ||
ఓ ప్రభూ! తన హృదయాన్ని నీకు అర్పించిన లక్ష్మీదేవి కోసం దేవేంద్రుడు ఒక అందమైన మణులతో అలంకరించబడిన పీఠాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు. మహర్షులు పవిత్రమైన తీర్థజలాలను, అభిషేకానికి కావలసిన ద్రవ్యాలను సమకూర్చారు. వేదమంత్రాలను, శ్రుతి మంత్రాలను పఠిస్తూ ఆమెకు వైభవంగా అభిషేకం చేశారు. ఆ విధంగా దేవతలు, ఋషులు లక్ష్మీదేవిని ఘనంగా స్వాగతించారు.
అభిషేకజలానుపాతిముగ్ధ
త్వదపాంగైరవభూషితాంగవల్లీమ్ |
మణికుండలపీతచేలహార-
-ప్రముఖైస్తామమరాదయోఽన్వభూషన్ || ౨౮-౫ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! అభిషేకజలాలతో తడిసిన లక్ష్మీదేవి దివ్యమైన రూపం మరింత ప్రకాశించింది. ఆమెపై పడిన నీ కరుణామయమైన చూపులు ఆమె అందాన్ని మరింత పెంచాయి. దేవతలు ఆమెను మణికుండలాలు, పీతవర్ణ వస్త్రాలు, అందమైన హారాలు మరియు అనేక దివ్య ఆభరణాలతో అలంకరించారు. ఆమె సౌందర్యం చూసిన వారందరినీ మంత్రముగ్ధులను చేసింది.
వరణస్రజమాత్తభృంగనాదాం
దధతీ సా కుచకుంభమందయానా |
పదశింజితమంజునూపురా త్వాం
కలితవ్రీలవిలాసమాససాద || ౨౮-౬ ||
ఓ ప్రభూ! లక్ష్మీదేవి తన చేతిలో తుమ్మెదల మధురనాదాలతో మారుమోగుతున్న వరమాలను ధరించింది. అందమైన నడకతో, పాదాలలో మ్రోగుతున్న మంజీరాల శబ్దంతో, సిగ్గుతో కూడిన చిరునవ్వుతో నడుచుకుంటూ వచ్చింది. తనకు తగిన వరుడిని ఎన్నుకోవడానికి దేవతలందరినీ పరిశీలించి, చివరకు సిగ్గు, ప్రేమ, భక్తితో నిన్నే చేరుకుంది.
గిరిశద్రుహిణాదిసర్వదేవాన్
గుణభాజోఽప్యవిముక్తదోషలేశాన్ |
అవమృశ్య సదైవ సర్వరమ్యే
నిహితా త్వయ్యనయాఽపి దివ్యమాలా || ౨౮-౭ ||
ఓ సర్వరమ్యమూర్తీ! లక్ష్మీదేవి శివుడు, బ్రహ్మదేవుడు మొదలైన దేవతలందరినీ పరిశీలించింది. వారిలో ఎన్నో గొప్ప గుణాలు ఉన్నప్పటికీ, ఇంకా కొంతమేర దోషాలు లేదా పరిమితులు ఉన్నాయని ఆమె గ్రహించింది. కానీ నీవు మాత్రం సంపూర్ణమైన గుణసంపద కలిగిన పరిపూర్ణ పరమాత్మవు. అందుకే ఆమె తన చేతిలోని దివ్యమాలను చివరకు నీ మెడలో వేసింది.
ఉరసా తరసా మమానిథైనాం
భువనానాం జననీమనన్యభావామ్ |
త్వదురోవిలసత్తదీక్షణశ్రీ
పరివృష్ట్యా పరిపుష్టమాస విశ్వమ్ || ౨౮-౮ ||
ఓ జగన్నాథా! నీవు లక్ష్మీదేవిని ప్రేమతో నీ వక్షస్థలంపై స్వీకరించావు. సమస్త లోకాలకు తల్లియైన శ్రీమహాలక్ష్మీదేవి, నీ వక్షస్థలాన్ని తన నిత్యనివాసంగా చేసుకుంది. లక్ష్మీదేవి కరుణాకటాక్షాలు నీపై నుంచి సమస్త జగత్తుపై ప్రసరించాయి. ఆ దివ్యకటాక్షాల వల్ల ప్రపంచమంతా సంపద, శాంతి, సౌభాగ్యాలతో మరింత అభివృద్ధి చెందింది.
అతిమోహనవిభ్రమా తదానీం
మదయంతీ ఖలు వారుణీ నిరాగాత్ |
తమసః పదవీమదాస్త్వమేనా
మతిసమ్మాననయా మహాసురేభ్యః || ౨౮-౯ ||
ఓ ప్రభూ! ఆ తరువాత సముద్రం నుంచి వారుణీదేవి అనే మోహనమైన దివ్యశక్తి ఆవిర్భవించింది. ఆమెను చూసి దైత్యులు ఎంతో ఆకర్షితులయ్యారు. నీవు వారిని సంతృప్తిపరచడానికి, వారుణీదేవిని వారికి అనుగ్రహించావు. ఆ విధంగా దైత్యులు తమోగుణానికి సంబంధించిన మార్గాన్ని స్వీకరించారు. దేవతలకు లక్ష్మీదేవి, దైత్యులకు వారుణీదేవి — ఇలా నీ లీలలో ప్రతి ఒక్కరికీ వారి వారి స్వభావానికి తగిన ఫలితం లభించింది.
తరుణాంబుదసుందరస్తదా త్వం
నను ధన్వంతరిరుత్థితోఽంబురాశేః |
అమృతం కలశే వహన్ కరాభ్యా-
-మఖిలార్తిం హర మారుతాలయేశ || ౨౮-౧౦ ||
ఓ మారుతాలయేశా! ఆ తరువాత నూతనంగా ఏర్పడిన నల్లని మేఘంలా అందమైన దివ్యకాంతితో, నీవే ధన్వంతరి స్వరూపంలో క్షీరసాగరం నుంచి ఆవిర్భవించావు. నీ చేతుల్లో అమృతంతో నిండిన కలశాన్ని ధరించావు. ఆయుర్వేదానికి అధిదేవతగా, సమస్త రోగాలను తొలగించే దివ్యస్వరూపంగా నీవు ప్రత్యక్షమయ్యావు.
ఓ గురువాయూరప్పా! ధన్వంతరి స్వరూపంలో అమృతాన్ని ధరించిన నీవు, నా సమస్త బాధలను, రోగాలను తొలగించి, ఆరోగ్యం, శాంతి, భక్తిని ప్రసాదించు.
ఇతి అష్టావింశదశకం సమాప్తమ్ ||
ఇలాంటి మరిన్ని స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు, భక్తి విషయాల కోసం మా వెబ్‌సైట్‌లోని ఇతర పోస్ట్‌లను తప్పక చూడండి.
ఎన్నో స్తోత్రాలు, వాటి అర్థాలు తెలుగులో తెలుసుకోవాలనుకుంటే మన “భారతీయ సంస్కృతి” YouTube ఛానల్‌ను సందర్శించండి. 🙏
